De voorbereiding op een noodsituatie blijkt onder de jongvolwassene van West-Friesland beperkt.

Waar ligt volgens u de kerntaak van uw organisatie, en waar begint de verantwoordelijkheid van andere partijen of inwoners?

De kerntaak van Veiligheidsregio Noord-Holland Noord ligt bij het coördineren en organiseren van effectieve rampen- en incidentbestrijding. In situaties waarin elke seconde telt, zoals tijdens het ‘gouden uur’ na een incident, is snelle, goed afgestemde hulpverlening van levensbelang. De veiligheidsregio zorgt ervoor dat deze hulpverlening tijdig en professioneel op gang komt en goed wordt aangestuurd.

Als samenwerkingsverband van gemeenten en hulpdiensten richt de veiligheidsregio zich daarnaast op het beperken van risico’s, het voorbereiden op mogelijke crises en het versterken van de paraatheid. Dit gebeurt vanuit een centrale organisatie die overzicht houdt en de inzet coördineert.

De verantwoordelijkheid van andere partijen en inwoners begint bij preventie, zelfredzaamheid en het opvolgen van adviezen van hulpdiensten. Van inwoners wordt verwacht dat zij zich voorbereiden op noodsituaties, alert zijn op risico’s en in staat zijn om in eerste instantie zichzelf en anderen in veiligheid te brengen. Ook partijen zoals gemeenten, bedrijven en maatschappelijke organisaties hebben een belangrijke rol, bijvoorbeeld in risicobeheersing en het waarborgen van continuïteit

Ipsos stelt dat jongvolwassenen slecht zijn voorbereid op een crisis. Herkennen jullie dit, en zien jullie dit als jullie probleem of hun eigen verantwoordelijkheid?

We herkennen dat jongvolwassenen vaak minder goed voorbereid zijn op een crisis en dat dit een doelgroep is die lastig te bereiken is met de huidige aanpak. Tegelijkertijd zien we dat dit niet alleen een regionale uitdaging is, ook landelijk wordt onderzocht hoe deze groep beter bereikt en betrokken kan worden.

Als veiligheidsregio hebben wij de taak om samen met de gemeente inwoners goed te informeren en bewust te maken van risico’s. Dat vraagt van ons dat we kritisch blijven kijken naar hoe we onze boodschap laten aansluiten bij verschillende doelgroepen, waaronder jongvolwassenen.

Tegelijkertijd ligt er ook een eigen verantwoordelijkheid bij jongvolwassenen zelf om zich te verdiepen in wat zij kunnen doen in een noodsituatie. Wij willen daarom samen met landelijke ontwikkelingen verkennen wat effectief is om deze doelgroep beter te bereiken en te activeren.

Welke initiatieven lopen al, en welke bevinden zich in de pilot- of planfase

VRNHN werkt actief aan het versterken van de eigen continuïteit, zodat we ook onder moeilijke omstandigheden onze taken kunnen blijven uitvoeren. We voeren risicodialogen met crisispartners, onder andere over nieuwe dreigingen zoals langdurige stroomuitval.

Samen met een aantal gemeenten werken we aan een pilot voor de opzet van noodsteunpunten, zodat inwoners ook bij uitval van voorzieningen geholpen kunnen worden en meldingen kunnen blijven doen. Daarnaast organiseren we eind dit jaar een crisisoefening gericht op de uitval van vitale voorzieningen.

Voor de komende periode ligt de focus samen met gemeente op het vergroten van zelf- en samenredzaamheid van inwoners. Hiervoor zijn samen met gemeenten gesprekstools ontwikkeld.

Welke risico’s zien jullie specifiek voor West-Friesland in de komende periode, en hoe bereiden jullie je daar nu op voor?

Voor onze regio als geheel en dus ook voor West-Friesland zien we risico’s zoals langdurige stroomuitval, een ziektegolf, uitval van digitale systemen, natuurbranden en extreem weer. Deze kunnen een grote impact hebben op onze samenleving.

Als Veiligheidsregio Noord-Holland Noord bereiden we ons hierop voor door deze risico’s regionaal in beeld te brengen en samen met partners maatregelen te treffen, zodat we de gevolgen kunnen beperken en de hulpverlening goed georganiseerd is.

Wat gebeurt er ‘achter de schermen’ bij de veiligheidsregio; worden er activiteiten gepland voor de inwoners van West-Friesland?

Achter de schermen verkennen de veiligheidsregio en gemeenten samen hoe we de zelf- en samenredzaamheid van inwoners kunnen versterken. In de praktijk betekent dit dat gemeenten hierover in gesprek gaan met inwoners. In een aantal gemeenten in de regio gebeurt dit al.

Onze inzet en voorbereiding richten zich op de hele regio Noord-Holland Noord, en dus ook op West-Friesland. Denk daarbij aan crisisvoorbereiding, informatievoorziening en het oefenen van scenario’s, zodat we goed voorbereid zijn op verschillende typen incidenten.

Herkennen jullie het signaal dat de doelgroep jongvolwassenen minder goed is voorbereid en waarom is dat een probleem?

We herkennen dat jongvolwassenen over het algemeen minder goed voorbereid zijn op een crisis. Dat is een aandachtspunt, omdat hulpdiensten in de eerste dagen niet overal tegelijk aanwezig kunnen zijn. Juist dan is het belangrijk dat mensen, waaronder jongvolwassenen, zichzelf kunnen redden en ook iets kunnen betekenen voor anderen, zoals buren of hulpbehoevende familieleden.

Op dit moment is er nog geen specifieke aanpak gericht op jongeren, maar we zien hier wel een duidelijke opgave. Het komende jaar willen we hier meer aandacht aan besteden, in samenhang met ontwikkelingen op regionaal en landelijk niveau.

Wanneer bepalen jullie dat een storing overgaat van knap lastig naar een regelrechte ramp?

Dit is situationeel afhankelijk en heeft te maken in hoeverre bepaalde voorzieningen (zoals communicatie) wel of niet blijven draaien en met welke omstandigheden we te maken hebben, bijvoorbeeld jaargetijde, tijdstip, etc. het kantelpunt vooral zit in bereikbaarheid en capaciteit. Als die beperkt worden door de omstandigheden dan kan dit gevolgen hebben voor de effectiviteit van de hulpverlening. Dit kan bijvoorbeeld door extreem weer of grootschalige stroomuitval. Daarom is de voorbereiding van inwoners ook heel belangrijk. Wie goed is voorbereid kan zichzelf de eerste drie dagen redden.

Hoe waarschuwen jullie ons als het stroomnet volledig platligt en de sirenes misschien ook uitvallen?

Als het stroomnet uitvalt, zetten we zo snel mogelijk verschillende manieren van communiceren in. NL-Alert blijft een belangrijk middel, omdat berichten vaak nog via mobiele netwerken kunnen worden verstuurd.

Daarnaast heeft de regionale rampenzender een belangrijke rol. Deze blijft doorgaans langer in de lucht, ook bij uitval van andere voorzieningen. Daarom adviseren we inwoners om een nood- of autoradio achter de hand te hebben en deze af te stemmen op de rampenzender voor actuele informatie. Inwoners worden hier ook op gewezen, bijvoorbeeld via het informatieboekje.

De ontwikkeling van noodsteunpunten sluit hierop aan. In de toekomst moeten er in elke gemeente fysieke locaties zijn waar inwoners terechtkunnen voor betrouwbare informatie en, indien nodig, het doen van een noodmelding.

De eerste dag van een noodsituatie kan ingrijpend zijn. Denk aan uitval van elektriciteit, communicatie en mogelijk ook water of digitale voorzieningen. In het begin is vaak nog onduidelijk hoe lang de situatie duurt en wat de impact precies is. Juist daarom is het belangrijk dat inwoners weten wat ze kunnen doen. In onderzoek van het NIPV is een overzicht opgenomen van wat er kan gebeuren bij bijvoorbeeld een langdurige stroomuitval en wat dit betekent voor inwoners.

Hoe wordt de ernst van een stroomstoring ingeschaald?

De ernst van een stroomstoring wordt ingeschat op basis van de kans dat deze zich voordoet en de mogelijke impact op de samenleving. Over het algemeen geldt dat de kans varieert van mogelijk tot waarschijnlijk, terwijl de impact kan oplopen van ernstig tot zeer ernstig.
De uiteindelijke ernst hangt vooral af van factoren zoals de duur van de storing, het aantal getroffen mensen en de effecten op vitale voorzieningen.

Waarom is het belangrijk dat ik mij voorbereid op een noodsituatie?

Het is belangrijk om je voor te bereiden op een noodsituatie, omdat hulpdiensten in de eerste fase van een crisis niet overal tegelijk kunnen zijn. Door zelf voorbereid te zijn, kun je je in die eerste periode beter redden.

Daarnaast ben je dan ook in staat om anderen te helpen, zoals buren of hulpbehoevende familieleden. Zo dragen we samen bij aan de veiligheid en veerkracht van onze omgeving.

Waarom moet ik mij 72 uur kunnen redden? Er zijn toch ook veiligheidsdiensten die ik kan benaderen?

Het advies om jezelf 72 uur te kunnen redden is er omdat hulpdiensten in de eerste fase van een crisis niet overal tegelijk kunnen zijn. Bij een grootschalig incident kunnen veel mensen tegelijk hulp nodig hebben en kunnen voorzieningen tijdelijk uitvallen.

Hulpdiensten blijven uiteraard altijd bereikbaar voor acute, levensbedreigende situaties. Tegelijk is het belangrijk dat mensen zich in de eerste periode zo goed mogelijk zelf kunnen redden. Dat geeft hulpverleners de ruimte om eerst in te grijpen waar de nood het hoogst is.
Door voorbereid te zijn, zorg je niet alleen voor jezelf, maar kun je ook iets betekenen voor anderen in je omgeving die hulp nodig hebben. Initiatieven zoals de Denk Vooruit-campagne helpen inwoners om zich hierop voor te bereiden.

Wat als ik mij niet heb voorbereid met een noodplan en pakket?

In de eerste periode na een incident is hulp niet altijd direct beschikbaar, omdat hulpdiensten niet overal tegelijk kunnen zijn. Daardoor kun je tijdelijk zonder essentiële voorzieningen komen te zitten, zoals stroom, water of informatie.

Hoewel hulp zo snel mogelijk op gang komt, kan een gebrek aan voorbereiding ervoor zorgen dat je kwetsbaarder bent. Juist daarom benadrukken we hoe belangrijk het is om je vooraf voor te bereiden dat maakt een groot verschil voor jezelf en voor anderen.

Je moet drie dagen jezelf kunnen redden, wat kan je als burger verwachten na die drie dagen?

Van inwoners wordt gevraagd om zich de eerste drie dagen zo goed mogelijk zelf te redden. Daarna mag je verwachten dat er meer ondersteuning beschikbaar komt vanuit de overheid.

We werken er naartoe dat gemeenten noodsteunpunten inrichten waar inwoners terecht kunnen voor actuele en betrouwbare informatie. Met de pilot noodsteunpunten wordt landelijk onderzocht of deze steunpunten ook andere vormen van hulp kunnen bieden. De ervaringen die daaruit voortkomen, worden gebruikt om gemeenten handvatten te geven voor de verdere inrichting hiervan.