Irak is een van de grootste olieproducenten in de wereld en hoort hierdoor een welvarend land te zijn. Toch merken de burgers hier niet veel van. Jongeren ervaren een hoge mate van werkloosheid in het land en gaan sinds 1 oktober massaal de straten op om dit probleem aan te kaarten. Ook demonstreren ze tegen het gebrek aan dagelijkse voorzieningen, zoals schoon water en elektriciteit.

Dit is niet het eerste jaar dat mensen demonstreren tegen het regime. Zo gingen burgers vorig jaar de straten op omdat duizenden mensen ziek werden door het vervuilde water. De trigger van deze protesten zou, volgens Midden-Oosten deskundige Laila al Zwaini, het ontslag van de populaire generaal Mosul zijn die het gezicht van het Iraakse leger was. Hij heeft met het leger gestreden tegen IS troepen. Sinds de protesten zijn er al meer dan honderd doden en vierduizend gewonden. Ook wordt er door veiligheidsdiensten met kogels op de demonstranten geschoten en werd het internet afgesloten. Tijdens dit harde optreden is er een jong echtpaar ‘s nachts vermoord dat meedeed aan de demonstraties en gewonden hielpen. Ze zouden vorig jaar al bedreigingen hebben ontvangen voor hun participatie. ‘Niemand wil op zo’n jonge leeftijd dood, ze willen een toekomstperspectief zien. Dit maakt het noodzakelijk om te demonstreren’, volgens Al-Zwaini.

 (Bronnen demonstraties: Ruptly en Nos Jeugdjournaal)

De VN zegt dat alle partijen voorzichtigheid moeten betrachten en het geweld moeten stoppen ‘Deze uitspraak viel niet helemaal in de goede aarde bij de demonstranten, aangezien zij niet degene zijn die wapens gebruiken of met scherp schieten’, vertelt Al- Zwani. Zelf heeft zij in Afghanistan meegemaakt dat het erg lastig is voor de VN om het initiatief te nemen in dit soort situaties. Amerika is volgens haar meestal een grote actor. In Irak is de VN een kleinere speler, omdat Amerika en Iran daar veel macht hebben en daar twee enorme ambassades hebben staan. ‘Je ziet twee hele grote machten meekijken met premier Mahdi en dat de VN gewoon kleiner is. De jonge demonstranten zeggen dit ook en willen dat de buitenlandse krachten weggaan en dan vooral Amerika en Iran. Irak voor de Irakezen! ‘

In 2003 zijn Engeland en Amerika Irak binnengevallen om het regime van Sadam Hoessein ten val te brengen. Volgens Amerika zou Irak internationaal terrorisme ondersteunen en massavernietingswapens hebben ontwikkeld en in hebben gezet. Hier is tot op heden nooit bewijs voor gevonden. Dit heeft geresulteerd in een ontbinding van het voormalige sterke leger, een burgeroorlog en het ontstaan van IS. ‘Sinds de Amerikaanse inval is het alleen maar erger geworden. Dit is de generatie die via social media ziet dat het anders kan in de wereld. Ze zien dat jongeren veel mogelijkheden hebben in het westen en daar van alles kunnen doen. Deze demonstranten hebben niet de erfenis van Sadam Hussein of zelfs van de periode dat Amerika hun land binnenviel’, vertelt Al- Zwaini. Maar hoe kan het dan beter? Volgens Al- Zwaini is dit niet zo moeilijk, ‘Ze moeten gewoon niet zo corrupt zijn. Het kan niet zijn dat een groot deel van de bevolking onder de armoede grens van 6 dollar per dag leeft. Er moet een meer gelijke verdeling van het BBP komen.’

Volgens Al- Zwaini hebben de demonstraties zeker wel nut, maar weet ze niet of het zal resulteren in grote veranderingen. ‘Zulke demonstraties hebben erder plaatsgevonden en krijgt het volk wel altijd mooie beloftes, maar komt daar uiteindelijk niet veel van.’ Wat Nederland moet doen is het helpen formuleren van de eisen van de demonstranten. ‘We moeten de handelsbelangen op de tweede plaats te stellen en Irakese burgers als eerst. Zolang oorlog een verdienmodel is, gaan de jongeren het niet redden. Dit soort situaties gaan ook tegen onze eigen veiligheidsbelangen in. Als wij gaan zien dat deze jongeren de generatie zijn die of wel jihadist worden of gaan vluchten naar bijvoorbeeld Nederland, zullen de jongeren een kans maken. Het gaan alleen niet snel, vrees ik.’ Volgens Al-Zwaini moet het westen gaan inzien dat geld maken op korte termijn niet wint van het langetermijnperspectief, namelijk vrede.

Zelf wil Al-Zwaini haar visie van de ideale staat realiseren, namelijk de burgerstaat. Dit doet ze met haar Medania verhaal. ‘Wij willen democratie in de wereld verspreiden en zij willen ook een burgerstaat, maar dan wel met hun eigen verhaal en cultuur. Er moet ruimte gecreëerd worden voor dit dialoog. Hoe kunnen wij als Westen beter interveniëren, zodat we de wensen van de burgers beter tegemoet komen.’