Fact-check: ‘’de coronamaatregelen werkten niet’’

Fact-check: ‘’de coronamaatregelen werkten niet’’

Afgelopen zaterdag 19 maart stond er een interessant artikel op de Telegraaf genaamd: ‘’Covid nieuwe griep of griep nieuwe Covid?’’ Hierin werden een aantal dingen gezet waardoor er toch wel twijfels kwamen. De meest belangrijke zin, wat overigens ook als eerste in de inleiding werd genoemd, gaat als volgt: ‘’De vraag is of we dan weer teruggrijpen op dat hele pakket aan niet-werkende maatregelen. Ja, niet-werkend, want elke wetenschappelijke berekening laat zien wat we eigenlijk al voor corona wisten: de lockdown-maatregelen hebben meer levensjaren verloren doen gaan dan levensjaren gered.’’ Hierin wordt deze uitspraak onderbouwd door te zeggen dat elke wetenschappelijke berekening dit laat zien. Omda dit niet helemaal te vertrouwen is, wordt er contact opgenomen spreken met een twee wetenschappers en vragen wat zij van deze uitspraak vinden en of deze waar is. Jullie gaan mee in dit proces naar het antwoord op de vraag of deze uitspraak waar is of niet.

Als eerste ben ik zelf op onderzoek uitgegaan, ik kon echter geen wetenschappelijke uitspraken vinden die zeggen dat de maatregelen geen zin hadden. Wel kom ik tegen dat de coronamaatregelen niet goed waren geweest voor de mentale gezondheid op de site van de Universiteit van Utrecht, maar dat is niet wat deze uitspraak zegt. Prof.dr. S.J. (Sake) de Vlas, Sociaal wetenschapper en Hoogleraar aan de Erasmus Universiteit Rotterdam zegt hierover meteen: ‘’deze uitspraak is van begin tot eind onzin.’’ Hij geeft mij hiervoor de volgende drie redenen.

‘’Ten eerste, we hadden voor de corona geen idee, want iedereen tastte in het duister. Het goede nieuws van de snelle beschikbaarheid van goede vaccins, evenals het slechte nieuws van de sneller verspreidende alfa, delta en omikron varianten, speelt een grote rol in het uiteindelijke antwoord op deze vraag. Er zijn daarnaast nog vele andere factoren die we pas tijdens de epidemie te weten zijn gekomen, zoals de geneigdheid om de maatregelen op te volgen. Kortom, “wat we eigenlijk al voor corona wisten” is onzin.

Ten tweede, zelfs al zouden er door de lockdowns meer levensjaren verloren zijn gegaan dan gered, dan nog betekent het niet dat deze lockdowns niet werkend waren. Lockdowns zijn primair bedoeld om de verspreiding van een infectie af te remmen. Nou, dat hebben ze onmiskenbaar gedaan; elke keer gingen de aantallen besmettingen en ziekenhuisopnames hard naar beneden. Ze waren dus werkend. Kortom, “niet-werkende maatregelen” is onzin. Alleen bij de avondklok kun je je achteraf afvragen of die iets toevoegde aan het toen al geldende pakket aan maatregelen.

Ten derde, ik zou wel eens willen weten waar dat – in deze uitspraak genoemde – verlies aan levensjaren door de lockdowns op is gebaseerd. Het virus gewoon rond laten gaan had zeer zeker veel extra levens gekost, een veelvoud aan wat nu door corona is overleden, en de overbelasting van de zorg had daar nog eens vele doden aan toegevoegd. Inderdaad, er is vooraf gesuggereerd dat mensen minder snel naar hun huisarts zouden gaan en daardoor ernstiger ziek zijn als ze uiteindelijk gaan. Ook is er gezegd dat de onderbreking van de verschillende bevolkingsonderzoeken naar kanker levensjaren zou kosten. Er is zelfs beweerd dat er meer suïcides zouden komen door eenzaamheid bij jongeren of zorgen bij getroffen ondernemers. Al deze aspecten bleken uiteindelijk mee te vallen, of soms zelfs omgekeerd uit te pakken, zoals de suïcides. Kortom, “elke wetenschappelijke berekening” is onzin.

Desalniettemin, het is belangrijk om uiteindelijk de balans op te maken van hoeveel levensjaren er zijn gewonnen (en verloren) door de lockdowns. Ik ben er vrij zeker van dat de balans positief zal uitvallen, omdat we met de lockdowns een overbelasting van de zorg hebben voorkomen en omdat we tijd hebben gewonnen tot de toediening van vaccins en later boosters. Zonder deze verrassend effectieve vaccins en boosters was het een heel ander verhaal geworden. Dit soort onderzoek moet allemaal nog beginnen. Een laatste vraag is nog of de over het geheel genomen gewonnen levensjaren opwegen tegen de enorme economische kosten. Ik denk dat de standaard manier van studies naar kosten-effectiviteit niet werkt bij maatschappij-ontwrichtende pandemieën, dus het zal ook nog wel even duren voordat we hier een antwoord op hebben. ‘’ Ook dr. Henk Aarts, hoogleraar aan de Universiteit Utrecht bevestigt dit.

Je kan niet met 100% zekerheid zeggen of de maatregelen werken, het is nu namelijk bevestigd door twee sociale wetenschappers, maar aan deze onderbouwing te zien hebben de maatregelen wel invloed gehad.

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *