‘Je ziet mensen heel erg uit de rol van patiënt en verzorger stappen’

‘Je ziet mensen heel erg uit de rol van patiënt en verzorger stappen’

LEIDEN- Sinds 5 mei is Kunstmuseum de Lakenhal begonnen met rondleidingen en workshops voor dementerende ouderen. Hierbij wordt er op een laagdrempelige manier gekeken en gepraat over kunst. Volgens Anouk Heesbeen – de Vos, coördinator publieksprogramma, is het belangrijk om deze rondleidingen voor dementerende ouderen te organiseren. Om ze hierbij even uit de rol van patiënt te laten stappen .

Wat krijgen de dementerende ouderen tijdens de rondleiding te zien?

‘Het is een interactieve rondleiding. Hij duurt negentig minuten in totaal en binnen dat tijdsbestek bespreken we dan vier of vijf kunstwerken. Het tempo ligt dus heel erg laag. We kijken zo tien tot vijftien minuten naar één kunstwerk, dat is dus echt iets anders dan een reguliere rondleiding. We gebruiken de rondleiding om gesprekken met de deelnemers te voeren en ook om het sociale contact onderling te stimuleren.’

Wat is het verschil met reguliere rondleidingen?

‘Het grootste verschil met een reguliere rondleiding is dat daar de focus vooral ligt op het overdragen van kennis. Bij deze rondleiding draait het niet om wat wij kunnen vertellen over het kunstwerk. Het gaat vooral om wat de deelnemers ons over de kunstwerken kunnen vertellen. Er worden heel veel open vragen gesteld, waarbij ook geen sprake is van een goed of fout antwoord. We vragen bijvoorbeeld ook niet aan mensen: ‘Wanneer is dit schilderij gemaakt?’ Daar zit een goed of fout antwoord in. Maar we vragen dan ‘Wanneer denk je dat dit schilderij gemaakt is?’ En dan kun je het daar met elkaar over hebben zonder dat er een fout antwoord is. We proberen dus vooral de focus te leggen op wat nog wel lukt en kan bij de ouderen. Het is een hele mooie aanleiding om gesprekken te voeren zonder dat je hoeft terug te vallen op je geheugen. Ik geloof ook heel erg dat iedereen kunst op zijn of haar eigen manier kan ervaren, ongeacht alle beperkingen of met welke rugzak je ook het museum binnenstapt. ’

Als u dan een rondleiding geeft, welk gevoel geeft het u dan?

‘Ik vind het zelf de mooiste rondleidingen om te geven. Omdat het sociale contact heel erg centraal staat en wat ik daarin zelf merk is dat mensen echt opbloeien. Je ziet mensen heel erg uit de rol van patiënt en verzorger stappen en gewoon weer even als man en vrouw, als dochter en moeder, als vader en zoon, als twee vriendinnen weer even in die dynamiek met elkaar, van de kunst in het museum genieten. En wat ik ook heel erg leuk vind aan deze rondleiding is dat er weinig schroom is bij mensen, ze zeggen wat ze denken, voelen en meemaken op dat moment. Dat levert ook vaak hele grappige situaties op van mensen die dingen in een kunstwerk zien waarvan ik dan denk moet ‘Oja zo heb ik het nog nooit bekeken, maar wat fantastisch.’ Dus het laat mij ook weer op een nieuwe manier naar kunst kijken. Wanneer ik dan mensen met een grote glimlach naar buiten zie lopen en ze zeggen ‘Kind, ik heb er zo van genoten’, dan heb ik wel een hele goede werkdag gehad.’

Wat is jullie doel met de rondleidingen?

‘Als je met de diagnose van dementie te maken hebt is er van alles in het dagelijks leven wat niet meer lukt. En misschien hebben ze ook wel het gevoel dat ze dingen niet meer mogen of kunnen doen. Wat we eigenlijk met dit programma willen is dat we dat stuk doorbreken en zeggen ook al kom je met deze rugzak het museum in, je bent welkom. We hebben ook iets voor je dat echt bijdraagt aan je kwaliteit van leven, omdat het zo belangrijk is om samen dingen te ondernemen en ook nog samen mooie dingen mee te maken. Niet alleen omdat de volgende dag de dementerende niet meer weet dat hij naar het museum is gekomen, want de mantelzorger weet dat nog wel. En ook uit onderzoek blijkt dat als mensen een museumbezoek hebben gehad ze dat als plezierig hebben ervaart en de emotie van dat bezoek lang aanhoudt. We hopen ook dat wanneer mensen het hebben aangedurfd om samen naar het museum te komen, ze ook weer geïnspireerd raken om anderen activiteiten samen te ondernemen! Dat ze eigenlijk weer mee kunnen doen in het ‘normale’ leven.’

Hoe is het idee ontstaan om rondleidingen voor dementerende mensen te organiseren?

’Hoe we hier opgekomen zijn? Nou ik heb hiervoor bij het Stedelijk Museum in Amsterdam gewerkt en zij zijn in 2013 met dementievriendelijke rondleidingen begonnen, onder de noemer ‘Onvergetelijk’. Zij waren geïnspireerd door het ‘Meet Me at MoMa’ programma van het Museum of Modern Art in New York. Ik werkte destijds als rondleidster in het Amsterdams museum en heb dus zelf ook rondleidingen mogen geven aan dementerende mensen. Daarna hebben we geld gekregen om het programma landelijk uit te breiden en heb ik bij tien verschillende musea gewerkt om voor hen een dementievriendelijk programma op te zetten. Toen kwam ik tien jaar geleden bij Museum de Lakenhal werken en wilde ik het programma in Leiden gaan opzetten. Wat ik ook van de landelijke uitbreiding van het ‘Onvergetelijk’ programma heb geleerd, is dat het heel erg belangrijk is om in je eigen regio in een museum terecht te kunnen.’

 

Over de auteur

Larissa Kuiper

Hee lezers van WakkerWest, Mijn naam is Larissa Kuiper. Ik ben negentien jaar oud en kom uit Rijswijk. Momenteel ben ik eerstejaars student aan de Hogeschool voor Journalistiek. Het leuke aan de journalistiek is dat ik verhalen op mijn eigen manier kan vertellen aan de lezers of luisteraars. Ik vind het belangrijk dat mensen met mijn verhalen kennis opdoen, waaruit ze hun eigen mening kunnen vormen. Dit hoop ik dan ook op onze website te bereiken! Ik wens jullie allemaal heel veel kijk, luister- en leesplezier op onze website!

1 reactie

  1. Isabel buron

    Goed interview! Leuk concept van het museum!

    Antwoord

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.