Voortaan moet er veel eerder en veel meer aandacht besteed worden aan psychosociale noodhulp in crisissituaties. Verschillende landen en hulporganisaties hebben dit 8 oktober afgesproken met elkaar. Waarom is deze vorm van noodhulp zo belangrijk?

Psychosociale hulp bij SOS Kinderdorpen

SOS Kinderdorpen is een van de hulporganisatie die deze psychosociale noodhulp biedt aan mensen in crisisgebieden en erkent ook het belang hiervan. “Psychosociale steun is een belangrijk onderdeel in onze noodhulpprogramma’s. Wat SOS vaak doet is familievriendelijke of kindvriendelijke ruimtes creëren. Hier wordt ook psychosociale steun gegeven,” aldus Linda Smolders, woordvoerder voor SOS Kinderdorpen.

Deze psychosociale noodhulp wordt gegeven in samenwerking met maatschappelijk werkers en psychologen. Kinderen en hun families krijgen steun. “Mensen krijgen consults, er is individuele- en groepstherapie voor kinderen en ouders, consultatie van logopedisten om de negatieve gevolgen van conflict op de spraak en ontwikkeling van kinderen te verminderen, consultaties van pedagogen die ouders motiveren en onderwijzen op het gebied van de vroege ontwikkeling van kinderen en spelactiviteiten.” De psychosociale noodhulp is dus erg breed.

De psychosociale noodhulp wordt gegeven voor het verwerken van trauma’s. Deze trauma’s worden opgelopen bij verschillende situaties die voorkomen in crisissituaties. Denk aan het verlies van hun naasten, het kwijtraken van een veilige thuissituatie en medische trauma’s. Vooral voor kinderen is het erg wanneer deze trauma’s niet verholpen worden. “Kinderen met een trauma die niet worden geholpen, zullen zich minder goed ontwikkelen en zullen daardoor gedrags- en leerproblemen krijgen,” aldus Smolders.  “Het is belangrijk dat kinderen weer vertrouwen krijgen in mensen, of vertrouwen krijgen in het feit dat ze in veiligheid zijn. Dat vereist tijd, aandacht en goede begeleiding van professionals.”

SOS Internationaal, waar SOS Kinderdorpen onder valt, biedt noodhulp in 136 landen. De Nederlandse tak heeft qua noodhulp bij kunnen dragen aan projecten in Syrië en Tsjaad. SOS Kinderdorpen heeft zich in 2017 ook aangesloten bij de Dutch Relief Alliance. Samen met nog 16 hulporganisaties hebben ze ook noodhulp geboden in CAR, Oekraine, de Hoorn van Afrika en Colombia.

Klachten en kenmerken van een trauma

De klachten van een trauma zijn verschillend. Naast de klachten die Smolders al naar voren bracht als problemen met spraakontwikkelingen en vroege ontwikkelingen van kinderen, zijn er volgens het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie nog een aantal klachten die horen bij een (psycho)trauma zijn: Herbeleving van het trauma. Herinneringen of beelden kunnen in het hoofd van kinderen herbeleefd worden. Geluiden, geuren en gebeurtenissen kunnen dit prikkelen. Daarnaast kunnen mensen ook lichamelijke klachten ervaren. Dan hebben ze pijn zonder duidelijke aanleiding. Ze hebben daarnaast ook een constant onveilig gevoel en een negatief zelfbeeld. Dit kan zich uiten door gedeeltelijk geheugenverlies, sobere stemmingen, gebrek aan interesse en onverschilligheid. Tot slot hebben kinderen last van plotselinge spanningen en uitbarstingen als gevolg van de stressreacties. Prikkelbaarheid, onverwachte woedeaanvallen. Risicogedrag en zelfbeschadigingen zijn hier gevolgen van.

Afspraken MHPPS-Conferentie

Op dinsdag 8 oktober hebben 24 landen en 10 internationale hulporganisaties de afspraken over de psychosociale noodhulp vastgesteld. Dit deden ze op de MHPPS-Conferentie, een conferentie voor Mental Health and Psychosocial Support. De afspraken zijn vastgesteld in een verdrag. In dit verdrag is onder andere vastgesteld dat psychosociale steun standaard onderdeel moet worden van noodhulp in crisissituaties.  Minister Kaag voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking zegt die dag het volgende: “Het is heel belangrijk dat die hulp niet langer wordt gezien als zomaar een activiteit, maar juist als prioriteit.”

In Amsterdam kwamen de landen en hulporganisaties samen. De landen die hun handtekening onder het verdrag gezet hebben, zijn onder andere: Afghanistan, Australië, India, Libanon, Zweden en dus ook Nederland. “Deze conferentie was gericht op hoop en de toekomst. We hebben vandaag een nieuwe standaard gezet. Landen, hulporganisaties, de VN, we erkennen allemaal dat psychosociale zorg voortaan deel moet uitmaken van het basispakket van noodhulp,” zo is te lezen op de website van de Rijksoverheid.

Verandering ten opzichte van het verleden

Traditionele noodhulp richtte zich tot voor kort voornamelijk op voedselhulp en gezondheidszorg. In de praktijk zullen vrijwilligers de grootste rol spelen in het geven van de psychosociale noodhulp. Daarom is er volgens het MHPPS-Conferentie meer training nodig voor de vrijwilligers van het Rode Kruis en de Rode Halve Maan. Kaag: “Met onze steun ontstaat wereldwijd een groep van 14 miljoen vrijwilligers die mensen kunnen bijstaan.”