China hindert buitenlandse journalisten, volgens “choquerend” rapport van beroepsvereniging

China hindert buitenlandse journalisten, volgens “choquerend” rapport van beroepsvereniging

Steeds vaker worden buitenlandse correspondenten in China bemoeilijkt in het doen van hun werk. De Foreign Correspondents’ Club of China (FCCC) komt jaarlijks met een enquête onder buitenlandse journalisten in China en voor het derde jaar op rij gaf geen enkele respondent aan dat de situatie is verbeterd. “Choquerend”, volgens Thomas Bruning, algemeen secretaris van de Nederlandse Vereniging van Journalisten. “Het is al jarenlang moeilijk om als correspondent in China te werken, maar je ziet dat het land corona heeft aangegrepen om nog eens extra hindernissen op te werpen.”

De FCCC onderschrijft deze uitspraak. De belangenvereniging voor buitenlandse journalisten in China presenteerde vorige week haar jaarrapport, met daarin de uitkomsten van de enquête, gehouden onder 150 correspondenten uit dertig landen. Corona wordt volgens de respondenten gebruikt om buitenlandse journalisten te hinderen in hun werk. Met quarantaineplichten en het meermaals achter elkaar uitvoeren van coronatesten werden correspondenten vertraagd en gehinderd in hun werk. Bijna de helft van de respondenten moesten bepaalde plekken verlaten omwille van gezondheids- of veiligheidsredenen, zonder dat er een duidelijk veiligheidsrisico werd gegeven.

Speelbal

Het rapport draagt de titel ‘Track, Trace, Expel’, volgen, traceren verwijderen. Het toezicht op journalisten, fysiek en digitaal, nam toe en achttien Amerikaanse journalisten moesten in de eerste helft van 2020 het land verlaten. Nog eens twee Australische journalisten moesten het land ontvluchten, nadat ze omwille van veiligheidsredenen een uitreisverbod kregen en met Chinese agenten mee moesten voor verhoor. Pas na dagen diplomatiek gesteggel konden de twee het land verlaten. Het waren de laatste twee Australische correspondenten in het land.

Dit incident staat niet op zichzelf. Het gebeurt in een tijd waarin de diplomatieke relatie tussen China en Australië uitermate slecht is. En ook de uitzetting van de achttien Amerikaanse journalisten, was een reactie op het eerdere Amerikaanse besluit, dat de werkvergunningen van tientallen Chinese journalisten ongeldig verklaarde.

“Journalisten worden zo als een soort speelbal van de politiek gebruikt. Dat is heel gevaarlijk.”

Een gevaarlijke ontwikkeling, volgens Thomas Bruning van de NVJ. “Journalisten worden zo als een soort speelbal van de politiek gebruikt. Het laat heel duidelijk zien dat politiek en journalistiek in China niet twee onafhankelijke gremia zijn. Ze worden als elkaars verlengde gezien.” Bruning noemt het niet ondenkbaar dat politieke bewegingen vanuit Nederland ook effect kunnen hebben op de veiligheid van Nederlandse journalisten in China. “Daar zit absoluut een verband.”

Track & trace

Bijna de helft van de geënquêteerde correspondenten gaf aan dat het regelmatig moeilijk is om bronnen te interviewen, omdat de angst bestaat dat de autoriteiten meekijken. 40 procent gaf aan ervaring te hebben met ‘fysiek toezicht’ en werd bijvoorbeeld wel eens gevolgd. Nog eens 40 procent zegt te vermoeden doelwit te zijn geweest van hackerspogingen. “Ik gebruikte de notities-app op mijn telefoon en plotseling sprong deze over naar de herinneringen-app. Alsof hij op afstand werd bediend”, schrijft France 24 correspondent Charles Pellegrin. “Bij meerdere reportages werden we gevolgd door meerdere burgerauto’s. We zijn lastig gevallen, bedreigd, tegengehouden en de toegang tot hotels werd ons ontzegd”, somt een anonieme journalist van een Brits medium op.

“Bij meerdere reportages werden we gevolgd door meerdere burgerauto’s. We zijn lastig gevallen, bedreigd, tegengehouden en de toegang tot hotels werd ons ontzegd.”

Het aanvragen van accreditaties en visums werd ook bemoeilijkt door de Chinese autoriteiten. Waar een Chinees journalistenvisum normaal een jaar geldig is, kreeg een kwart van de respondenten een visum met een kortere geldigheidsduur. Nathan Vanderklippe van de Canadese krant The Globe and Mail moest in tien maanden tijd acht keer zijn visum verlengen.

Het afgeven van accreditaties voor nieuwe correspondenten werd erg vertraagd, veel journalisten moesten langer dan een jaar wachten op een perskaart. Volgens het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken is dit ook een gevolg van de coronapandemie.

Maar ook het verlengen van bestaande accreditaties gaat moeizaam, volgens veel respondenten. Soms werd er door de autoriteiten gedreigd met het intrekken van accreditaties.

Dilemma

Het zet correspondenten in China voor een dilemma, zegt Bruning. “Aan de ene kant wil je zo goed mogelijk vertellen over alle misstanden die daar aanwezig zijn, tegelijkertijd moet je ook beseffen dat er een grens zit aan hoe hard je dat regime op de korrel kunt nemen. Als je te ver gaat, riskeer je dat je helemaal niks meer kunt doen.”

“Het blijft een hele moeilijke kwestie voor de journalistiek om vanuit een land als China actief te zijn”, vult hij aan. “Ik denk dat je je als luisteraar of kijker ook heel bewust moet zijn van het feit dat wat je hoort over de moeilijke werkomstandigheden in China, nog maar een slap aftreksel is van wat daar werkelijk aan onrecht plaatsvindt.”

Thomas Bruning, algemeen secretaris van de Nederlandse Vereniging van Journalisten, noemt de bevindingen van de FCCC ‘choquerend’. Luister het hele interview terug.

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *