Noord-Amerika heeft sinds 1970 te maken met een grote afname van de vogelpopulatie. Het heeft zo’n 3 miljard vogels verloren. Dat is bijna 30% van het totaal. Dit werd afgelopen maand naar buiten gebracht in het wetenschappelijk tijdschrift Science. Maar  niet alleen in Amerika en Canada gaat het slecht met de vogel , ook in Nederland nemen verschillende vogelsoorten af.  Gelukkig zijn erg wel vogelsoorten die het weer beter beginnen te doen in Nederland.

Voorzitter van European Bird Census Council Ruud Foppen, zegt:  “De boerenlandvogel heeft een sterk afnemende populatie en vogelsoorten van moeras geeft een redelijk goed beeld.” De boerenlandvogels doen het slecht omdat de intensivering van landbouwpraktijen slecht uitpakt. Vogelsoorten van moeras hebben het juist beter door een betere waterkwaliteit en een goede natuurontwikkeling. Vogelaar Adriaan Sleeuwenhoek vertelt dat uit tellingen van vrijwilligers van SOVON is gebleken dat er in de periode van 1975 tot 2015 grote veranderingen hebben plaatsgevonden. “Er zijn aan het begin van het broedseizoen wel evenveel vogels, alleen de diversiteit is sterk teruggelopen. Zo zijn er soorten verdwenen zoals  de broedvogel.” Dit is een  vogelsoort die houdt van kleinschalige landbouw, gebonden is aan kwetsbaar natuurgebied en slecht om kan gaan met snelle veranderingen. “Je kunt zeggen dat ze blijkbaar niet sterk genoeg zijn, denk aan ‘the survival of the fittest’. De veranderingen gaan zo snel dat deze vogels zich niet goed kunnen aanpassen.” Er zijn ook nog vogels die te maken hebben met de omstandigheden in hun overwinteringsgebieden en de weg er naartoe. Veel vogels zijn hier in Nederland alleen in de lente en in  de zomer. Dit zijn de zogenaamde zomergasten, want in het najaar vliegen deze vogels weer naar het zuiden toe. Onderweg komen ze allerlei soorten gevaren tegen, zoals windmolens en de jacht op vogels. Elk jaar worden er heel veel zomertortels uit de lucht geschoten in het buitenland en de populatie in Nederland is met 96% afgenomen. Daarnaast hebben de huismuis, gierzwaluw en de spreeuw het ook moeilijk.

Europa
Foppen vertelt dat er volgens een artikel dat gepubliceerd is in 2014, er in Europa 421 miljoen vogels zijn verdwenen. Dit gold voor de vogels uit het boerenland. “Dat is een vergelijkbaar percentage als in Amerika.” Sleeuwenhoek zegt dat de afname van de vogel in Europa komt doordat de beschermde vogel bij ons in Spanje, Frankrijk of Malta uit de lucht wordt  geschoten. “Het is belangrijk dat ook in andere landen vogels worden beschermd. Wij kunnen ontzettend ons best doen, maar als de bij ons beschermde vogel in Spanje, Frankrijk of Malta uit de lucht wordt geknald dan schiet dat natuurlijk niet op.”

Gevolgen
De afname van vogels brengt gevolgen met zich mee. De vogel vormt een belangrijk onderdeel van het ecosysteem. Vogels eten vaak insecten en zijn dus afhankelijk van de insecten. Als insecteneters teruglopen zegt dat ook iets over de insecten zelf. Insecten hebben een belangrijke functie in het voedselweb, zoals de bestuiving van onze eigen voedselgewassen. Foppen zegt: “De recent geconstateerde 75% afname van insecten is niet los te zien van de geconstateerde afname van vogels.” Daarnaast houdt de vogel de rupsenplagen en muizenplagen onder controle, dus minder vogels is een grotere kans op rupsen- en muizenplagen.

Steentje bijdragen
Wij als mens, de grootste veroorzaakster van de afname, kunnen er ook voor zorgen dat het aantal vogels niet verder afneemt.  Het zijn de kleine dingen in het leven. Zo kun je je tuin vogelvriendelijk inrichten en kun je bewuster omgaan met de keuze van je voedsel. Zo zegt Sleeuwenhoek: “Hang nestkasten op en let bij het isoleren van je huis op  de ruimte waar vogels tussen kunnen komen. Als je alle kieren dicht hebt,  dan hebben vogels en vleermuizen geen plek meer. Hang dan kasten op voor deze vogels. Je kunt ook neststenen inmetselen voor mussen en gierzwaluwen.”

Op pad
Sleeuwenhoek liet mij  het kleinste vogeltje van Europa zien, namelijk de Goudhaan. Deze weegt maar vijf gram en staat bekend om zijn felle kruinstreep. In een interview legde hij uit verder uit waarom het niet goed gaat met de vogel.