Multimediale Productie

Waar ligt volgens u de kerntaak van uw organisatie, en waar begint de verantwoordelijkheid van andere partijen of inwoners?

De kerntaak van Veiligheidsregio Noord-Holland Noord ligt bij het coördineren en organiseren van goed werkende rampen- en incidentbestrijding. In situaties waar elke seconde kan tellen, zoals tijdens het ‘gouden uur’ na een incident, is snelle, afgestemde hulpverlening erg belangrijk. De veiligheidsregio zorgt ervoor dat deze hulpverlening tijdig en gestructureerd op gang komt en aangestuurd wordt.

Als samenwerkingsverband van gemeenten en hulpdiensten richt de veiligheidsregio zich ook op het beperken van risico’s, het voorbereiden op mogelijke crisissen en het kunnen klaarstaan als coördinerende organisatie.

De verantwoordelijkheid van inwoners begint bij preventie, zoals zelfredzaamheid en het opvolgen van adviezen van hulpdiensten. Van burgers wordt verwacht dat zij zich voorbereiden op noodsituaties, weten wat hun risico’s zijn en in staat zijn om in eerste instantie zichzelf en anderen in veiligheid te brengen. Ook partijen zoals gemeenten, bedrijven en maatschappelijke organisaties moeten zich hier bewust mee bezig zijn, bijvoorbeeld in risicobeheersing en weten hoe zij hun organisatie draaiende houden.

Ipsos stelt dat jongvolwassenen slecht zijn voorbereid op een crisis. Herkennen jullie dit, en zien jullie dit als jullie probleem of hun eigen verantwoordelijkheid?

We herkennen dat jongvolwassenen vaak minder goed voorbereid zijn op een crisis en dat dit een doelgroep is die lastig te bereiken is met de huidige aanpak. Tegelijkertijd zien we dat dit niet alleen een regionale uitdaging is, voor heel Nederland wordt onderzocht hoe deze groep beter bereikt en betrokken kan worden.

We blijven als veiligheidsregio kritisch kijken naar hoe wij de boodschap kunnen laten aansluiten bij verschillende doelgroepen, waaronder jongvolwassenen. Wij hebben daarom ook als taak om samen met de gemeentes inwoners goed te informeren en bewust te maken van risico’s.

Tegelijkertijd ligt er ook een eigen verantwoordelijkheid bij jongvolwassenen zelf om zich te verdiepen in wat zij kunnen doen in een noodsituatie. Wij willen daarom samen met landelijke ontwikkelingen bekijken wat werkt om deze doelgroep beter te bereiken en te motiveren om actie te ondernemen.

Welke initiatieven lopen al, en welke bevinden zich in de pilot- of planfase

Veiligheidsregio Noord-Holland Noord is vee bezig met het versterken van de eigen continuïteit, zodat we ook onder moeilijke omstandigheden onze taken kunnen blijven uitvoeren. We voeren gespreken met crisispartners om risico’s in kaart te brengen. Deze gesprekken gaan onder andere over nieuwe dreigingen zoals langdurige stroomuitval.

Samen met een aantal gemeenten werken we aan een pilot voor de opzet van noodsteunpunten, zodat inwoners ook bij uitval van dagelijkse voorzieningen geholpen kunnen worden en meldingen kunnen doen. Daarnaast organiseren we eind dit jaar een crisisoefening gericht op de uitval van vitale voorzieningen.

Voor de komende periode ligt de focus samen met gemeenten op het vergroten van zelfredzaamheid en van inwoners, ook op sociaal gebied.

Welke risico’s zien jullie specifiek voor West-Friesland in de komende periode, en hoe bereiden jullie je daar nu op voor?

Voor onze regio als geheel en dus ook voor West-Friesland zien we risico’s zoals langdurige stroomuitval, een ziektegolf, uitval van digitale systemen, natuurbranden en extreem weer. Deze kunnen een grote impact hebben op onze samenleving.

Als Veiligheidsregio Noord-Holland Noord bereiden we ons hierop voor door deze risico’s regionaal in beeld te brengen en samen met partners maatregelen te treffen, zodat we de gevolgen kunnen beperken en de hulpverlening goed georganiseerd is.

Wat gebeurt er ‘achter de schermen’ bij de veiligheidsregio; worden er activiteiten gepland voor de inwoners van West-Friesland?

Achter de schermen verkennen de veiligheidsregio en gemeenten samen hoe we de zelf- en samenredzaamheid van inwoners kunnen versterken. In de praktijk betekent dit dat gemeenten hierover in gesprek gaan met inwoners. In een aantal gemeenten in de regio is dit al aan de gang.

Onze inzet en voorbereiding richt zich op de hele regio Noord-Holland Noord, en dus ook op West-Friesland. Denk daarbij aan crisisvoorbereiding, informatievoorziening en het oefenen van scenario’s, zodat we goed voorbereid zijn op verschillende typen incidenten.

Herkennen jullie het signaal dat de doelgroep jongvolwassenen minder goed is voorbereid en waarom is dat een probleem?

We herkennen dat jongvolwassenen over het algemeen minder goed voorbereid zijn op een crisis. Dat is een aandachtspunt, omdat hulpdiensten in de eerste dagen niet overal tegelijk aanwezig kunnen zijn. Juist dan is het belangrijk dat mensen, waaronder jongvolwassenen, zichzelf kunnen redden en ook iets kunnen betekenen voor anderen, zoals buren of hulpbehoevende familieleden.

Op dit moment is er nog geen specifieke aanpak gericht op jongeren, maar we zien hier wel een duidelijke opgave. Het komende jaar willen we hier meer aandacht aan besteden, in samenhang met ontwikkelingen op regionaal en landelijk niveau.

Wanneer bepalen jullie dat een storing overgaat van knap lastig naar een regelrechte ramp?

Dit is per situatie afhankelijk en heeft te maken in met de mate waarin bepaalde voorzieningen, zoals communicatie, wel of niet werkzaam zijn en met welke omstandigheden we te maken hebben, bijvoorbeeld jaargetijde, tijdstip, en andere factoren. Het kantelpunt vooral zit in bereikbaarheid en de paraatheid van andere. Als die beperkt worden door de omstandigheden die voortkomen uit de crisis, dan kan dit gevolgen hebben voor de effectiviteit van de hulpverlening. Dit kan bijvoorbeeld door extreem weer of grootschalige stroomuitval. Daarom is de voorbereiding van inwoners ook heel belangrijk. Wie goed is voorbereid kan zichzelf de eerste drie dagen redden.

Hoe waarschuwen jullie ons als het stroomnet volledig platligt en de sirenes misschien ook uitvallen?

Als het stroomnet uitvalt, zetten we zo snel mogelijk verschillende manieren van communiceren in. Hier speelt NL-Alert een belangrijke rol, omdat berichten vaak nog via mobiele netwerken kunnen worden verstuurd.

Daarnaast heeft de regionale rampenzender een belangrijke taak. Deze blijft doorgaans langer in de lucht, ook bij uitval van andere voorzieningen. Daarom worden de inwoners aangeraden om een nood- of autoradio achter de hand te hebben en deze af te stemmen op de rampenzender voor actuele informatie. Inwoners worden hier ook op gewezen, zoals in het informatieboekje beschreven staat.

De ontwikkeling van noodsteunpunten sluit hierop aan. In de toekomst moeten er in elke gemeente locaties zijn waar inwoners fysiek terecht kunnen voor betrouwbare informatie en, indien nodig, het doen van een noodmelding.

De eerste dag van een noodsituatie kan veel impact hebben op een inwoner. Denk aan uitval van elektriciteit, communicatie en mogelijk ook water of digitale voorzieningen. In het begin is vaak nog onduidelijk hoe lang de situatie duurt en wat de schade is. Juist daarom is het belangrijk dat inwoners weten wat ze kunnen doen. In onderzoek van het NIPV is een overzicht opgenomen van wat er kan gebeuren bij bijvoorbeeld een langdurige stroomuitval en wat dit betekent voor inwoners.

Hoe wordt de ernst van een stroomstoring ingeschaald?

De ernst van een stroomstoring wordt ingeschat op basis van de kans dat deze zich voordoet en de mogelijke impact op de samenleving. Over het algemeen geldt dat de kans varieert van mogelijk tot waarschijnlijk, terwijl de impact kan oplopen van ernstig tot zeer ernstig.
De uiteindelijke ernst hangt vooral af van factoren zoals de duur van de storing, het aantal getroffen mensen en de effecten op vitale voorzieningen.

Waarom is het belangrijk dat ik mij voorbereid op een noodsituatie?

Het is belangrijk om je voor te bereiden op een noodsituatie, omdat hulpdiensten in de eerste fase van een crisis niet overal tegelijk kunnen zijn. Als je zelf voorbereid bent, kun je in die eerste periode beter jezelf redden en de hulpdiensten ontlasten.

Daarnaast ben je dan ook in staat om anderen te helpen, zoals buren of hulpbehoevende familieleden. Op die manier dragen we samen bij aan de veiligheid en kunnen we meer hebben van onze omgeving.

Waarom moet ik mij 72 uur kunnen redden? Er zijn toch ook veiligheidsdiensten die ik kan benaderen?

Het advies om jezelf 72 uur te kunnen redden is er omdat hulpdiensten in de eerste fase van een crisis niet overal tegelijk kunnen zijn. Bij een grootschalige ramp kunnen veel mensen tegelijk hulp nodig hebben en kunnen voorzieningen tijdelijk uitvallen.

Hulpdiensten blijven uiteraard altijd bereikbaar voor acute, levensbedreigende situaties. Tegelijk is het belangrijk dat mensen zich in de eerste periode zo goed mogelijk zelf kunnen redden. Dat geeft hulpverleners de ruimte om eerst in te grijpen waar de nood het hoogst is.
Door voorbereid te zijn, zorg je niet alleen voor jezelf, maar kun je ook iets betekenen voor anderen in je omgeving die hulp nodig hebben. Initiatieven zoals de Denk Vooruit-campagne helpen inwoners om zich hierop voor te bereiden.

Wat als ik mij niet heb voorbereid met een noodplan en pakket?

Hoewel we hulp zo snel mogelijk op gang willen laten komen, kan een gebrek aan voorbereiding ervoor zorgen dat je als burger sneller in moeilijkheden komt. Juist daarom benadrukken we hoe belangrijk het is om je vooraf voor te bereiden dat maakt een groot verschil voor jezelf en voor anderen.

Je moet drie dagen jezelf kunnen redden, wat kan je als burger verwachten na die drie dagen?

Van inwoners wordt gevraagd om zich de eerste drie dagen zo goed mogelijk zelf te redden. Daarna mag je verwachten dat er meer ondersteuning beschikbaar komt vanuit de overheid.

Met de pilot noodsteunpunten, die dit jaar wordt getoetst, wordt in Nederland onderzocht welke vormen van hulp nodig zijn en wat deze steunpunten kan bieden. De ervaringen die daaruit voortkomen, worden gebruikt om gemeenten handvatten te geven voor de verdere inrichting hiervan.