De kans is groot dat je ondertussen wel vaag iets hebt gehoord over Moslims in China die in heropvoedingskampen worden gestopt. De werkelijkheid is helaas grimmiger dan veel mensen denken. Onlangs zijn er beelden vrijgekomen waarbij honderden Oeigoerse gevangenen kaalgeschoren, geblinddoekt en vastgeketend afgevoerd worden naar kampen. Waarom gebeurd dit en waarom wordt er geen actie ondernomen?

Eerst wat context: De Oeigoeren zijn een volk die meer gemeen hebben met de Turkse volkeren van Centraal-Azië dan met de Han Chinezen. Ze wonen in het noordwesten van China in een provincie genaamd Xinjiang, die de Oeigoeren zelf Oost-Turkestan noemen. Doordat de Oeigoeren zo verschillen met de Han Chinezen, willen veel van hen een eigen staat. China zou dit niet zo snel laten gebeuren, omdat Xinjiang vol zit met grondstoffen. Bovendien is het een strategische plek. Yara Boff Tonella van Amnesty International legt uit dat China namelijk bezig is met de aanleg van een nieuwe zijderoute. China maakt zich dus zorgen dat de Oeigoeren zichzelf zullen afsplitsen. “ Ze zijn heel erg bang dat ze zullen opstaan en zeggen: wij willen de Chinese overheid niet meer. Dus daarom al die moeite om ervoor te zorgen dat die hele cultuur van de Oeigoeren weggevaagd wordt. En China is nou eenmaal een land dat zijn eigen projecten groots aanpakt.”

Er is weinig bekend over hoe het eraan toegaat in de kampen. China houdt steevast vol dat het gaat over vrijwillige heropvoedingskampen, waar Oeigoeren naartoe gaan om te leren een modelburger te zijn. “Mensenrechtenorganisaties mogen de kampen niet in dus wij weten niet precies in wat voor omstandigheden zij leven.’’ aldus Boff Tonella. Vrijwel alle ex-gevangen zeggen dat mensen systematisch gemarteld worden, met soms zelfs de dood als gevolg. Omir Bekali heeft zelf vastgezeten in zo’n kamp. Hij was begin dit jaar in Nederland om zijn verhaal te doen. Aan Trouw vertelt hij zijn ervaringen: “Het was echt smerig. We hadden één toilet voor iedereen en we bleven de hele tijd in dezelfde ruimte. We moesten de regels van het kamp onthouden, propaganda liedjes zingen en Chinees leren.’’ Meneer Bekali geeft ook aan dat hij drie keer bewakers dode mensen uit een cel heeft zien slepen. Vorige week kwam ook informatie naar buiten dat China organen snijdt uit nog levende gevangen om te gebruiken voor orgaantransplantaties. Dit is niet de eerste keer dat China van dit soort praktijken beschuldigd wordt. In 2006 werden aanhangers van de Falun Gung ook al gevangen gezet en vermoord voor hun organen. China heeft toegegeven dat ze in het verleden organen hebben gebruikt van geëxecuteerde gevangen, maar zegt hier in 2015 mee gestopt te zijn.

Wanneer gaan we actie ondernemen?

Tot nu toe hebben landen nog niet gedreigd met sancties om de Chinese overheid onder druk te zetten. Eerder dit jaar hebben twintig landen, waaronder ook Nederland, gezamenlijk hun bezorgdheid geuit aan de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties. In een brief eisen zij onder andere dat dat China internationale experts toegang geeft tot het gebied. Echte maatregelen zijn tot nu toe niet getroffen. Volgens Boff Tonella komt dit waarschijnlijk omdat landen bang zijn hun relatie met een van de machtigste landen ter wereld op het spel te zetten. ‘’De macht van China is enorm, dat maakt het moeilijk om economische sancties op te leggen. Binnen Europa waren we best lang naïef over China, dat wat eerst het land van de gouden kansen waarin alle bedrijven in wilde investeren. Die schaduwkant zagen we helemaal niet. Het begint nu pas een beetje door te dringen wat daar gaande is.’’

Wil je meer weten? Pak je oortjes erbij en luister naar het fragment hieronder.