Fact-check: Vindt 1 op de 10 jongeren dat mannen hun vriendin mogen slaan om respect af te dwingen?

Fact-check: Vindt 1 op de 10 jongeren dat mannen hun vriendin mogen slaan om respect af te dwingen?

“Zo vindt 1 op de 10 jongeren dat mannen hun vriendin mogen slaan om respect af te dwingen.”
Dat wordt beweert onder een petitie tegen femicide(vrouwenmoord) waarin de Nederlandse regering wordt opgeroepen om de preventie van geweld tegen vrouwen een hogere prioriteit te geven. Maar klopt dit eigenlijk wel?

De petitie is een initiatief van Atria, een Kennisinstituut voor Emancipatie en Vrouwengeschiedenis die dezelfde claim ook op haar eigen website heeft staan. Daarnaast wordt de petitie breed gesteund door jonge feministen en andere maatschappelijke organisaties waaronder Bureau Clara Wichmann, COC Nederland, Movisie, Nederlandse Vrouwen Raad, Rutgers, Emancipator en Stem op een Vrouw.
Deze claim zelf blijkt gebaseerd op een online survey-onderzoek uit 2018. Uitgevoerd door Atria zelf in samenwerking met Rutgers, een Nederlands kenniscentrum voor seksualiteit en seksuele gezondheid. Eerdere onderzoeken met soortgelijke beweringen van beide kennisinstanties zijn veelvuldig in de media gedeeld waaronder door NOS en RTL. Zelfs op de website van Rijksoverheid staan onderzoeken van Atria en Rutgers uitgelicht. De kennisinstanties hebben een betrouwbare naam.

Voor dit online survey-onderzoek werden onder ruim duizend Nederlandse jongeren in de leeftijd van 15 tot 30 jaar stellingen over lichamelijk, seksueel, en online grensoverschrijdend gedrag en over genderstereotype normen voorgelegd. Daarbij is rekening gehouden met een representatieve afspiegeling van de 15 tot 30 jarigen in Nederland vertelt Willy van Berlo, Programmamanager Seksueel Geweld bij Rutgers. “Wij, Atria en Rutgers, hebben het onderzoek opgesteld en de vragen aangeleverd aan Motivaction.” Dit is een onafhankelijk onderzoeksbureau. “Die hebben daar panels voor waardoor je snel onderzoek kan laten doen onder een bepaalde groep, in dit geval jongeren.” De onderzoekresultaten zijn weergeven in een factsheet waaruit op te maken valt dat de claim is gebaseerd op onderstaande grafiek:

“De respondenten kregen deze stelling voorgelegd:
’Soms moet een man zijn vriendin slaan, zodat zij hem gaat respecteren
dat zie je ook in die grafiek terug. En andersom is de vraag ook gesteld. Dus:
‘Soms moet een vrouw haar vriend slaan, zodat hij haar gaat respecteren’
En daar konden ze dan invullen: zeer oneens/oneens/niet oneens/eens/zeer eens. De term ‘respect’ is daarbij niet gedefinieerd. Dat hebben wij gewoon zo gevraagd. Het is dus aan de respondent om te bepalen wat diegene daar onder verstaat.”

In onderstaande figuur de betreffende stellingen uitgelicht:


Bron grafiek: Factsheet, pagina 2

Echter is alsnog niet direct te herleiden waar deze “1 op de tien” (10%) vandaan komt die vindt dat een man zijn vriendin mag slaan voor respect. Het totaal percentage (groene balkje) dat bij deze stelling hoort valt namelijk lager uit, op 7%.

Dat ziet ook genderstudies-wetenschapper Marijke Naezer: “Als je naar deze grafiek kijkt, zie je hoeveel procent van de jongeren het er (zeer) mee eens was. Ik zie hier een genuanceerder beeld dan wat in het artikel van Atria gemeld wordt. In de grafiek zie ik namelijk dat 7% van de jongeren het (zeer) eens was met de genoemde stelling. En jongens waren het er veel vaker mee eens dan meiden (11%<>3%).”

Willy van Berlo sluit zich er bij aan dat de bewering van Atria, niet volledig overeenkomt met de ondersteunende cijfers: “De bewering is een beetje kort door de bocht en niet helemaal correct. Het is namelijk 7% in plaats van 10%. Dus dat klopt niet helemaal. Overigens hebben wij in het onderzoek ook gevraagd ‘In hoeverre vindt je geweld in een relatie acceptabel?’ Dat bleek een veel lager percentage. Dus blijkbaar denken jongeren er toch in een keer anders over als het gaat om respect.”
Marijke Naezer voegt daar aan toe: “De bevinding dat mensen geweld in partnerrelaties in sommige omstandigheden acceptabel vinden, sluit wel aan bij ander (internationaal) onderzoek over dit onderwerp. Dus het blijft van groot belang om dit soort opvattingen kritisch te bespreken.”

Een andere onduidelijkheid is dat bewering van Atria een klein beetje afwijkt van een soortgelijke bewering die in factsheet is terug te lezen. Daar staat namelijk:
“Slaan om respect af te dwingen van een partner vindt ruim een op de tien jongeren acceptabel.”
Deze bewering is niet gender gerelateerd. Volgens Willy van Berlo zit het hem in de formulering van de zin: “Dus dan moet je goed naar dat woordje “ruim” kijken, ruim 10% van de jongeren, dus meer dan 10%. Eigenlijk klopt ook dat niet.” Het totaal aantal jongeren dat dit ongeacht gender vindt is namelijk 8% (gemiddelde van 7% en 9%, zie groene balkjes). “Er had dus eigenlijk moeten staan ‘bijna’ 1 op de 10”. Echter staat er in de factsheet wel aangegeven dat het vooral jongens zijn die er zo over denken (11% en 13%). De stelling was dus ook correct geweest wanneer er had gestaan:
“Slaan om respect af te dwingen van een partner vindt ruim een op de tien jongerenjongens acceptabel.”

Het zijn kleine verschillen die de beweringen niet volledig correct maken. Willy van Berlo legt uit waarom dit soort formuleringen worden gebruikt: “Kijk, bij 9% kun je zeggen ‘bijna 1 op de 10’. Dat wordt gedaan om zo’n stuk leesbaarder te maken. Bij 7% zou ik dat al niet meer zeggen. Want dan heb je het eigenlijk al over ‘ruim 1 op de 20’. Dus het is gewoon het lezen en beschrijven van zo’n cijfer. En inderdaad, dat klopt hier niet. Ik ga daar een melding van maken zodat we dat aanpassen in die factsheet. In de grafiek staat het natuurlijk wel goed, maar het is niet helemaal correct in de tekst terecht gekomen.”

Conclusie:
De claim is niet correct geformuleerd. Maar de onjuistheid zit hem slechts in een klein procentueel verschil. “1 op de 10” had 7% moeten zijn.

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.