We zitten allemaal midden in een informatieoorlog

We zitten allemaal midden in een informatieoorlog

Shutterstock

Juiste informatie is in een oorlogssituatie van cruciaal belang. In de huidige oorlog tussen Rusland en Oekraïne merken we hoe moeilijk het is om nepnieuws van echte feiten te onderscheiden. Hoe moeten we in een wereld die overspoeld wordt door desinformatie de echte gebeurtenissen achterhalen, terwijl de media ook vaak voor propagandadoeleinden worden misbruikt door de strijdende partijen.

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky vertelde over dertien grenswachten op Slangeneiland die weigerden zich over te geven aan een Russisch marineschip dat in de buurt van het eiland kwam. Ze scholden de Russen uit en volgens Zelensky had geen enkele Oekraïner het bombardement dat daarop volgde, overleefd.

Dit verhaal over ‘de helden van Slangeneiland’ deed de ronde in de Internationale pers, maar uiteindelijk bleek dat het verhaal helemaal niet klopte. Uiteindelijk werd door Kiev bevestigd dat zij zich hadden overgegeven.

Zo waren er meer voorbeelden van Oekraïense zogenaamde ‘verzetshelden’. Bijvoorbeeld, het verhaal van ‘de geest van Kiev’ die volgens de legende zes Russische vliegtuigen neerschoot. Achteraf bleek dit hele verhaal ook verzonnen te zijn.

Niet alleen de Oekraïners gebruiken oorlogspropaganda om de publieke opinie voor zich te winnen. In Rusland lijkt Poetin de informatieoorlog te winnen, mede omdat hij een jarenlange ervaring heeft met het misleiden van de Russische bevolking. Zo verspreidde Rusland het verhaal dat Oekraïne de Russen in Oekraïne uit wilde moorden. Hij beschuldigde Oekraïne van genocide. En ook zei Poetin tegen zijn bevolking dat de NAVO voortdurend Rusland dreigde aan te vallen. Door de aanhoudende propaganda van het regime is de Russische bevolking de leugens van de staatmedia gaan geloven.

Het is een bekende gezegde dat in een oorlog de waarheid als eerste sneuvelt. Het verspreiden van verhalen – verzonnen of niet – om de vijand te beïnvloeden is van alle tijden. Het maakt niet uit of ze waar zijn of verzonnen, het gaat erom of ze het beoogde effect bereiken.

Volgens de journalist, Hella Rottenberg, die gespecialiseerd is in Rusland, is een informatieoorlog een oorlog om de feiten. Oorlog om de informatie. Feiten die gepresenteerd worden als de waarheid.

‘’Er is al lang sprake is van een informatieoorlog tussen Rusland en Oekraïne’’, vindt Hella Rottenberg. ‘’Dat kan je dateren in 2014 toen toenmalig president Yanukovych door protesten op het centrale plein van Kiev in het nauw werd gebracht. Uiteindelijk is hij gevlucht nadat hij het vuur laten openen op mensen die daar demonstreerden. Dat ging over dat Yanukovych, die dichtbij Moscow stond, niet accepteerde dat Oekraïne dichter bij de Europese Unie zou komen te staan. Hij was van plan om het associatieakkoord met de Europese Unie te tekenen en toen heeft Poetin hem daarvan afgehaald op het allerlaatste moment. Toen kwamen enorme grote langdurige protesten in Kiev met het gevolg dat Yanukovych gevlucht is. Toen Yanukovych vluchtte en er een andere president aan de macht kwam, Poroshenko, werd dat later door verkiezingen bekrachtigd. Toen heeft Rusland de Krim ingenomen en vervolgens geannexeerd. Daarna is hij met behulp van zijn eigen militairen een oorlog begonnen in het oosten van Oekraïne. Dus sindsdien is de informatieoorlog gaande’’.

Volgens Hella Rottenberg laten journalisten zich door oorlogspropaganda misleiden, omdat ze niet alles kunnen controleren. ‘’Als je een foto ziet bijvoorbeeld, of een film of een gebeurtenis, moet je controleren of die beelden op die plek gemaakt is of niet. Nu komen beelden online, bijvoorbeeld van een Oekraïense tank die door een barricade breekt en die wordt gepresenteerd door sommigen alsof dat beelden zijn van een Tik-Tok filmpje van nu, terwijl dat een video is uit 2014. Er is ook een filmpje van een huilend klein jongetje van een jaar of vier of vijf dat in zijn eentje het grensgebied oversteekt, maar je ziet niet dat zijn moeder voor hem loopt’’.

Als belangrijkste kenmerk van deze oorlog vindt Hella Rottenberg de leugens en vooral de verschrikkelijke leugens van het omdraaien van de feiten die door Rusland naar buiten worden gebracht. Bijvoorbeeld dat een stad gebombardeerd wordt door Oekraïense militairen of dat Oekraïne samen met de Amerikanen biologische wapens produceren.

Door de voortdurende misinformatie en propaganda wordt het heel moeilijk om een betrouwbaar beeld te schetsen. Daardoor zal het nog heel lang duren voordat er een juist beeld van deze oorlog voor ons beschikbaar is.

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.