Voor Elk Wat Nieuws Checkt: vergroten hoogspanningskabels het risico op complotdenken?

Voor Elk Wat Nieuws Checkt: vergroten hoogspanningskabels het risico op complotdenken?

Foto: Pexels

Het principe van ‘Not in My Backyard’, oftewel ‘Niet in Mijn Achtertuin’, wordt vaak toegepast bij bepaalde zaken die als vervelend worden ervaren. Hoogspanningsmasten en -kabels in de buurt van je woning is vaak zo’n vervelende zaak. Van alles wordt beweerd om ervoor te zorgen dat de bestemmingsplannen iets worden gewijzigd. Zo wordt beweerd dat deze kabels het risico op complotdenken kunnen vergroten, maar klopt dat wel?

De bewering kwam deze week veelvuldig naar buiten via het sociale medium Twitter en de Vlaamse krant De Morgen. Actiegroepen zijn al maanden bezig met het ‘strijden’ tegen de komst van een nieuwe hoogspanningslijn dwars door West-Vlaanderen. Projectnaam: Ventilus. Deze nieuwe hoogspanningslijn moet de ‘groene’ opgewekte stroom van windmolens op zee naar het binnenland vervoeren.

Geruchten genoeg

Zulke beweringen over mogelijk zorgelijke gevolgen van hoogspanningskabels zijn overigens zeker niet nieuw. Al langer gaan er geruchten rond over het kankerverwekkende effect dat deze kabels zouden kunnen hebben. Verder wordt beweerd dat dementie zo eerder zou kunnen ontstaan. Dus waarom zouden hoogspanningskabels ook niet het risico op complotdenken kunnen vergroten?

Internationale wetenschappelijke onderzoeken hebben uitgewezen dat hoogspanningskabels inderdaad een vorm van kanker zouden kunnen veroorzaken. ‘Het is echter moeilijk voor de wetenschappers om aan te tonen of die kanker echt wordt veroorzaakt door hoogspanningskabels en -masten’, laat Leo Lagendijk, principal consultant elektromagnetische verdraagzaamheid en elektrische veiligheid van DNV weten.

Geen verband

Dat er een mogelijkheid bestaat dat hoogspanningskabels en de bijbehorende magnetische velden kanker kunnen veroorzaken, betekent echter niet dat die kabels en magnetische velden ook van invloed zijn op het complotdenken. ‘Magnetische velden ontstaan op plekken waar stroom doorheen gaat. Deze magnetische velden zijn veel kleiner dan het grote aardmagnetisch veld, dat de gehele aarde omringt’, legt Lagendijk uit. ‘Het complotdenken zal dan al zoveel eeuwen geleden een ‘boost’ gekregen moeten hebben. Het aardmagnetisch veld is in principe namelijk gewoon van dezelfde aard als de magnetische velden bij de hoogspanningskabels.’

Hetzelfde benadrukt ook hoogleraar Volksverhaal en vertelcultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen, Theo Meder: ‘Er zijn niet altijd evenveel complottheorieën geweest als nu. Onder meer rond 1980 zat het complotdenken even in zo’n dipje. Toentertijd werd ook al met hoogspanningskabels gewerkt. De ontwikkeling van het complotdenken kan dus moeilijk in verband staan met hoogspanningskabels en de daarbij behorende magnetische velden.’

Het complotdenken is eigenlijk altijd al gevoed geweest door wantrouwen en onzekere tijden. ‘De essentie hierbij is dat mensen bepaalde zaken niet vertrouwen en dat ze het gevoel hebben ergens persoonlijk geen grip op te hebben’, benadrukt Meder. ‘Dit is tevens terug te zien in alle perioden van de geschiedenis.’

Relatie onwaarschijnlijk

Complottheorieën zijn inderdaad vandaag de dag veelvuldig aanwezig, echter hoeven West-Vlamingen niet bang te zijn voor het zo gevreesde project Ventilus. Het complotdenken wordt al sinds jaar en dag gevoed door wantrouwen en onzekere tijden. Mensen hebben immers geen grip op de komst van de nieuwe hoogspanningslijn en gaan dus over op het verspreiden en denken van onwaarheden. Bovendien zijn de magnetische velden, die gepaard gaan met het vervoer van de stroom, zo klein dat ze eigenlijk niks teweeg kunnen brengen. Dit is echter niet met volledige zekerheid te zeggen; het is erg moeilijk voor wetenschappers om hier achter te komen.

De stelling dat hoogspanningskabels het risico op complotdenken vergroten, beoordelen we dan ook als onwaarschijnlijk.

Over de auteur

Roos Houtman

Roos Houtman, 19 jaar, is student journalistiek. Daarnaast is Roos werkzaam als journalist en mediamaker bij Studio Alphen, de lokale omroep van de gemeente Alphen aan den Rijn. Ze is erg nieuwsgierig en deinst nergens voor terug. Ook wilt ze altijd de onderste steen boven krijgen. Met passie voor schrijven en interviewen, zit Roos bij Studio Alphen helemaal op haar plek. Ook voor de uitzendingen van Voor Elk Wat Nieuws staat ze paraat om mooie, maar vooral ook inspirerende verhalen te maken. Ze is altijd geïnteresseerd en niets is voor haar dan ook te gek.

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *