Honderd jaar schooltuinen in Amsterdam

Honderd jaar schooltuinen in Amsterdam

AMSTERDAM – In het Amsterdamse stadsarchief is er tot en met 3 januari 2021 een tentoonstelling te zien over het honderdjarige bestaan van de schooltuin. Organisator van de tentoonstelling, Stefanie van Odenhoven, vertelt hier meer over.

 De allereerste schoolwerktuin werd in 1920 ingericht, tussen de Petroleumhaven en de Houthaven. Er waren in totaal 280 schooltuintjes en ieder kind had twintig vierkante meter om te bewerken. Er moest vijftien cent per week betaald worden, elke woensdag- en zaterdagmiddag kwamen de kinderen hun tuintjes bewerken. Momenteel zijn er in de stad dertien schooltuinen, zo’n zevenduizend scholieren (uit groep ze en zeven) tuinieren daar.

De tentoonstelling laat de geschiedenis van de schooltuin in Amsterdam zien. “Wij hebben zelf het archief van de schooltuinen, dus wij konden putten uit heel oud materiaal. Zoals dus oude foto’s, krantenknipsels, oude filmmaterialen en documenten.”, aldus van Oldenhoven.  De tentoonstelling is in thema’s opgebouwd. Van dus het begin, 1920, tot hoe de schooltuinen er nu in 2020 uit zien en hoe er nu in gewerkt wordt.

“De expositie is te zien in een grote hal, het stadsarchief zit in een oud bankgebouw en dat is heel ruim vanbinnen. Daar hangen collages van foto’s per thema opgehangen, deze thema’s gaan dus bijvoorbeeld over de geschiedenis. Er wordt ook aandacht besteedt aan het oogsten, wat er allemaal wordt gezaaid, wat er hier dan uiteindelijk allemaal mee gemaakt wordt en er is ook te zien hoe de juffen en meesters van de tuin aan het werk gaan. Er is veel te zien.”

Er is de afgelopen honderd jaar veel veranderd. Vroeger waren de schooltuinen niet per se onderdeel van de school, er werd voornamelijk in de vrije tijd van de kinderen getuinierd en dat gebeurde elke woensdag- en zaterdagmiddag. Het werd wel schoolwerktuin genoemd, maar het had dus weinig met school te maken. In de jaren dertig is echt de eerste school naar de schooltuinen gegaan. Echt pas na de tweede wereldoorlog gingen de kinderen met hun klas naar de schooltuinen en werd het een activiteit dat door de school werd georganiseerd.

Karin (51) kan zich nog goed herinneren hoe zij vroeger naar de schooltuinen ging. “Elke woensdag middag gingen wij met de hele klas naar de schooltuinen, ik vond dat een van de leukste herinnerringen aan mijn basisschooltijd.” Wanneer zij dan de groenten gingen oogsten, mochten zij die mee naar huis nemen om het op te eten. “Mijn moeder vond de groenten er vaak niet zo lekker eruitzien. Meestal maakte zij stamppot van de groenten die ik dan mee naar huis had genomen.”

Tegenwoordig zijn er veel meer verschillende en extra activiteiten bij de schooltuinen komen kijken. Naast dat de kinderen dus hun gewassen tuinieren, maken ze er tegenwoordig ook maaltijden van. “Er wordt soep, pizza en zelfs een school in Zuid-Oost heeft sambal gemaakt.” , aldus van Odenhoven. Verder zijn er op de tuinen ook nog imkers te vinden en de kinderen krijgen dan les over bijen. Het programma is dus in de loop van de jaren veel meer uitgebreid en de kinderen krijgen meer dan alleen tuinieren te leren.

Basisschoolleerling, Jelmer (10), vindt de schooltuinen een van zijn leukste activiteit op school. “Het leukste aan de schooltuinen vind ik het oogsten van de groentes. En dat we dan daarna lekker de groentes kunnen gebruiken om een maaltijd van te maken, vorige week hebben wij zelf pizza gemaakt!”. Elke donderdag om twaalf uur gaat Jelmer en zijn klas naar de schooltuin. Hier legt hun juf alles uit hoe zij de dag gaan besteden en wie welke taken heeft. “De vorige keer mochten wij wat groentes mee naar huis nemen en daar heeft mijn moeder toen mee gekookt.”

Gemeente Amsterdam stimuleert leerkrachten en basisscholen om kinderen meer te leren over de natuur. Dit doen zij door ‘openbaar groen’ ter beschikking te stellen waar de kinderen kunnen tuinieren.  De gemeente vindt het van groot belang dat kinderen meer kennis krijgen over natuur, milieu en landschap. Dit zorgt voor een generatie die betrokken en bewust zijn van hun omgeving.

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *