Israël voert omstreden groene vaccinatiepas in en ontketent ethische discussies

Israël voert omstreden groene vaccinatiepas in en ontketent ethische discussies

Israël is al enige tijd ruimschoots koploper in de internationale vaccinrace. Sinds december vorig jaar probeert het land inwoners zo snel mogelijk een prik te geven. Inmiddels is al 45 procent van de bevolking volledig gevaccineerd. Dat zijn ongeveer 4 miljoen mensen. Daarom begon de Israëlische regering vorige week met grote versoepelingen in de vorm van een zogenoemde “groene pas”, een bewijs waarmee gevaccineerde Israëliërs privileges krijgen.

Sinds vorige week krijgen inwoners van Israël die volledig zijn gevaccineerd tegen het coronavirus een groene pas. Daarmee krijgen ze toegang tot onder meer culturele voorstellingen, sportscholen en wedstrijden, zwembaden, gebedshuizen en hotels. Met die privileges hoopt Israël twijfelaars te overtuigen om zich te laten vaccineren. Ook mensen die hersteld zijn van het virus en daardoor antistoffen in hun lichaam hebben, kunnen aanspraak maken op een groene pas.

Het voordeel voor wie zich laat inenten, is een van de manieren waarop de Israëlische overheid de vaccinatiegraad verder wil opkrikken. De regering heeft nog meer plannen. Zo bereidt het ministerie van Volksgezondheid volgens berichten in de media een wet voor, die sommige werknemers verplicht om zich te laten vaccineren, waaronder leraren, politieagenten en zorgpersoneel. De voordelen beperken zich niet alleen tot het binnenland. De regering sprak bovendien met Griekenland en Cyprus af dat burgers met een groene pas binnenkort op vakantie kunnen naar de twee landen.

Ondanks de snelle vaccinatiecampagne is groepsimmuniteit in Israël volgens experts voorlopig nog niet aan de orde. Sinds een paar weken kan elke Israëliër vanaf 16 jaar een prik halen, maar het tempo loopt terug. Nog niet iedereen is immers overtuigd van het vaccin. Vooral jongeren lijken minder happig op vaccinatie. Ook kunnen kinderen zich vooralsnog niet laten inenten, omdat het vaccin nog niet op hen is getest.

‘Medische onderdrukking’

De invoering van de groene passen is volgens critici een ethisch discutabele zet van de Israëlische regering. De privileges zijn immers nog niet in de praktijk getest. Ook hebben mensen die nog niet zijn gevaccineerd geen recht op de privileges die de vaccinatiebewijzen bieden. ‘Gevaccineerd worden is een morele plicht. Het maakt deel uit van onze gezamenlijke verantwoordelijkheid’, zei Gezondheidsminister Yuli Edelstein. ‘Wie niet is gevaccineerd, wordt achterlaten’, is zijn nieuwe mantra. De overheid wil inwoners aansporen tot vaccinatie om het coronavirus zo snel en effectief mogelijk te bestrijden. Volgens critici worden inwoners daarmee beroofd van hun recht om het vaccin te weigeren, dus dat roept ethische vragen op.

Tegenstanders vinden de maatregelen van de Israëlische regering te ver gaan. Dat geldt ook voor een ander plan van de overheid, om de gegevens van ongevaccineerde burgers te delen met lokale autoriteiten. Vorige week woensdag is die wet, met dertig stemmen voor en slechts dertien tegen, breed aangenomen. Hiermee is het mogelijk voor het Israëlische ministerie van Volksgezondheid om de namen, adressen en telefoonnummers van inwoners zonder vaccinatie te delen. De gegevens kunnen onder andere worden gedeeld met Israëlische gemeenten, het ministerie van Onderwijs en het ministerie van Arbeid en Sociale zaken.

De kritiek hierop is fel. Betogers beschuldigen premier Benjamin Netanyahu van ‘dictatuur’ en ‘medische onderdrukking’. Volgens een Israëlische privacywaakhond maken de maatregelen van de regering grove inbreuk op de privésfeer. Ook groepen die opkomen voor burgerrechten noemen het gevaarlijk en zeer ernstig dat medische gegevens van burgers nu zonder toestemming kunnen worden verspreid.

Palestijnen lopen achter

Gezondheidswetenschappers wijzen bovendien op de situatie in de bezette Palestijnse gebieden op de Westelijke Jordaanoever en in de Gazastrook. De vaccinatiecampagne van de Palestijnen komt nog nauwelijks van de grond, het contrast met Israël is groot. In de eerste week zijn op de Westelijke Jordaanoever 2 duizend prikken gezet, blijkt uit cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie. Vooralsnog zijn er nauwelijks vaccins voorhanden. Met leveringen van in totaal 12 duizend vaccins vanuit Rusland en Israël werd een deel van het Palestijnse zorgpersoneel ingeënt. Afgelopen zondag ontving de Gazastrook nog eens 20 duizend Spoetnik-vaccins uit Rusland. Maar dit soort aantallen stellen weinig voor als er in totaal zo’n 5 miljoen Palestijnen moeten worden gevaccineerd.

Volgens Israël is de Palestijnse Autoriteit (PA) verantwoordelijk voor de vaccinatie van inwoners van de Palestijnse gebieden, zoals is afgesproken in de Oslo-Akkoorden. Maar in die akkoorden staat ook dat de twee landen elkaar moeten steunen in tijden van internationale rampen en epidemieën. De positie van de PA is ook niet helemaal duidelijk. Enerzijds hekelen ze Israël voor een gebrek aan steun. Anderzijds hebben diverse woordvoerders van de PA ook gezegd dat ze de vaccins zelf zouden regelen. Internationale organisaties roepen Israël op om meer te doen om de Palestijnen te vaccineren. Volgens experts is dat ook in het belang van Israël zelf, omdat meer dan 100 duizend Palestijnen werken in Israël en Israëlische nederzettingen.

Bekijk hieronder het interview met Ties Brock, NOS-correspondent in Israël en de Palestijnse gebieden:

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *