Instagram voedt de zoektocht naar sociale bevestiging

Instagram voedt de zoektocht naar sociale bevestiging

Instagram bestaat dit jaar tien jaar en het is van een platform waar je foto’s kan delen gegaan naar een platform dat invloed heeft op miljoenen mensen over heel de wereld. ‘Vroeger wilden mensen op een bepaald persoon lijken als ze naar een plastisch chirurg gingen en nu willen ze op een filter lijken’, zegt psycholoog Saskia Geraerts.

Bij iedere filter wordt je neus smaller, je lippen voller en je huid gladder. Veel mensen zullen geconfronteerd en beïnvloed worden door dat beeld. ‘Daar is een term voor, namelijk ‘Instagram dysmorphia’. Je hebt ook body dysmorphic disorder en dat betekent dat je zo geobsedeerd bent door bepaalde vermeende mankementen aan je lijf dat je bijna nergens anders meer naar kan kijken en dat je die lichaamsdelen wil laten repareren. Op het moment dat dat geopereerd is, dan verspringt het weer naar een ander lichaamsdeel en dan moet dat weer verbeterd worden’, zegt Geraerts.

Het aantal perfecte plaatjes die je op Instagram ziet, laten ons vermoeden dat dat heel erg van invloed is. Maar dat is alleen bij een beperkte groep, legt Geraerts uit: ‘De aanname die ik heel vaak hoor is dat jongeren vatbaarder zijn. Je ziet dat jongeren er wel vatbaarder voor zijn, maar het is te smal om te zeggen dat het alleen maar bij jongeren ligt. Ook daarvoor geldt het niet voor elke jongere natuurlijk. Ik zie het vooral bij de mensen die sensitief, ontevreden en onzeker zijn, minder sociale contacten hebben én daardoor dus minder bevestiging krijgen in het dagelijks leven. Die mensen zijn des te vatbaarder voor die perfecte plaatjes.’

‘Op het moment dat je dan in de spiegel kijkt, jezelf op een gewone foto ziet of zoals we nu de hele tijd doen: jezelf tijdens zoom-meetings zien, dat is ook niet heel erg flatterend en dan zou je kunnen denken: “Potverdorie, wat ben ik eigenlijk niet leuk.” Dat maakt denk ik ook wel dat mensen die filters gebruiken zich terughoudender aanbieden in het sociale verkeer, want dan ga je natuurlijk je echte versie laten zien.’ Je echte versie maskeren doen we allemaal en dit is geen onbekend fenomeen. ‘Dit doen we eigenlijk al sinds de 14e eeuw als je er zo over nadenkt. In de tijd van Louis Quartorze was het met name de mannen die pruiken en make-up droegen. Dus in feite is het niks nieuws, alleen hebben we nu een ander medium gevonden’, zegt Geraerts.

De like-button speelt ook een enorme rol in geaccepteerd willen worden, legt Geraerts uit: ‘Wij zijn namelijk als mensen extreem afhankelijk van validatie, omdat wij als een van de weinige diersoorten niet voor onszelf kunnen zorgen op het moment dat we geboren worden. We zijn volledig afhankelijk van de acceptatie van andere mensen om ons heen om te overleven. Sociale media speelt daar heel handig op in door met big-data jou de hele tijd te omringen met groepen mensen die ongeveer hetzelfde denken als jij. Daardoor krijg je dus een hele grote validatie, maar daardoor wordt de afhankelijkheid daarvan ook groter. Ik zie ook dat hoe zekerder mensen zijn, des te minder vatbaar ze zijn voor likes en perfecte plaatjes.’ Volgens Geraerts heeft het niet heel veel nut om de like-button te verwijderen: ‘We willen die validatie hebben. Dus dan komt er wel weer een ander medium, dan gaan mensen van Instagram af omdat ze daar geen validatie krijgen.’

‘Ik ben gespecialiseerd in eetstoornissen en ik zie dat iemand een eetstoornis ontwikkelt, als het niet lukt om uit te blinken in de gebieden waar ze dat juist graag zouden willen. Dan gaan ze eventjes lijnen en dat lukt lineair wel. Voor je het weet zit je in een soort drijfzand gevangen waar je niet meer uitkomt, want hier heb je namelijk heel veel controle op. Dus als jij je helemaal kapot werkt voor een opdracht voor school en het lukt niet, maar je krijgt wel likes voor je uiterlijk dan is dat natuurlijk een heel makkelijke manier op daarin je identiteit aan te gaan ontleden’, zegt Geraerts.

‘Om ervoor te zorgen dat je zelfbeeld minder beïnvloed wordt door Instagram, moet je beter realiseren wat er allemaal nog meer is, maar ook om te realiseren dat het niet altijd rozengeur en maneschijn is en dat het eigenlijk allemaal nep is. Niemand zit de hele dag op een bounty-eiland en iedereen heeft het van tijd tot tijd moeilijk. Sowieso zijn er meerdere dingen om je zelfbeeld aan te ontlenen: hoe sociaal ben je, hoe sportief ben je, hoeveel goede banden heb je met mensen om je heen, hoe doe je het op school of op je werk?’

Over de auteur

Iris van Ree

Studente aan de Hogeschool Utrecht. Heeft u tips over een artikel of een gebeurtenis? Stuur een mailtje naar: iris.vanree@student.hu.nl

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *