Achter Slot Zuylen: “een bijzondere familiegeschiedenis”

Achter Slot Zuylen: “een bijzondere familiegeschiedenis”

Het Slot Zuylen was vorige maand één van de locaties die meededen aan de pilot van Fieldlab. Het kasteel aan de Vecht nabij Utrecht staat bekend om de bijzondere families die er door de jaren heen hebben gewoond. De bekendste bewoner is de beruchte “Belle van Zuylen”, één van de allereerste vrouwelijke schrijvers en een primeur voor de Nederlandse kunst en cultuur.

“Het Slot Zuylen weerspiegelt een familiegeschiedenis”, legt museumgids Gerrie Kuiken uit. “Je ziet alle eeuwen waarin de verschillende families hier hebben gewoond terug in het huis, dat is heel bijzonder.”

Het slot werd oorspronkelijk al rond de 13de eeuw gesticht door de Heren van Zuylen, twee adellijke landontginners die verschillende kastelen aan de Vecht stichtten, waaronder een woontoren op de plaats van het latere Slot Zuylen. De woontoren werd pas rond 1525 omgebouwd tot kasteel, maar het originele Slot Zuylen bestaat dus eigenlijk al meer dan 750 jaar.

In 1665 werd het slot eigendom van het adellijk geslacht Van Tuyll van Serooskerken, de familie die er tot 1951 heeft gewoond. Met hun geld heeft de familie het slot laten moderniseren, met indrukwekkende schilderijen en andere kunstwerken. Hun oudste dochter, Belle van Zuylen, verwierf als verlicht schrijver bekendheid tot ver over de grenzen.

Belle van Zuylen

Ze leefde in de 18de eeuw, een tijd vol veranderingen. Als dochter van een prominente adellijke familie werd Isabella Agneta Elizabeth – later bekend als “Belle van Zuylen” – geboren op het Slot Zuylen, waar ze van 1740 tot 1771 heeft gewoond. Belle van Zuylen is misschien wel de meest bijzondere bewoner van het Slot Zuylen geweest.

Haar verlichte ideeën over het huwelijk en vrouwelijke emancipatie botsten vaak met de traditionele opvattingen van haar familie en stand. Dat ondervond ze al in 1763 toen ze in haar eerste boek de vastgeroeste gewoontes in het adellijk milieu beschreef. Toen haar vader erachter kwam dat Belle de auteur was, heeft hij alle overige exemplaren vernietigd, om verdere schande te voorkomen.

Belle van Zuylen | Schilderij door Jens Juel | Beeld: Slot Zuylen

Belle had een brede belangstelling voor al het onbekende. Daarom kreeg ze privélessen wiskunde en volgde ze stiekem colleges aan de Universiteit Utrecht, want echt studeren mochten vrouwen in die tijd niet. Ze ging graag haar eigen gang. Daarom duurde het – voor die tijd – lang voordat ze trouwde, omdat ze zich in het huwelijk opgesloten zou voelen. “Belle was vooruitstrevend omdat ze van mening was dat mannen en vrouwen gelijk waren”, legt Kuiken uit. “In die tijd bepaalden mannen wat vrouwen deden, dat zag Belle niet zitten.” Het huwelijk was dus niet voor Belle van Zuylen weggelegd, ze heeft zelfs mannen afgewimpeld die haar ten huwelijk vroegen. “Ik heb geen talent voor ondergeschiktheid”, stelde ze toen duidelijk.

Wel schreef Belle jarenlang liefdesbrieven aan haar ‘geheime liefde’ Constant d’Hermenches, een man die veel ouder was en getrouwd. Ze had hem ontmoet op een bal toen zij hém ten dans vroeg. Verder dan dat kwam de relatie niet. Belle van Zuylen trouwde uiteindelijk in 1771 met een Zwitser. Hij was van lagere adellijke status, maar gaf Belle wel de ruimte en vrijheid die ze wilde. Het huwelijk bleef kinderloos.

“Belle van Zuylen dacht al in de 18de eeuw zoals wij nu denken”, zegt Kuiken bewonderend. “Wij lezen haar werk en boeken vol verwondering, omdat we ons nog altijd verbazen over de vooruitstrevende ideeën die zij in toen al had. Het is belangrijk dat we ons realiseren dat mensen uit die tijd ook nu nog wat voor ons kunnen betekenen, we kunnen van ze leren.”

Het slot

De laatste eigenaar van Slot Zuylen was Frederik Christiaan Constantijn van Tuyll van Serooskerken, de opperkamerheer van Koningin Juliana en burgemeester van Zuilen. Samen met zijn vrouw Lucile Agnes barones van Lynden heeft hij tijdens de Tweede Wereldoorlog het kasteel draaiende gehouden, en bood de familie onderdak aan vluchtelingen en slachtoffers. In 1951 hebben ze samen de Stichting Slot Zuilen opgericht.

Het Slot Zuylen heeft dus een rijke geschiedenis, die volgens Kuiken nog altijd even boeiend blijft. “Je ziet hoe mensen vroeger leefden. Het is belangrijk om te onthouden waar we vandaan komen. Door de jaren heen is het slot eigenlijk altijd een plek geweest die mensen samenbrengt en met elkaar verbindt”, zegt Kuiken trots. “Ik hoop dat dat ook de komende jaren nog zo blijft.”

Bekijk hieronder het interview met Gerrie Kuiken, museumgids bij Slot Zuylen:

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *