Bedreigingen richting journalisten nemen toe: “Niemand heeft het antwoord hierop”

Bedreigingen richting journalisten nemen toe: “Niemand heeft het antwoord hierop”

Marcel Gelauff, hoofdredacteur van NOS Nieuws: “De resultaten bevestigen onze zorgen, het is een probleem dat we niet mogen onderschatten en op tafel moeten leggen”.

Het aantal journalisten dat recent te maken heeft gehad met fysiek en verbaal geweld is fors toegenomen. Dat blijkt uit een vervolgenquête van I&O research in opdracht van PersVeilig. Volgens Marcel Gelauff, voorzitter van PersVeilig-initiatiefnemer het Genootschap van Hoofdredacteuren, moeten we het onderzoek zien als een stimulans. “Het gaat om een breder maatschappelijk probleem, maar niemand heeft het antwoord hierop.”

Het laatste onderzoek naar de persveiligheid was in 2017. Oud-ombudsman Alex Brenninkmeijer schreef het rapport ‘Een dreigend klimaat’. Hieruit bleek dat zes op de tien journalisten in hun werk wel eens mee te maken heeft gehad met agressie of bedreigingen. Genoeg reden om het initiatief PersVeilig in het leven te roepen. PersVeilig is een gezamenlijk initiatief van de NVJ (Nederlandse Vereniging van Journalisten), het Genootschap van Hoofdredacteuren, de Politie en het Openbaar Ministerie en heeft tot doel de positie van journalisten te versterken tegen geweld en agressie op straat en online. Om het probleem in kaart te brengen is er een vervolgonderzoek gestart, waarvan de resultaten afgelopen zaterdag werden gepresenteerd tijdens de Algemene Ledenvergadering van de NVJ. De enquête is verspreid onder journalisten en hoofdredacties.

Persvrijheid in het geding

Steeds vaker hebben journalisten te maken met agressie of bedreiging. Het zijn de journalisten zélf die in het nieuws verschijnen als een bestelauto inrijdt op het hoofdkantoor van De Telegraaf. Wanneer er een video rondgaat waarin bedreigingen worden geuit aan NOS-medewerkers. Of toen een persfotograaf en zijn vriendin met auto en al in de sloot werden geduwd. Uit de nieuwe resultaten blijkt dat de teller snel omhoogschiet. Meer dan acht op de tien journalisten hebben in hun werk te maken gehad met agressie of bedreigingen. En ook de frequentie neemt toe, met name onder cameramensen en fotojournalisten. Vergeleken met vier jaar geleden is het aantal journalisten dat maandelijks of vaker incidenten meemaakt toegenomen van 18% naar 29%.

Deze aantallen zijn zorgwekkend en zijn voor NOS-hoofdredacteur Marcel Gelauff een prioriteit op zijn agenda. “Als werkgever heb ik een verantwoordelijkheid. Het veiligheidsregime bij de NOS is sterk uitgebreid en niet voor niets. We zijn kwetsbaar. Onze verslaggevers worden steeds vaker geconfronteerd met agressie en verwijten. Dat is pijnlijk en confronterend.” Maar naast het individuele gevaar is ook een fundament van de democratie in gevaar. “De journalist heeft als taak: verslag doen van dat wat er gebeurt. Dat gaat niet als ze worden bedreigd. Redacteuren die in vervelende situaties terecht kwamen, gaan nu onderwerpen uit de weg. De agressie tegenover journalisten beïnvloed de journalistieke selectie. De persvrijheid is in het geding.”

“De agressie tegenover journalisten beïnvloed de journalistieke selectie. De persvrijheid is in het geding”

Hoewel het onderzoek concrete getallen koppelt aan zorgen die er al wat langer waren, laat het ook hoopvolle signalen zien. Veertien procent van de journalisten laat weten meer vastberaden te zijn geworden om hun werk voort te zetten. Ook Gelauff ziet het onderzoek als een stimulans om door te gaan. “De resultaten bevestigen onze zorgen, het is een probleem dat we niet mogen onderschatten en op tafel moeten leggen. Het is een breder maatschappelijk probleem, niet alleen journalisten krijgen te maken met geweld, ook hulpverleners komen dit tegen in hun werk. Maar op de vraag: ‘Wat moeten we hier nou mee?’, heeft niemand antwoord.” Toch benadrukt hij het belang van bewustzijn en ondersteuning.

Zicht, steun en bewustzijn

Het initiatief PersVeilig werd op 4 november 2019 gepresenteerd, mede naar aanleiding van ‘Een dreigend klimaat’. “Het is treurig dat het moet”, schrijft Gelauff in een column op NOS Nieuws. Maar is hij tevreden met de resultaten van het protocol PersVeilig. En is het dan ook eens met de woorden van demissionair minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid. In een brief van 31 maart 2021 schrijft hij aan de Tweede Kamer: “Uit de verkenning blijkt dat het project Persveilig, en de afspraken uit het protocol Persveilig over het algemeen goed worden toegepast in de praktijk. Het belangrijkste aandachtspunt is het vergroten van de kennis en bewustwording van dit beleid bij de politie, het OM en bij de beroepsgroep zelf. En ook blijvend aandacht houden voor dit thema blijft van belang.”

“Het onderzoek dat PersVeilig heeft uitgevoerd, geeft ons inzicht in de persveiligheid. Hier kunnen we op inspelen door steun te bieden. Zo proberen we de journalisten te beschermen op straat en bij te staan tijdens juridische claims. Het is een goede stap dat de straffen op geweld tegen journalisten zijn verdubbeld. En daarnaast creëren de resultaten bewustzijn”, benadrukt Gelauff.

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *