‘We zijn een huis van boeken, maar we zijn ook veel meer dan dat’

‘We zijn een huis van boeken, maar we zijn ook veel meer dan dat’

De bibliotheken zijn weer open na twee weken gesloten te moeten zijn. De tweede sluiting heeft het belang van de maatschappelijke rol, die bibliotheken met zich meebrengen, uitvergroot. Hoe zijn bibliotheken omgegaan met zo’n sluiting, wat waren de negatieve effecten daarvan en hoe bereiden ze zich voor op een eventuele derde sluiting? 

De wijkbibliotheek van Zuilen mocht op donderdag 19 november om 14.00 uur weer open. Men wordt bij binnenkomst verwelkomd door de toezichthouder van de bibliotheek die bijhoudt hoeveel personen er binnenkomen en vertrekken. Het maximale aantal personen in de bibliotheek Zuilen is dertig man. 
‘Afgelopen twee weken zijn er trainingen gegeven aan de medewerkers van de bieb, om nog zorgvuldiger om te gaan met de maatregelen. Ik ben een van de weinige échte toezichthouders in de bibliotheek. Collega’s van de dienstverlening zijn geen toezichthouders van beroep, maar in deze tijd moeten ze dat wel doen. Er worden daarom trainingen gegeven over hoe je moet optreden in een escalerende situatie als bibliotheekmedewerker,’ zegt de toezichthouder die graag anoniem wil blijven. 
Er is per filiaal gekeken hoeveel man er naar binnen mag en dat aantal wordt gebaseerd op hoeveel doorstroomruimte er is. De drukte in de Zuilse bibliotheek was op de donderdag evenwichtig. Mensen lopen soepel naar binnen en naar buiten. Er staat buiten geen rij, maar het is er ook niet té rustig. Bibliotheken hebben nu een doorstroomfunctie.  

Projecten in de knoop 

Men mag niet langer dan dertig minuten aanwezig zijn in de bibliotheek van Zuilen. Dit betekent niet alleen dat men niet meer kan studeren in de Zuilse bieb, maar ook dat dit impact had op projecten en cursussen die de bibliotheek faciliteerde. Projecten zoals animatie cursussen op de computer kwamen door de sluiting in de knoop omdat partners zich losmaakten van de bibliotheek aangezien ze elk moment weer konden gaan sluiten. Ondanks de onzekerheid gaan projecten zoals computerles, taalles, projecten voor ouderen in de wijk en studiebegeleiding wel door, maar op een heel laag pitje.  

Maatschappelijke rol 

‘In de laatste twaalf jaar dat ik hier werk gaat het steeds minder om de boeken en steeds meer maatschappelijke rol van de bibliotheek.’ Vertelt de toezichthouder verder. ‘Daar wordt nu ook het personeel op geselecteerd. Vroeger had je gewoon bibliotheekmedewerkers maar tegenwoordig heb je steeds meer hoogopgeleide medewerkers met masters, omdat niet alleen de boekjes recht moet zetten, maar ook om al die andere projecten in de juiste banen te lijden.’
Ook voor kinderen is de bieb een belangrijke plek geworden. Als ze zich vervelen kunnen ze binnen de muren van de bibliotheek nog wat lezen of achter de computer zitten. Als de bieb gesloten is, blijven ze thuis of hangen ze op straat. De bieb is het nieuwe buurthuis. Nu is dat lastiger geworden voor kinderen omdat ze niet langer dan dertig minuten mogen blijven.
Voor studenten is het net zo lastig. ‘Op de Neude staan studenten s ’ochtends om half negen al in de rij voor de ingang. Je kon zelfs op marktplaats een studieruimte huren voor een tientje per ochtend.’
Er werd daarom zowel in de maatschappij als in dtweede kamer geprotesteerd om de bibliotheken vooral in deze moeilijke tijd open te houden. Mensen die geen mogelijkheden hebben om wifi te gebruiken of een computer te hebben, geen ruimte hebben voor kinderen om in een druk gezin te kunnen studeren, mensen die digitaal onbelegd zijn, komen in zo’n geval in de knel.
Toch werd er veel nagedacht om die maatschappelijke rol te behouden, vertelt een anonieme medewerker van het communicatieteam van de Utrechtse bibliotheken. ‘Wij hebben de kans gekregen om een aantal activiteiten op dit terrein te blijven doen. In die twee weken dat we dicht waren, regelden we kleine vaste groepjes waarbij bijvoorbeeld kinderen huiswerkbegeleiding konden krijgen. We gooiden niet de hele bibliotheek open, maar organiseerden wel deze speciale kleine bijeenkomsten. We hadden ook noodspreekuurtjes voor mensen die vastliepen met taal of digitale kwesties. De mensen konden bellen en dan mochten ze langskomen met de vraag waarbij we konden helpen.’ 
De bibliotheek heeft ook een doorverwijsfunctie waarbij er met partners wordt gekeken naar welke plek iemand terecht kan met een bepaald probleem. ‘We hebben een aantal activiteiten voor ouderen, en daar zit een deel bij van mensen die heel eenzaam zijn. Als je maanden dichtgaat wordt dat lastig voor mensen. Zo zijn we die mensen gaan bellen om te kijken of we ook op afstand iets konden betekenen. We zijn een huis van boeken, maar we zijn ook veel meer dan dat, aldus de woordvoerder van het communicatieteam. 

Derde sluiting 

Wat de bibliotheken gaan doen bij een derde sluiting is onduidelijk en afhankelijk van de voorgelegde maatregelen. Bij elke persconferentie proberen de bibliotheken wat voor te bereiden. Het hangt er natuurlijk enorm van af hoe lang we zouden moeten sluiten en wat we moeten sluiten. In het voorjaar waren bibliotheken lang gesloten, dus toen werd er gekeken naar hoe men online boeken konden lenen, luisterboeken konden lenen en activiteiten konden bekijken. Als de bibliotheken weer moeten sluiten, dan gaan we zeker dat soort dingen weer doen. Zegt de toezichthouder. 

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *