Effect van klimaatverandering in Nederland duidelijk zichtbaar: door hittegolven, hoogwater en strenge vorst hebben dieren het zwaar

Effect van klimaatverandering in Nederland duidelijk zichtbaar: door hittegolven, hoogwater en strenge vorst hebben dieren het zwaar

Klimaatverandering zorgt niet alleen voor de opwarming van de aarde. Het brengt ook extreme weersomstandigheden teweeg, die ernstige gevolgen kunnen hebben voor dieren en natuur. Vooral de afgelopen maanden zag ook Nederland verschijnselen van extremer weer: zware hittegolven tijdens de zomer, overstroomde rivieren door hoog water en afgelopen week kleurde het land wit tijdens een strenge vorst.

Afgelopen week kreeg Nederland acht dagen lang aanhoudende vorst en sneeuw, waardoor dieren het zwaar hadden. Een aantal samenwerkende dierenorganisaties stuurden om die reden een brandbrief naar gemeenten ‘om hen te wijzen op hun zorgplicht voor de dieren.’ Volgens de organisaties is het oneerlijk om de dieren aan hun lot over te laten, omdat ‘ze het al zwaar genoeg hebben en alle energie nodig hebben om in leven te blijven’.

Vooral vogels hebben het zwaar in de kou. De Vogelbescherming vreest dat sommige soorten, waaronder de ijsvogel, dreigen te verhongeren. Het winterse weer zorgde afgelopen week ook voor drukte bij de dierenambulance. In gebieden waar de meeste sneeuw viel, kreeg de dierenambulance twee tot drie keer zo veel meldingen binnen als normaal gesproken. Het grootste deel van de meldingen had betrekking op verzwakte vogels, die door de sneeuw en het ijs amper voedsel kunnen vinden. Ook de brandweer heeft tijdens de ijsdagen vaak moeten uitrukken voor dieren in nood. Vooral zwanen hadden hulp nodig, omdat ze in hun slaap aan het ijs waren vastgevroren.

Extreem weer

In een tijd waarin met name wordt gesproken over hitterecords, droge periodes en bosbranden in het kader van klimaatverandering, lijken koud weer en sneeuw misschien een vreemd verschijnsel. Toch weten wetenschappers inmiddels dat de verandering van de hoeveelheden gassen niet alleen tot opwarming leiden. Deskundigen denken dat door de klimaatverandering op aarde vaker sprake zal zijn van extreme weersomstandigheden. Kouderecords en sneeuwstormen zijn daarbij niet de enige extreme weersverschijnselen die worden verwacht. Er komen ook meer stortregens, zwaardere stormen, of langere perioden van droogte en hitte.

In Nederland was de zomer van vorig jaar daar een goed voorbeeld van. Toen hadden we dertien dagen lang te maken met een temperatuur van minimaal 25 graden, waarvan drie dagen boven de 30 graden. Volgens schattingen van Stichting Wakker Dier hadden in 2020 ruim 110 miljoen dieren last van hittestress. “De cijfers tonen de immense omvang van het leed”, zei Anne Hillhorst van de dierenwelzijnsorganisatie toen ernstig. Zij pleitte voor een Nationaal Hitteplan om in te grijpen en ernstig dierenleed bij hitte te voorkomen.

Nog een voorbeeld is het hoge water, waardoor Rijkswaterstaat afgelopen maand maatregelen heeft moeten treffen om overstromingen te voorkomen. Het hoogwater heeft ernstige gevolgen voor sommige gebieden en de dieren die er leven. Vooral in combinatie met de strenge vorst is het moeilijk voor dieren. Soms zien ze namelijk niet dat er een sloot ligt. Als die niet bevroren genoeg is, kunnen de dieren erin vallen en verdrinken.

Warme winters

Door de vorst hadden dieren het afgelopen week dus zwaar, maar volgens het KNMI hadden we nu niet te maken met een officiële koudegolf. Sinds afgelopen zondag waren er weliswaar ijsdagen, maar volgens de meteorologische onderzoekers lag de minimumtemperatuur nog te hoog om van een daadwerkelijke ‘koudegolf’ te kunnen spreken.

Door de opwarming van de aarde, als gevolg van het broeikaseffect, komen koudegolven bovendien steeds minder vaak voor. ‘Zo zijn Nederlandse winters gemiddeld 2,4 graden warmer dan een eeuw geleden’, schrijft het KNMI. De winter warmt nu op in een tempo van ongeveer 0,4 graden per tien jaar. De Nederlandse winters worden dus steeds warmer en daarmee wordt de kans op voldoende vorst, voor bijvoorbeeld de Elfstedentocht, steeds kleiner.

Flora en fauna veranderen

De laatste jaren gingen koudeminnende diersoorten in aantal achteruit en namen warmteminnende soorten juist toe. Dat blijkt uit onderzoek van het Compendium voor de Leefomgeving in 2014. Op mondiaal niveau is er de laatste jaren een duidelijke klimaatverandering waargenomen. De aarde warmt steeds verder op en dat heeft gevolgen voor flora en fauna. Ook in Nederland is dat effect merkbaar. Koudeminnende vogels, vlinders en amfibieën gaan daardoor achteruit in aantal. Terwijl voor warmteminnende diersoorten de omstandigheden steeds gunstiger worden, waardoor ze juist in aantal toenemen.

In Nederland is de temperatuur de afgelopen 130 jaar gestegen met 1,7 graden. Het groei- en bloeiseizoen begint daardoor al vroeger. En er is steeds vaker sprake van extreme weersomstandigheden, zoals we de afgelopen weken hebben ervaren. Leefgebieden van dieren en planten veranderen, bijvoorbeeld door hogere temperaturen. Door die veranderingen kunnen de gebieden zelfs onleefbaar worden voor sommige dier- en plantensoorten, waardoor zij noodgedwongen naar andere gebieden moeten trekken of in ernstige gevallen zelfs uitsterven.

Beluister hieronder het interview van Radio Six for U met bevlogen bioloog Kees Moeliker:

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *