Demonstraties op Neude tegen nieuw EU-migratiepact

Demonstraties op Neude tegen nieuw EU-migratiepact

Het protest op de Neude op maandagochtend | © Faas Vriend 2020

Bij de EU-grenzen is het de afgelopen jaren flink fout gegaan met overvolle vluchtelingenkampen. Om de vluchtelingen beter te behandelen en te verdelen hebben EU-lidstaten een nieuw migratiepact gesloten, maar volgens activisten die zondag 15 november op de Neude in Utrecht protesteerden, zal dit pact weinig veranderen.

Door veel onrust in Afrika en het Midden-Oosten vluchten veel mensen naar de EU. Hoewel het hoogtepunt van de vluchtelingenstroom in 2015 lag met ruim 1.200.000 nieuwe asielzoekers in de EU, vroegen er in 2019 nog steeds ruim 600.000 mensen asiel aan (bron: Eurostat). Door de enorme instroom van vluchtelingen is er de afgelopen jaren veel discussie geweest tussen lidstaten over de verdeling van asielzoekers over het continent. Met een nieuw migratiepact wil de Europese Commissie de vluchtelingenkwestie oplossen.

Aantal asielzoekers in de EU, 2008-2019. Bron: Eurostat

Het belangrijkste punt van het nieuwe EU-migratiepact: de asielprocedure moet sneller en er moet meer solidariteit komen tussen de lidstaten. Ook moet het pact voorkomen dat er nog een situatie ontstaat als die op vluchtelingenkamp Moria op het Griekse eiland Lesbos. Dit kamp raakte door de grote toename van vluchtelingen overvol en brandde afgelopen september af. Het kamp was oorspronkelijk gebouwd voor 3.000 mensen, maar uiteindelijk zaten er 13.000 asielzoekers in het kamp.

Mensenrechtenschennis

Gaard van Vugt, een van de activisten op de Neude afgelopen zondag, zegt dat er de afgelopen jaren massaal sprake was van mensenrechtenschennis in vluchtelingenkampen aan de EU-grenzen. Met het nieuwe migratiepact verbetert dit niet volgens hem: ‘Het maakt het vooral makkelijker om vluchtelingen terug te sturen. Over de verbetering van de asielprocedure en de behandeling van de vluchtelingen staat er heel weinig in’.

Demonstranten op de Neude | © Faas Vriend 2020

Om erop toe te zien dat vluchtelingen goed worden behandeld is in het migratiepact opgenomen dat er een onafhankelijk toezichtmechanisme komt. Dit toezichtmechanisme moet volgens de website van de Europese Commissie ‘zorgen dat mensenrechten geëerbiedigd worden’. Of dat nieuwe toezichtmechanisme ook echt effect gaat hebben ligt aan de uitvoering, zegt Jeroen Doomernik, hoogleraar Migratie aan de Universiteit van Amsterdam. ‘Er is nu ook al toezicht, maar de controles komen altijd op de momenten dat er even niks gebeurt. Zo’n nieuw toezichtmechanisme is goed bedacht, maar het valt nog te bezien hoe goed het gaat werken’, aldus Doomernik.

Appels

De demonstranten hebben op de Neude tentjes opgezet en ze delen één appel uit aan iedereen op het plein. ‘Die appel staat symbool voor het eten dat vluchtelingen in kamp Moria krijgen: één banaan per dag’, vertelt van Vugt, ‘de tentjes staan symbool voor de tentenkampen aan de EU-grenzen. En dan hebben wij tenminste nog binnententen tegen de kou, die hebben ze daar niet’.

Éen van de belangrijkste doelen die activisten van groepen als MiGreat en SOSMoria willen bereiken is de betere behandeling van vluchtelingen aan de EU-grenzen. ‘Bootjes vol vluchtelingen worden gewoon terug de zee op geduwd en reddingschepen met vluchtelingen mogen niet aanmeren’, aldus van Vugt.

Europarlementariër Malik Azmani (VVD) erkent dat het anders moet: ‘Niemand zal ontkennen dat de situatie aan de Europese buitengrenzen anders moet en anders kan. Daarom zet ik me in voor beter beleid dat voorkomt dat mensen in erbarmelijke omstandigheden terecht komen’. Azmani vindt wel dat het nieuwe pact ‘een stap in de goede richting’ is.

Gebrek aan solidariteit

Hoogleraar Jeroen Doomernik denkt echter niet dat het nieuwe migratiepact veel verschil zal maken: ‘Afspraken waren er al genoeg tussen de lidstaten, maar het ontbreekt aan solidariteit. Als lidstaten niet bereid zijn elkaar te helpen, dan hebben al die nieuwe afspraken niet zo veel zin’, aldus Doomernik.  Hij is pessimistisch over de toekomst: ‘We zijn al jaren bezig en nog niks opgeschoten. Ik denk dat we over 10 jaar nog geen stap verder zullen zijn dan nu’. Een pijnpunt in de discussie tussen lidstaten is meestal het aantal asielzoekers dat landen moet opnemen. Nederland is vaak terughoudend en biedt veel weerstand tegen grensstaten die de vluchtelingen gelijk over het continent willen verdelen. ‘Nederland wil niet overspoeld worden door vluchtelingen, zoals Duitsland in 2016. Ook andere landen zijn terughoudend, niemand is bereid om voorop te lopen en de meeste vluchtelingen op te nemen’, zegt Doomernik. Europarlementariër Azmani vindt dat Nederland wel zeker zijn steentje bijdraagt, ‘maar je kunt niet van landen verwachten dat ze een oneindig aantal mensen opnemen’.

Op 13 november bespraken de ministers van binnenlandse zaken van de EU-lidstaten het migratiepact dat is voorgesteld door de Europese Commissie. Volgens de website van de Europese Raad wordt het debat in december voortgezet.

Ondertussen blijven de activisten door demonstreren: ‘We willen echt blijven duwen totdat het gesprek over vluchtelingen over een kantelpunt gaat, waar we het over de goede behandeling en opname van deze mensen kunnen gaan hebben. In plaats van alleen dwars te liggen en mensen terug te willen sturen’, besluit Van Vugt.

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *