‘De impact van de visserij op het milieu wordt gedreven door hebzucht en financieel gewin, en daar heb ik veel moeite mee’

‘De impact van de visserij op het milieu wordt gedreven door hebzucht en financieel gewin, en daar heb ik veel moeite mee’

 De non-profit organisatie Sea Shepherd komt voor in de, onlangs uitgebrachte, documentaire Seaspiracy op Netflix, waarin de destructieve effecten van overbevissing in de oceanen wordt aangekaart.
Sea Shepherd strijdt voor het behoud van het zeeleven door illegale visserij op zee op te sporen, te registreren en eventueel fysiek te bestrijden.
In het verleden is er veel ophef geweest over de organisatie omdat men de acties veel op piraterij vond lijken, de organisatie zou namelijk illegale vissersboten enteren op zee.
Geert Vons, de directeur van Sea Shepherd Nederland, verheldert hoe zijn organisatie te werk gaat, en vertelt hoe de situatie op zee momenteel is.

In de documentaire komt de term sustainable fishing herhaaldelijk terug. Hiermee wordt bedoeld dat er op zo’n manier gevist wordt dat er voldoende vis in de oceaan overblijft, leefgebieden worden gerespecteerd en de lokale bevolking die visserij afhankelijk is hun levenstandaarden kunnen behouden. In Seaspiracy komt naar voren dat er veel visserijen zijn die claimen aan sustainable fishing te doen, terwijl dit niet het altijd het geval is.
Vons kan het niet leuker maken dan dat het is: ‘Sustainable fishing bestaat momenteel niet. We zijn gewoon te goed in het leeghalen van onze oceanen.’ Vons vertelt dat hij vaak de vraag krijgt of wat Sea Shepherd doet wel zin heeft. ‘Niks doen heeft in ieder geval geen zin’ zegt hij lachend maar vastberaden. Volgens Vons is het voornaamste streven van de organisatie dat er bewustzijn moet worden gecreëerd voor het probleem van de illegale visserij en de overbevissing in de oceanen. ‘De situatie in de oceanen is zo triest, dat sommige vissoorten door overbevissing al met meer dan tachtig tot negentig procent uitgeroeid’ zegt Vons.

Vons vertelt dat Sea Shepherd heel effectief is in wat zij doen. Het hele probleem is daar echter nog niet mee opgelost. ‘Er is nog ontzettend veel te verbeteren en te doen, maar met de beperkte middelen die we hebben zijn we heel effectief. We zullen ons blijven inzetten om te doen wat we kunnen en ook de klok blijven luiden om mensen bewust te maken, dat gaat steeds beter. Het probleem is alleen zo groot, dat het ook van mensen zelf moet komen.’ zegt Vons.

‘We kunnen een heleboel bereiken en het kan een stuk makkelijker als er gewoon iets meer werd meegewerkt door iedereen en wij niet in een hoekje werden geduwd als een linkse geitenwollensokkenorganisatie of weet ik veel wat.’

Sea Shepherd werkt met autoriteiten in verschillende landen samen om daar illegale visserijen aan te kunnen houden en arresteren. Bij de campagnes die zij bijvoorbeeld in Afrikaanse landen voeren levert Sea Sheperd de schepen en bemanning en het betreffende land levert dan de marine of coastguards die bij Sea Shepherd aan boord komen. Laatstgenoemde mogen de illegale vissers aanhouden, arresteren en aan boord gaan omdat zij van de autoriteiten zijn. ‘Veel Afrikaanse landen hebben echter niet de financiële mogelijkheden of een vloot om te kunnen patrouilleren. Wij helpen met de arrestaties maar we hebben ook een afschrikwekkende werking, dat werkt heel goed. Lost dit het wereldwijde probleem van illegal unreported unregulated fishing (IUU) direct op? Nee, dat nog niet maar het zorgt wel voor dat de visserijen ontmoedigd worden en zich bewust zijn van de door hen veroorzaakte problematiek in de oceanen.’

Zien mensen wat het probleem is?

‘Het verschilt, door de documentaire die net is uitgekomen krijgt de problematiek in de zeeën heel veel meer aandacht dan voorheen. Ik zie echter vaak dat mensen het probleem buiten henzelf plaatsen. Zelf heb ik het liever over één groot ecosysteem waar wij allemaal deel van uit maken, en alles wat jij doet als individueel heeft daar effect op. Ik zie vaak dat mensen het zien als iets individualistisch in plaats van iets collectiefs en op die manier raken deze problemen die mensen niet. Dat maakt dat het voor mensen makkelijker om zichzelf erbuiten te kunnen plaatsen, als geen onderdeel van het probleem. Het is wel jammer dat de term duurzaamheid zo’n hippe term is geworden, het verliest daardoor de boodschap die het met zich meedraagt. Daarnaast denk ik dat mensen gewoon onwetend zijn wat betreft overbevissing, en daarom het probleem van de oceanen nog niet inzien. Ik heb zelf Chinees en Aziatische cultuur gestudeerd. Ik geloof ook niet dat je de Japanner of Japan slecht is omdat ze walvissen jagen, deze zijn eigenlijk ook onwetend. Het zijn mensen die een andere visie hebben en daardoor dat doen. Het is een soort andere visie dat men heeft. Daar moet je proberen verandering in te brengen. ’

 

Hoe maak je contact met de vissers als zij zo’n andere visie hebben?

‘Dat is gewoon heel moeilijk. Ik zeg nu erg filosofisch dat het geen slechte mensen zijn, maar als je zo’n stroperij op zee tegenkomt dan wil je deze gewoon stoppen. Ik denk wel dat respect naar andere culturen het belangrijkste is. Zij hebben het namelijk altijd zo gedaan en wij komen vertellen hoe het beter zou moeten, dus dat gaat niet meteen. Het luisteren naar elkaar kan al een hoop veranderen. Ik denk ook dat dat dat enige manier is om de wereldwijde problematiek te kunnen oplossen. De problemen stoppen niet bij de grenzen, we moeten dit samen doen.’

Jullie hadden in het verleden verschillende middelen of manieren die werden toegepast om een illegaal vissersschip tot halt te roepen. Jullie hebben onder andere schepen geramd (het isoleren van een schip om het tot stilstand te brengen) en boterzuur over het betreffende schip verspreid (dit zuur stonk zo erg dat de walvisvaarders niet verder konden werken, en daarnaast gingen de gevangen walvissen rotten). Kan je met zekerheid zeggen dat deze manier van aanpak totaal veilig was?

‘Deze middelen zijn in het verleden wel eens toegepast maar dat doen we nu niet meer. Dat boterzuur is meer een vriendelijk protest dan dat het echt iets kwaad doet. Het valt achteraf eigenlijk echt wel mee. Dat rammen is inderdaad in Antarctica gebeurd bij de Japanse vloot. Wij hielden daar koers aan, verderop lag er ijs en de Japanse vissersboot wilde nog snel tussen ons en het ijs varen. Ja, dan is het een kwestie van kijken wie er zich aan de vaarregels heeft gehouden. Uiteindelijk bleek toch dat de Japanse walvisjager ons had geramd en wij simpelweg onze koers hielden.’

Als jij vraagt, kan je met zekerheid zeggen dat er nooit iets gaat gebeuren. Nee, dat kan ik niet want dat kan je nooit. In principe is het wel veilig, maar een ongeluk zit altijd in een klein hoekje. Dat risico nemen we. Hiermee bedoel ik te zeggen dat je bij scheepvaart, en eigenlijk iedere vorm van verkeer, voorzichtig moet zijn. Is thuis blijven een optie om een ongeluk in het verkeer te voorkomen?’

Er is veel ophef geweest de afgelopen jaren over dat jullie piraterij-acties zouden uitvoeren, zoals die aanvallen die jullie deden op de walvisjagers. Is wat jullie doen niet eigenlijk een soort moderne piraterij?

‘Ja, sommige mensen zullen dat denken. Met name de vroegere campagnes in Antarctica tegen de illegale walvisjacht zullen dat beeld opgewekt hebben. Wat wij doen is echter niet wat piraten doen, wij werken namelijk bijvoorbeeld in Afrika samen met de autoriteiten en we doen niets wat niet mag. Wij hebben een doodskoppen-logo en dat vinden sommige mensen wat controversieel maar het zorgt wel direct voor de aandacht en dat is eigenlijk het belangrijkste. Maar we gebruiken dit logo niet in Afrika omdat het daar een hele andere betekenis met zich meedraagt. In die zin houden we er dus wel rekening mee waar wat kan en wat niet. Waaruit je duidelijk kunt blijken dat wij niet aan piraterij doen is dat wij ten eerste niet om ons doel te bereiken aan willekeurig terreur verspreiden doen. Wij gaan juist heel doelgericht te werk en we gebruiken daarbij geen geweld. Ten tweede zijn we officieel geregistreerd als een goed doel, alle mensen van de organisatie zijn niet geheim maar openbaar en als laatste, wij werken niet voor eigen gewin om er zelf financieel beter van te worden. ’

Hoe doen jullie het op de internationale wateren waar geen regels gelden?

‘Op de internationale wateren is de afspraak dat je niet mag jagen op bedreigde diersoorten of in het internationale erkende walvisreservaat. Dat gebeurde dus toch want de Japanners vonden dat er toch genoeg dieren waren maar het mocht niet. De reden dat Japan is gestopt met de walvisvaart in Antarctica is omdat het hoogste gerechtshof ter wereld, het Internationaal Gerechtshof  van de VN in Den Haag, de Japanse walvisvaart heeft veroordeeld, op basis van bewijs aangeleverd door Sea Shepherd. Helaas jaagt Japan nog steeds op walvissen in eigen wateren in de North Pacific. ’

‘Alles wat je eruit haalt is weg en komt niet meer terug.’

Eerder hadden we het over de term sustainable fishing wat onder andere inhoudt dat de lokale bevolking die visserij-afhankelijk zijn hun levensstandaarden kunnen behouden.  Jullie stellen dat sustainable fishing niet bestaat. Denk je niet doordat jullie de visserijen bestrijden, die claimen dit te doen, de mensen werkend op dit schip een mindere kwaliteit van leven kunnen nastreven?

‘Ik denk dat je het verschil moet maken bij de politiek van de vishandel zelf. De eigenaren van de industriële visserijen maken de winst, de mensen aan boord niet en dat is het grootste verschil. De arbeiders worden daarnaast vaak onder valse voorwendselen gerekruteerd, of wat je de laatste jaren ook veel meer ziet is dat er ook aan boord moderne slavernij plaatsvindt. Deze mensen worden niet betaald en kunnen niet van de boot af. Voor de mensen die afhankelijk zouden zijn van deze industrie is het ook heel gevaarlijk. Ze worden vaak heel ver met kleine houten kano-achtige boten zonder motor de zee op gestuurd. Zij kunnen verdrinken of worden vaak overvaren. Ook bij sustainable fishing halen we vis eruit en alles wat we eruit halen komt nooit meer terug. De overbevissing moet ook gewoon stoppen.’

De visserij is een business waar veel geld in omloop is, waardoor mensen hiertoe aangetrokken blijven worden. En omdat er zoveel mensen van willen profiteren, blijft de overbevissing in stand, Hoe denk je een einde te maken aan deze, schijnbare, vicieuze cirkel?

‘Ja, en dat begint bij kinderen, bij scholen. Daar kan je het verschil maken. Op welke leeftijd moet je beginnen dat het tegenwoordige denkbeeld eruit wordt ‘gestampt’. Je hoort mensen vaak zeggen: je moet later als je groot bent een goede baan hebben, je moet veel geld verdienen, je moet dit of dat. Terwijl ieder kind van kleins af aan medelijden heeft met een dier als deze lijdt. Op een gegeven moment is er een keerpunt waar je als kind al die idealistische dingen opzij moet schuiven want je zou volwassen moeten worden. ‘Wacht maar tot dat je groter bent dan praat je wel anders.’ Ik vind dat raar: waarom zou je deze idealistische dingen opzij moeten zetten alleen maar omdat je ouder wordt?’

Hoe zie je de toekomst voor je?

‘Ik denk er eigenlijk weinig over na in die zin dat ik gewoon doe wat ik doe omdat ik ervoor sta.  Er moet verandering komen op zee, gebeurt dat niet, dan moeten we door blijven gaan. Gebeurt het wel dan scheelt het weer.
Ik denk wel dat er steeds gemotiveerde mensen bijkomen en zo komen we steeds dichterbij.’

Sea Shepherd zal nog lang voor onze oceanen blijven strijden. Ze zijn al aardig op weg maar er moet nog het een en ander gebeuren. Het enige wat nog mist is dat de wereld de ernst van het probleem in ziet.

Hen steunen kan via:

https://www.seashepherd.nl/nl/steun-ons/

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *