Oer-Hollands en typisch Keniaans

Oer-Hollands en typisch Keniaans

Foto: Vera Hemmen

Een groot bord ouderwetse boerenkool met een oer-Hollandse rookworst. Een typisch Nederlands gerecht, toch? Je zou denken dat je die vraag makkelijk kan beantwoorden. Echter, wanneer je in de geschiedenis van de Nederlandse keuken duikt kom je erachter het niet zo simpel is. De vraag of de Nederlandse keuken bestaat is net zo breed als de vraag of de typische Nederlander wel bestaat.  

De Nederlander staat bekend als een sobere en eenvoudige eter. Niet zo verfijnd als in de Mediterrane en niet zo wild als in het hoge noorden. ‘Het eerste en dus oudste Nederlandse kookboek stamt uit 1514. Dit boek gaat voornamelijk over de iets verfijndere keuken voor de gegoede burgerij. Het grootste deel van de samenleving at toen pap, piepers, koolvis, oesters en af en toe wat vlees. Dat is eeuwen zo geweest’, aldus culinair expert en hoofdredacteur van het Bouillon Magazine Will Jansen. ‘Onze keuken staat voor bescheidenheid en karigheid. Waar de Franse kok Taillevant blancmancher maakte in drie kleuren, wij maar in één.  Die nu nog steeds terug te vinden is in onze blanke vlaVroeger aten wij dat met kip. Op de schilderijen van Jan Steen zie je dat veel terug, maar nooit met overdaad ook al zijn het mensen van goede kom af.’ Volgens Will Jansen moet je de onze keuken samenvoegen met een groter gebied waar ook de landen België, Luxemburg, Noord-Frankrijk en Noord-Duitsland bij horen. ‘In deze regio kun je van een herkenbare keuken spreken.’ 

Het is lastig om de te zeggen wat onze keuken is. Al eeuwenlang wordt ons land overspoeld met buitenlandse invloeden en die worden langzaam onze eigen tradities. Bloemkool en spinazie wordt gezien als typisch Nederlandse groente. Wanneer je de geschiedenis induikt vertellen de feiten iets anders. ‘Bloemkool stamt net als spinazie, niet uit Nederland, maar oorspronkelijk uit het Midden-Oosten. De groente kwam vermoedelijk in het kruisvaarderstijdperk naar Europa.’ Een ander voorbeeld zijn onze variaties aan verschillende soorten stamppot. ‘Hutspot was in de 16e eeuw een allegaartje van ingrediënten. Letterlijk alles werd in een kookpot gekieperd en wanneer de pollepel erin kon blijven staan, dan was het klaar. Stampen met aardappelen deden we toen overigens nog niet’, vertelt de culinair expert. Een aardappel hoort tegenwoordig in de stamppot, maar zat er dus niet vanaf het begin in. Wanneer heeft de aardappel zijn intrede gedaan? ‘Pas eind 19e eeuw kreeg hutspot de vorm die we nu kennen met ui en wortel. Aardappelen werden ook toen pas volksvoedsel en werden door de ontdekkingsreizigers meegenomen uit Amerika. Typisch Hollands waren ze toen dus nog niet. Het stampen begon pas begin 20e eeuw, maar vanaf dat moment was er ook geen stoppen meer aan.’ 

Of je het nou thuis laat bezorgen of zelf kookt, tegenwoordig kun je elke keuken zelf in huis halen. De jongere generaties kunnen blind naar hun Thuisbezorgd app swipen en raken in paniek wanneer ze zelf kruiden moeten kiezen. ‘Traditionele technieken dreigen te verdwijnen samen met de traditionele gerechten. Er zijn langzamerhand geen mensen meer die de tijd nog kunnen herinneren dat alles en iedereen was ingesteld op de boerderij, die de kennis daarover nog kunnen doorgeven. Maar elke tijd heeft zijn eigen vrolijkheid. Stamppot bleekselderij met kabeljauw zal een lekkere brandade opleveren. Blijf experimenteren en zoek ook de gerechten van oma op.’  

Alle werelden vermengen, culturen mixen en ook keukens komen samen. ‘Aardbeien komen uit Spanje, sperziebonen uit Kenia, zeekraal uit het Midden-Oosten, ook bloemkool en worteltjes komen niet uit Nederland. Alles is een mix geworden. De Ieren hebben stamppot (colcannon), de Belgen ook (stoemp), de Fransen hun aligoté, kaas met aardappelpuree, die smelt op je tong…dus hoe Nederlands is stamppot? De toekomst is ongewis maar er zal veel Marokkaanse, Turkse en Afrikaanse invloed zijn. Als we ons maar concentreren op echt en vers, dat is het allerbelangrijkste.’ 

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *