Drie jaar geleden introduceerde OpenAI ChatGPT aan de wereld. Een chatbot waaraan je uiteenlopende vragen kon stellen, werd al snel opgepikt door een breed publiek. Zo konden gebruikers onder meer teksten laten schrijven, corrigeren en verbeteren. Welke impact heeft deze ontwikkeling op de schrijverswereld?
Pixabay. Gemaakt door: Vilkasss met AI.
Wereldwijd maken meer dan 800 miljoen mensen gebruik van ChatGPT, meldt OpenAI. Het grootste deel van dit gebruik bestaat uit alledaagse toepassingen. Ongeveer driekwart van de gesprekken draait om praktische begeleiding, het opzoeken van informatie en schrijfopdrachten. Schrijven is daarbij de meest voorkomende werktaak, terwijl programmeren en zelfexpressie relatief niche blijven.
Wat is ChatGPT? AI-expert Joep vertelt er meer over.
Uit onderzoek van De Groene Amsterdammer en de Data School van de Universiteit Utrecht blijkt dat inmiddels één op de 25 boeken op Bol.com door AI is gegenereerd. Deze titels verschijnen vaak hoog in de zoekresultaten, omdat AI inspeelt op populaire zoektermen en leesvoorkeuren van consumenten.
In 2024 publiceerde Jessica de Jong haar eigen roman, die zich in Italië afspeelt. Ze vertaalde het boek van het Nederlands naar het Italiaans met behulp van ChatGPT. ‘Dat gebeurde heel spontaan. Ik wilde mijn boek graag vertalen en dacht: waarom niet met ChatGPT?’ Zelf sprak ze de taal al, maar beheersde die niet sterk genoeg om een roman van vierhonderd pagina’s volledig te vertalen. Het vertaalproces duurde ongeveer twee weken, waarna ze het boek door Italiaanse contacten liet lezen.
De opmars van AI-gegenereerde boeken verloopt in hoog tempo. Eind 2022, kort na de introductie van ChatGPT, was minder dan één procent van het aanbod automatisch gegenereerd. Inmiddels is dat aandeel gestegen tot 4,2 procent. Vooral sinds de introductie van GPT-4 begin vorig jaar is het aantal AI-boeken explosief toegenomen, met elke maand honderden nieuwe titels. Bij recent aangeboden boeken blijkt zelfs één op de zeven titels te zijn geschreven door een chatbot.
De Jong was zo tevreden over haar keuze dat ze bij haar tweede roman het boek naar het Duits, Engels en Spaans vertaalde. ‘Het is voor vertalers natuurlijk een bedreiging, maar voor creatieve mensen is het een middel om gebruik van te maken. Het schept kansen voor mensen die misschien niet zo goed kunnen schrijven,’ vertelt De Jong.
Hoe zit dat met het trainen van de bot en het schrijven. In september betaalde het Amerikaanse AI-bedrijf Anthropic een groep auteurs 1,5 miljard dollar (bijna 1,3 miljard euro) om verdere juridische stappen wegens auteursrechtenschending te voorkomen. Voor het trainen van zijn chatbot downloadde het bedrijf meer dan zeven miljoen boeken. In dit geval is er sprake van een schending van de rechten, maar wat als je zelf een boek schrijft: is het dan plagiaat?
Door de jaren heen heeft de schrijverswereld grote veranderingen meegemaakt: van papier naar typemachine, naar computers en nu naar AI-bots die teksten kunnen genereren. Wat altijd hetzelfde bleef, is dat het begon bij de mens en diens creativiteit. AI verandert het schrijfproces door schrijvers nieuwe mogelijkheden te bieden: ideeën sneller uitwerken, teksten vertalen of zelfs hele passages genereren. Sommige schrijvers omarmen deze technologie en gebruiken het als hulpmiddel, terwijl anderen er van weg blijven.