Een tweede leven voor vergeten fietsen
Daar stond ik. Koud, nat, met een loshangende ketting en leeggelopen banden. Wekenlang had niemand naar me omgekeken, tot de gemeente me weghaalde uit het rek. Samen met honderden lotgenoten werd ik naar een depot gebracht: de plek waar fietsen verdwijnen als ze te lang worden vergeten. De meeste van ons wachten hier maanden, sommigen worden nooit meer opgehaald.
Maar mijn verhaal kreeg een andere wending. Ik belandde in handen van Casparis Beyer, een jonge ondernemer die fietsen als ik een tweede kans wil geven.
Nederland is een fietsland bij uitstek. Met bijna 23 miljoen fietsen – gemiddeld 1,3 per persoon – zijn we wereldwijd koplopers in fietsmobiliteit. Ruim 28% van alle verplaatsingen in Nederland gebeurt op de fiets, een cijfer waar veel landen alleen maar van kunnen dromen.
Toch kent deze fietscultuur ook een keerzijde: uit onderzoek van de ANWB komt naar voren dat meer dan 3,8 miljoen fietsen ongebruikt in schuurtjes staan of na verloop van tijd in overvolle rekken en achtergelaten hoeken van de stad belanden .
Toch kent deze fietscultuur ook een keerzijde: uit onderzoek van de ANWB komt naar voren dat meer dan 3,8 miljoen fietsen ongebruikt in schuurtjes staan of na verloop van tijd in overvolle rekken en achtergelaten hoeken van de stad belanden .
In een tijd waarin duurzaamheid en circulariteit steeds belangrijker worden, speelt het hergebruik van fietsen een cruciale rol. Nederland is een fietsland, maar de schaduwzijde van onze fietscultuur wordt steeds zichtbaarder: jaarlijks belanden duizenden fietsen in gemeentelijke depots of worden simpelweg afgedankt.
Zo verwijderde de gemeente Utrecht in 2023 volgens DUIC een recordaantal van 30.656 fietsen uit de openbare ruimte. Deze fietsen werden naar het gemeentelijk fietsdepot gebracht, waar eigenaren hun fiets konden ophalen tegen betaling van 23,50 euro. Toch werd een groot deel van deze fietsen nooit opgehaald. In totaal werden 17.517 fietsen (57% van het totaal) niet opgeëist door hun eigenaren en kwamen uiteindelijk in de verkoop of werden als afval verwerkt.
In Amsterdam werden in 2023 ongeveer 48.000 fietsen niet opgehaald binnen de bewaartermijn van zes weken, wat neerkomt op 71 procent van het totale aantal opgeslagen fietsen meldt Olaf Heyblom in Het Parool. Veel van deze niet opgehaalde fietsen verkeren in slechte staat. Om dit probleem aan te pakken, heeft de gemeente maatregelen ingevoerd: de bewaartermijn is sinds september verkort van zes naar vier weken, zodat meer ruimte ontstaat voor nieuwe fietsen. Want het fietsdepot in het Westelijk Havengebied in Amsterdam loopt tegen zijn grenzen aan. De gemeente verwacht dat het aantal fietsen in het depot zal groeien naar 100.000 per jaar, terwijl er slechts plek is voor 75.000 fietsen.
Zo verwijderde de gemeente Utrecht in 2023 volgens DUIC een recordaantal van 30.656 fietsen uit de openbare ruimte. Deze fietsen werden naar het gemeentelijk fietsdepot gebracht, waar eigenaren hun fiets konden ophalen tegen betaling van 23,50 euro. Toch werd een groot deel van deze fietsen nooit opgehaald. In totaal werden 17.517 fietsen (57% van het totaal) niet opgeëist door hun eigenaren en kwamen uiteindelijk in de verkoop of werden als afval verwerkt.
In Amsterdam werden in 2023 ongeveer 48.000 fietsen niet opgehaald binnen de bewaartermijn van zes weken, wat neerkomt op 71 procent van het totale aantal opgeslagen fietsen meldt Olaf Heyblom in Het Parool. Veel van deze niet opgehaalde fietsen verkeren in slechte staat. Om dit probleem aan te pakken, heeft de gemeente maatregelen ingevoerd: de bewaartermijn is sinds september verkort van zes naar vier weken, zodat meer ruimte ontstaat voor nieuwe fietsen. Want het fietsdepot in het Westelijk Havengebied in Amsterdam loopt tegen zijn grenzen aan. De gemeente verwacht dat het aantal fietsen in het depot zal groeien naar 100.000 per jaar, terwijl er slechts plek is voor 75.000 fietsen.
Voor Casparis Beyer, oprichter van BikeFlip, viel het kwartje tijdens zijn uitwisseling naar Thailand. Daar stond hij stil bij de hoeveelheid afval in het land, waarvan een groot deel afkomstig is uit Europese landen. “Dat kunnen we niet onbeperkt blijven doen” vond Casparis. “Toen heb ik gekozen voor een master die zich meer richtte op duurzaamheid.” Tijdens zijn master bedacht hij met een groepje medestudenten het concept voor een circulair kinderfietsenbedrijf. ” Wij knappen voornamelijk kinderfietsjes op, en zorgen er daarna voor dat deze op lease-basis weer een eigenaar vinden.” Als de kinderen zijn uitgegroeid kunnen ze het fietsje omwisselen voor een grotere maat. “Op deze manier hoeven ouders niet ieder jaar een nieuw fietsje voor hun kind te kopen.”
Inmiddels vijf jaar na de oprichting werkt BikeFlip samen met partijen als de Gemeente Utrecht en de ANWB om mensen die geen fiets kunnen betalen voor hun kind te voorzien van een tweewieler. Via initiatieven zoals Stichting Leergeld, De Fietsmeesters en de Give A Bike Foundation kunnen mensen aanspraak maken op een fiets. Samen zorgen deze initiatieven dat een groot deel van de duizenden fietsen die in depots staan of ongebruikt in schuurtjes blijven liggen, een nieuw leven kunnen krijgen. Het hergebruik van fietsen is niet alleen een duurzame keuze, maar draagt ook bij aan een eerlijkere maatschappij
Inmiddels vijf jaar na de oprichting werkt BikeFlip samen met partijen als de Gemeente Utrecht en de ANWB om mensen die geen fiets kunnen betalen voor hun kind te voorzien van een tweewieler. Via initiatieven zoals Stichting Leergeld, De Fietsmeesters en de Give A Bike Foundation kunnen mensen aanspraak maken op een fiets. Samen zorgen deze initiatieven dat een groot deel van de duizenden fietsen die in depots staan of ongebruikt in schuurtjes blijven liggen, een nieuw leven kunnen krijgen. Het hergebruik van fietsen is niet alleen een duurzame keuze, maar draagt ook bij aan een eerlijkere maatschappij
Hoewel Nederland bekendstaat als hét fietsland van de wereld, heeft 12 procent van de inwoners van 6 jaar en ouder geen toegang tot een fiets. Dit probleem is het meest zichtbaar onder mensen met een lager inkomen, een lager opleidingsniveau of een niet-westerse migratieachtergrond, en het treft vooral bewoners van grote steden. Zonder fiets wordt de actieradius van mensen beperkt, wat leidt tot kansenongelijkheid en afsluiting. Mobiliteit is immers meer dan vervoer: het is een middel tot deelname aan werk, onderwijs en sociaal verkeer.
Met het hergebruiken van fietsen richten bedrijven zoals BikeFlip en de ANWB zich op het verminderen van deze problematiek. BikeFlip richt zich op het opknappen van afgedankte fietsen en het geven van een tweede leven aan deze tweewielers. Veel van deze fietsen komen uit gemeentelijke fietsdepots, waar ze anders mogelijk zouden eindigen als afval. De opgeknapte fietsen worden vervolgens beschikbaar gesteld voor hergebruik, soms via sociale programma’s die gericht zijn op minderbedeelden.
De ANWB draagt op haar beurt bij met initiatieven zoals het Kinderfietsenplan, waarbij ongebruikte fietsen worden ingezameld en opgeknapt om aan kinderen te geven die geen fiets hebben.
Met het hergebruiken van fietsen richten bedrijven zoals BikeFlip en de ANWB zich op het verminderen van deze problematiek. BikeFlip richt zich op het opknappen van afgedankte fietsen en het geven van een tweede leven aan deze tweewielers. Veel van deze fietsen komen uit gemeentelijke fietsdepots, waar ze anders mogelijk zouden eindigen als afval. De opgeknapte fietsen worden vervolgens beschikbaar gesteld voor hergebruik, soms via sociale programma’s die gericht zijn op minderbedeelden.
De ANWB draagt op haar beurt bij met initiatieven zoals het Kinderfietsenplan, waarbij ongebruikte fietsen worden ingezameld en opgeknapt om aan kinderen te geven die geen fiets hebben.
Bij BikeFlip komen zwerffietsen, zoals ik, in alle staten binnen, van lekke banden tot gebroken kettingen.
In de grote werkplaats van BikeFlip, inclusief sociale werkplekken, werd ik onder handen genomen en opgeknapt.
Banden worden vervangen, kettingen gespannen, lampen geïnstalleerd en mijn frame indien nodig overgespoten.
Banden worden vervangen, kettingen gespannen, lampen geïnstalleerd en mijn frame indien nodig overgespoten.
Ik kreeg zelfs een plakplaatje! Een sticker met een serienummer, zodat ik handig te traceren ben.
Vervolgens mocht ik op de foto en kreeg ik de merknaam van BikeFlip op mijn frame geplakt.
Nu ben ik onderdeel van de BikeFlip familie!
Nu ben ik onderdeel van de BikeFlip familie!
Na de foto’s werd ik tussen mijn broertjes en zusjes gezet, en is het wachten tot een kindje mij uitkiest!
Wat begon als het einde in een overvol depot, werd het begin van een tweede leven voor mij en zovele anderen!
Wat begon als het einde in een overvol depot, werd het begin van een tweede leven voor mij en zovele anderen!
Het hergebruik van fietsen biedt een waardevolle oplossing voor zowel milieuproblemen als maatschappelijke uitdagingen. Door tweedehands fietsen opnieuw in te zetten, kan de vraag naar nieuwe grondstoffen en energie voor de productie van nieuwe fietsen worden beperkt. Dit bevordert een circulaire economie waarin producten en materialen zo lang mogelijk worden gebruikt en verspilling wordt tegengegaan.
Een belangrijk voordeel van hergebruik is de reductie van CO₂-uitstoot. De productie en het transport van nieuwe fietsen zijn intensieve processen die aanzienlijke broeikasgassen veroorzaken. Het gebruik van opgeknapte fietsen verlaagt deze impact en draagt bij aan een schonere, duurzamere leefomgeving.
Bovendien speelt het hergebruik van fietsen een cruciale rol in het verminderen van afval. Fietsen die anders als afgedankt zouden worden beschouwd, krijgen een nieuw leven, wat de hoeveelheid afval en de druk op afvalverwerkingssystemen aanzienlijk verlaagt. Het opknappen en opnieuw gebruiken van fietsen zorgt ervoor dat waardevolle middelen niet verloren gaan en opnieuw een nuttige bestemming krijgen.
Het hergebruiken van fietsen gaat verder dan alleen het bevorderen van duurzaamheid en het verminderen van afval. Het speelt ook een belangrijke rol in het vergroten van maatschappelijke kansen. Door opgeknapte fietsen toegankelijk te maken voor mensen die er geen toegang toe hebben, zoals gezinnen met lage inkomens of kinderen zonder fiets, wordt mobiliteit bereikbaar voor een bredere groep. Mobiliteit biedt toegang tot werk, onderwijs en sociaal contact, waardoor niet alleen de individuele actieradius wordt vergroot, maar ook de sociale gelijkheid wordt bevorderd. Zo kan hergebruik niet alleen een ecologische, maar ook een maatschappelijke sleutel zijn tot een duurzamere en inclusievere samenleving.
Een belangrijk voordeel van hergebruik is de reductie van CO₂-uitstoot. De productie en het transport van nieuwe fietsen zijn intensieve processen die aanzienlijke broeikasgassen veroorzaken. Het gebruik van opgeknapte fietsen verlaagt deze impact en draagt bij aan een schonere, duurzamere leefomgeving.
Bovendien speelt het hergebruik van fietsen een cruciale rol in het verminderen van afval. Fietsen die anders als afgedankt zouden worden beschouwd, krijgen een nieuw leven, wat de hoeveelheid afval en de druk op afvalverwerkingssystemen aanzienlijk verlaagt. Het opknappen en opnieuw gebruiken van fietsen zorgt ervoor dat waardevolle middelen niet verloren gaan en opnieuw een nuttige bestemming krijgen.
Het hergebruiken van fietsen gaat verder dan alleen het bevorderen van duurzaamheid en het verminderen van afval. Het speelt ook een belangrijke rol in het vergroten van maatschappelijke kansen. Door opgeknapte fietsen toegankelijk te maken voor mensen die er geen toegang toe hebben, zoals gezinnen met lage inkomens of kinderen zonder fiets, wordt mobiliteit bereikbaar voor een bredere groep. Mobiliteit biedt toegang tot werk, onderwijs en sociaal contact, waardoor niet alleen de individuele actieradius wordt vergroot, maar ook de sociale gelijkheid wordt bevorderd. Zo kan hergebruik niet alleen een ecologische, maar ook een maatschappelijke sleutel zijn tot een duurzamere en inclusievere samenleving.
Dataverantwoording
De gegevens in deze productie zijn gebaseerd op verschillende betrouwbare bronnen, waarbij de methoden van dataverzameling een belangrijk aandachtspunt vormen. Journalistieke platforms zoals DUIC en Het Parool baseren hun cijfers over verwijderde fietsen op gemeentelijke registraties. Zo verwijderde Utrecht in 2023 meer dan 30.000 fietsen, waarvan ruim 17.500 niet werd opgehaald, en registreerde Amsterdam datzelfde jaar 48.000 niet-opgeëiste fietsen. Gemeenten verzamelen deze data systematisch door het aantal fietsen te registreren dat uit de openbare ruimte wordt verwijderd en wordt opgeslagen in fietsdepots. Deze gegevens worden doorgaans geanalyseerd op basis van opslagcapaciteit, ophaalfrequenties en de staat van de fietsen. Hoewel deze methodiek betrouwbaar is, kunnen er verschillen zijn in hoe gemeenten registreren en rapporteren, wat invloed kan hebben op de vergelijkbaarheid van de cijfers.
Daarnaast levert de ANWB cruciale informatie over ongebruikte fietsen en hergebruikinitiatieven zoals het Kinderfietsenplan. De schatting dat 3,8 miljoen fietsen ongebruikt in schuurtjes staan is gebaseerd op interne onderzoeken van de ANWB. Voor deze schattingen worden data verzameld via enquêtes onder leden en bredere onderzoeken naar fietsgebruik in Nederland. Hoewel deze cijfers nuttig zijn om de schaal van het probleem te begrijpen, is het belangrijk te vermelden dat de methode deels afhankelijk is van zelfrapportage. Dit kan leiden tot een bepaalde mate van onnauwkeurigheid, maar sluit goed aan bij de doelgroep en geeft een waardevol overzicht van de omvang van ongebruikte fietsen.
De gegevens van de City Deal “Fietsen voor Iedereen” over bruikbare fietsen in depots zijn gebaseerd op gemeentelijke rapportages en samenwerkingen met lokale partijen. Zo wordt geschat dat jaarlijks 112.000 bruikbare fietsen niet worden opgehaald, waarvan minder dan 5 procent aan maatschappelijke doelen wordt gedoneerd. Deze cijfers worden berekend door fietsen in depots te beoordelen op bruikbaarheid, wat deels een subjectieve inschatting is van de staat van de fietsen. Hoewel deze methodiek beperkingen kent, biedt het een helder inzicht in het potentieel voor hergebruik.
De gebruikte bronnen zijn gekozen vanwege hun methodische aanpak en directe betrokkenheid bij het onderwerp. Gemeentelijke registraties en samenwerkingen met maatschappelijke organisaties geven een gedetailleerd beeld van zowel de omvang van het probleem als de kansen voor hergebruik. Ondanks enkele beperkingen, zoals afhankelijkheid van zelfrapportage en variaties in registratiepraktijken, vormen deze data een betrouwbare basis voor het verhaal. Door de methoden van dataverzameling inzichtelijk te maken, wordt duidelijk waarom deze bronnen waardevol en relevant zijn.
Daarnaast levert de ANWB cruciale informatie over ongebruikte fietsen en hergebruikinitiatieven zoals het Kinderfietsenplan. De schatting dat 3,8 miljoen fietsen ongebruikt in schuurtjes staan is gebaseerd op interne onderzoeken van de ANWB. Voor deze schattingen worden data verzameld via enquêtes onder leden en bredere onderzoeken naar fietsgebruik in Nederland. Hoewel deze cijfers nuttig zijn om de schaal van het probleem te begrijpen, is het belangrijk te vermelden dat de methode deels afhankelijk is van zelfrapportage. Dit kan leiden tot een bepaalde mate van onnauwkeurigheid, maar sluit goed aan bij de doelgroep en geeft een waardevol overzicht van de omvang van ongebruikte fietsen.
De gegevens van de City Deal “Fietsen voor Iedereen” over bruikbare fietsen in depots zijn gebaseerd op gemeentelijke rapportages en samenwerkingen met lokale partijen. Zo wordt geschat dat jaarlijks 112.000 bruikbare fietsen niet worden opgehaald, waarvan minder dan 5 procent aan maatschappelijke doelen wordt gedoneerd. Deze cijfers worden berekend door fietsen in depots te beoordelen op bruikbaarheid, wat deels een subjectieve inschatting is van de staat van de fietsen. Hoewel deze methodiek beperkingen kent, biedt het een helder inzicht in het potentieel voor hergebruik.
De gebruikte bronnen zijn gekozen vanwege hun methodische aanpak en directe betrokkenheid bij het onderwerp. Gemeentelijke registraties en samenwerkingen met maatschappelijke organisaties geven een gedetailleerd beeld van zowel de omvang van het probleem als de kansen voor hergebruik. Ondanks enkele beperkingen, zoals afhankelijkheid van zelfrapportage en variaties in registratiepraktijken, vormen deze data een betrouwbare basis voor het verhaal. Door de methoden van dataverzameling inzichtelijk te maken, wordt duidelijk waarom deze bronnen waardevol en relevant zijn.