Afgelopen najaar werden sociale media gedomineerd door berichten over bosbranden. Achtereenvolgens maakten de bosbranden in de Amazone en in Australië wereldwijd een enorm indruk. Toch lijkt met de coronacrisis de aandacht voor dergelijke onopgeloste problemen te zijn verdwenen, de problemen zelf verdwijnen helaas niet.

De Amazone wordt al decennia geteisterd door ontbossing, ontginning en bosbranden. Recente ontwikkelingen geven echter reden om aan te nemen dat de huidige situatie zorgwekkender is dan ooit. Brazilië is namelijk niet alleen het epicentrum van bosbranden in de Amazone, het is ook het epicentrum van de corona-uitbraak in Zuid-Amerika. Daarmee heeft het land momenteel veel grotere zorgen dan het bestrijden van bosbranden of ontbossing.

Brazilië staat met meer dan anderhalf miljoen bevestigde Covid-19 besmettingen op een oneervolle tweede plaats. Tot op heden zijn er al meer dan 64.000 Brazilianen bezweken aan het virus en komen er dagelijks tienduizenden besmette Brazilianen bij. Een einde van deze crisis lijkt vooralsnog niet in zicht. Het is dan ook niet gek dat in het Zuid-Amerikaanse land alle ogen momenteel gericht zijn op deze gezondheidscrisis en iedere herinnering aan vlammenzeeën in de Amazone ver weg lijkt.

Veehouders, houtkappers en landdieven maken hier dankbaar gebruik van. Terwijl het toezicht en de handhaving in de Amazone lam liggen en het publieke oog gericht is op deze gezondheidscrisis is in de periode tussen januari en april een gebied van meer dan 1200 vierkante kilometer tropisch regenwoud ontbost. Ondertussen blijkt juni 2020 de meest vlambare juni in 13 jaar te zijn, het aantal bosbranden nam toe met maar liefst 20%. Een cijfer dat enige nuance verdient, het bosbrandenseizoen valt tussen augustus en november, waardoor een significante toename in juni sneller is bereikt dan tijdens de maanden met de hevigste bosbranden. Met 2248 geregistreerde branden overtrof de juni van 2020 de voorgaande juni met 400 branden. Een getal dat al doet duizelen, maar niets meer voorstelt als het wordt vergeleken met het aantal branden dat in het hoogseizoen door de Amazone raast.

Dat 2020 geen goed jaar lijkt te worden voor de Amazone is des te treuriger gezien de gebeurtenissen in 2019. Een jaar dat ook wel omschreven zou kunnen worden als een rampjaar voor dit tropische regenwoud. Op het hoogtepunt van dit crisisjaar woedden er meer dan 30.000 branden in de Amazone een verdrievoudiging ten opzichte van het vorige jaar. Niet geheel toevallig was dit ook het eerste jaar dat president Jair Bolsonaro met de scepter zwaaide in Brazilië. Een president die meer interesse heeft in het ontginnen van de Amazonische rijkdommen, dan in het behouden van dit wereldwijd unieke ecosysteem. Dit uit zich in een legitimatie voor het ontginnen van de Amazone en het verslappen van de instituties die zijn opgetuigd om de Amazone te beschermen. Niet geheel verrassend steeg de ontbossing in de Amazone met 85% en verdween een stuk regenwoud met de oppervlakte van Libanon, of ter grootte van vier keer de oppervlakte van Luxemburg.

Dat Bolsonaro slaagt in zijn ontmanteling van de instituties die de Amazone moeten beschermen blijkt wel uit het dalend aantal boetes dat wordt uitgedeeld vanwege overtredingen aangaande de natuur. In 2019, het jaar waarin de Amazone de grootste klappen in tien jaar te verduren kreeg, werd ook het laagste aantal boetes in tien jaar tijd uitgeschreven voor vergrijpen als brandstichting, illegale ontginning of illegale houtkap. Als deze trend zich doorzet zou er een gitzwarte periode kunnen aanbreken voor ‘de longen van de aarde’.

De aandacht die afgelopen najaar op sociale media uitging naar dit onderwerp heeft tot op heden nog niet de gehoopte vruchten afgeworpen. Toch lijken hier nog volop mogelijkheden te liggen. Mogelijkheden die Greenpeace wil aangrijpen. De afgelopen weken zijn op sociale media weer advertenties te zien die dit onderwerp aankaarten. Deze advertenties zijn afkomstig van Greenpeace en bedoeld om ons geheugen weer op te frissen. De bosbranden in de Amazone mogen dan één van de vele problemen in deze wereld zijn, afgelopen najaar heeft uitgewezen dat dit één van die problemen is waar veel mensen zich hard voor lijken te willen maken.