Op 23 januari 1970 begon een kleine groep vrouwen en mannen een nieuwe feministische beweging: Dolle Mina. Met ludieke en opvallende acties vroegen zij aandacht voor de ongelijke positie van vrouwen in de samenleving. Vijfenvijftig jaar later ‘herrees’ Dolle Mina uit haar as. Huub Philipsen (1946) was vanaf het eerste moment betrokken bij de acties van Dolle Mina.
Demonstratie voor gratis “kresjes” op de Dam. 1971. Foto gemaakt door: Mieremet, Rob / Anefo. Nationaal Archief, CC0.
Geboren in Eijsden en opgegroeid in Maastricht groeide Huub op in een katholiek gezin dat uit 6 kinderen bestond. Hij wilde in eerste instantie Nederlands studeren, toen was er de optie om dit in Nijmegen te doen, maar dat zag hij eigenlijk niet zitten. ‘Ik wilde naar Amsterdam. Dat leek me een wereldstad’, vertelt Huub. De schoolleiding dacht daar anders over. ‘De directeur zei: ‘Ga niet naar Amsterdam, want dan word je zo rood als een mening.’ Dat was voor Huub een duidelijke boodschap, hij zocht een studie die je alleen in Amsterdam toenertijd kon volgen en verhuisde naar Amsterdam. De stad waar zijn vlam voor activisme is aangewakkerd.
‘We moeten een feministische groep oprichten.’
Zijn betrokkenheid bij Dolle Mina begon via zijn buurman Michel Korzec. ‘In 1967 woonde ik in een studentenflat. Michel kwam net terug uit de Verenigde Staten, waar hij hij veel kennis had opgedaan en geïnspireerd was geraakt. Hij zei: ‘Huub, we moeten een feministische groep oprichten.’ Ze kenden elkaar al van eerdere acties. ‘We hadden samen actiegevoerd tegen het Amerikaanse optreden in Vietnam. We hingen een groot spandoek uit het raam met ‘Johnson Molenaar’. Je mocht natuurlijk niet ‘Johnson moordenaar’ schrijven.’
In die jaren verhuisde Huub vaak binnen Amsterdam en trouwde hij in 1968 met Anne Marie Vankan. ‘Ik kwam samen met mijn vrouw terecht bij de Socialistische Jeugd waar onderandere ook de broers Michel en Alex Korzec in zaten.’ In 1969 deed Huub samen met Anne Marie mee aan de bezetting van het Maagdenhuis. Alle deelnemers kregen een boete opgelegd. De verbazing was groot toen bleek dat de rechter vrouwen lager beboette dan mannen. Mannen moesten 200 gulden betalen, vrouwen slechts 150. Huub en Anne Marie waren samen opgepakt en hadden even lang in het gebouw gezeten, maar toch kregen zij niet dezelfde straf. Anne Marie weigerde dit verschil te accepteren en eiste dezelfde boete als Huub, wat zij uiteindelijk toen kreeg. Kort daarna kreeg Huub een verzoek van Alex: ‘Ga je meedoen? We hebben nu een groepje voor de vrouwenbeweging.’ Die groep bestond uit Dunya Verwey, Rita Hendriks en de broers Michel en Alex Korzec. Niet veel later sloten ook zijn vrouw en hij zich aan. Wat begon als een klein initiatief, groeide gaandeweg uit tot een beweging die zich steeds sneller uitbreidde.
Huub was aanwezig bij diverse acties zo ook de eerste korsetverbranding bij het Wilhelmina Drucker beeld. Of de chrèche actie, ‘Er waren wel crèches, maar die waren schaars of onbetaalbaar.’ Daaruit ontstond een actie op de Dam. ‘Er werden boxen neergezet met kinderen erin, terwijl mannen oppasten.’ Ook andere acties, zoals een landelijke stripactie waarbij mannen zich ontkleedden in plaats van vrouwen.
Veel van de acties werden opgepikt door Brandpunt. ‘Een van de journalisten was bij ons betrokken. Er was toen maar één televisiezender die iedereen keek, en Brandpunt was dé actualiteitenrubriek.’ De redactie stelde voor dat de vrouwen op zaterdag en zondag acties zouden voeren, die vervolgens op zondag werden uitgezonden. ‘We bedachten dus heel veel acties, die werden opgenomen en uitgezonden. Dat leverde een enorme publiciteit op, waar we totaal niet op gerekend hadden.’
‘Wij hadden afgesproken om ervoor te zorgen dat de mannen zo min mogelijk in beeld kwamen.’
De acties kwamen voort uit gezamenlijke gesprekken. ‘We spraken met elkaar over waar vrouwen in het dagelijks leven tegenaan liepen. Als iets vaak werd genoemd, besloten we daar iets mee te doen.’ Zo kwam ook Huub’s eigen idee: de plasactie. Met een groepje Dolle Mina’s en een fotograaf bonden ze urinoirs vast met roze en blauwe strikken, dit vanwege het gebrek aan openbare toiletten voor vrouwen. ‘Wij hadden afgesproken om ervoor te zorgen dat de mannen zo min mogelijk in beeld kwamen’, vertelt Huub. Inmiddels blijkt dat zijn actie, zo’n 55 jaar later, niet voor niets is geweest. Afgelopen zomer werd deze plasactie op de Tilburge kermis herhaald. Wethouder Maarten van Asten was onder de indruk en besloot de dixie toiletten voor vrouwen gratis te maken.
Naast zijn activisme bouwde Huub een carrière op als leraar en vakdidacticus, gedreven door zijn geloof in gelijkheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid. De tijd heeft hem geleerd dat het niet uitmaakt uit welke politieke of maatschappelijke stroming je komt: ‘Je moet altijd opkomen voor de positie van de vrouw.’
‘Dolle Mina voelde altijd als een warm bad.’
Toch kijkt hij vooral met warmte terug op zijn tijd bij Dolle Mina. ‘Dolle Mina voelde altijd als een warm bad, met allemaal leuke mensen.’ Hij heeft nog steeds contact met Dunya en Claudette, die inmiddels opnieuw actief zijn binnen Dolle Mina en de beweging nieuw leven inblazen. Zij hebben hem daar opnieuw bij betrokken en samen met een nieuwe generatie Dolle Mina’s gaat hij nog steeds de straat op voor demonstraties.
‘We hebben veel mooie herinneringen aan die tijd en het is leuk om elkaar nu weer tegen te komen,’ zegt hij. ‘Het was eigenlijk alleen maar een fijne periode.’