‘Elke keer als ik werd beschuldigd was er iets in mij wat schreeuwde ‘fuck you, het is niet waar.’
Joris Rietveld zat 17 jaar lang in de kungfu-sekte van René L. Een kungfu groep die erom draaide om echte ‘krijgers’ te worden, maar die langzaam uitgroeide tot een sekte. Maar hoe blijf je geloven in een leider die zo onredelijk lijkt?
Een schotwond, een bos, en een groep mensen die bij hoog en laag beweerd dat hun vriend door een wildvreemde is beschoten. Zo ver kan het gaan, en zo ver kwam het ook. Want dit is iets wat Joris echt heeft meegemaakt.
Joris was 23 toen hij voor het eerst in contact kwam met de kungfu groep. Via een vriend. Dat gebeurt meestal zo, volgens Frances Peters, sekte-expert en coach. Het “wervingsproces” gaat bijna altijd via-via. Die vriend vroeg of Joris een keer mee wilde naar een kungfu les. Daar kwam hij voor het eerst in aanraking met René. ‘Tijdens die les liep René binnen, gespierd, strenge blik, samoerai knot. Die man weet waar die het over heeft. Zijn aanwezigheid dwong respect af.’
‘Ik dacht voordat ik bij de groep van René kwam, dat ik nooit in een sekte zou belanden.’ Dat is een van de grootste misconcepties die er bestaan over sektes. Want volgens Frank Krake, sekte-expert, is er nooit een onderzoek geweest dat er een bepaald type mens vatbaarder is voor sektes. Het enige wat is ontdekt is dat je vatbaarder bent als je net een verandering hebt meegemaakt. Maar dat kan zo klein zijn als ontslagen worden, uit elkaar gaan met je partner of verhuizen.
Een warm bad en de koude douche
Nieuwe sekteleden worden vaak overladen met complimentjes en waardering, het warme bad principe. Na een tijdje slaat het om in een koude douche. De sfeer wordt grimmiger. De liefde en waardering slaat om in controle en manipulatie. Elk lid maakt die verloop van warm bad naar koude douche in een andere tijd mee. Leden die al jaren in de sekte van René zaten, waren al jarenlang ondergedompeld in de koude douche. Terwijl Joris toen pas net om de hoek kwam kijken en dus terecht kwam in het warme bad.
‘In het begin werd er vaak gezegd: die jongens uit Utrecht die willen tenminste wat, ze kunnen er niks van, maar ze gaan ervoor. Dat streelt je ego, dat is fijn om te horen. Tegelijkertijd zie je anderen in elkaar krimpen, op dat moment snap ik niet waarom.’ Maar dat begrip kwam nog wel, want dat strelen van iemands ego deed René om anderen slecht over zichzelf te laten voelen.
‘De eerste keer dat ik het onderwerp van Renés kritiek was, ging dat over iets wat ik zelf had verteld. Ik had een keer gedeeld dat ik wel eens had geëxperimenteerd met drugs. En dat ik best wel lang had geblowd. Dat was nog nooit een probleem geweest. Tot René ineens zijn tirade begon over dat ik als verslaafde nooit krijger zou kunnen worden. En dat ik gewoon een junk was. Ik was het er niet mee eens, maar dat slik je, want je hebt het zelf gezegd.’
Dingen die iemand heeft gezegd tegen hen gebruiken is geen onbekende tactiek voor René. Dat noem je gaslighten en volgens slachtofferwijzer.nl betekent dat: dat iemand de waarheid verdraaid om zo een ander aan zichzelf te doen twijfelen. Dat gaat gepaard met jarenlange dreiging en manipulatie
Joris verzette zich daar in het begin nog hevig tegen, maar dat wordt op den duur vermoeiend. Want René, ging soms wekenlang door met het inpraten op iemand. Tot diegene toegaf.
Waarom ga je niet weg?
Waarom blijft iemand in een sekte? Dat is een vraag die elke buitenstaander zich wel eens heeft afgevraagd. Maar waar kan je heen als je geen contact meer hebt met vrienden en familie? En je hele leven in teken staat van deze groep?
Volgens Hassans BITE (Behavior, Information, Thought en Emotions ) analyse is een van de dingen die een sekteleider wil controleren het contact met buitenstaanders.
‘René had voor iedereen andere eisen en dat maakte het verwarrend, waar de een absoluut niet naar hun familie moest, moest de ander dat overduidelijk wel. Dat maakte het super onzeker, er was geen touw aan vast te knopen.’
‘Je deed het nooit goed. Je moest laten zien dat je luisterde, je mocht niet te veel emotie laten zien, dat was levensgevaarlijk, want je was toch een krijger? Maar te weinig emotie zou weer laten zien dat het je niks deed. En daar word je heel klein van, je gaat dan zo aan jezelf twijfelen.’
Joris blijft, ondanks alle tegenstellingen. Hij was toen al bijna 10 jaar dag in dag uit keihard aan het werk om krijger te worden. Ook al, weet hij nu met terugwerkende kracht te vertellen, zou dat nooit lukken.
In het teken van de groep
Hoe langer iemand in een sekte zit, hoe meer toewijding er wordt gevraagd. Een manier om volgelingen uit te putten, maar ook om ervoor te zorgen dat ze geen tijd hebben om bij zichzelf na te gaan of het allemaal wel klopt waar ze mee bezig zijn.
‘Op een gegeven moment was alles in het teken van de groep. Een manier om ons uit te putten. Ik denk dat ik die jaren elke nacht niet meer dan 4 uur geslapen heb. Want als je én moet trainen én je hebt 3 of 4 keer in de week tot 4 uur s ’nachts besprekingen en je moet nog werken. Dan ben je op een gegeven moment zo uitgeput, dat je geen ruimte hebt om nog na te denken. Want die ene vrije avond val je om 21 uur in slaap.’
Dan is er een schietincident. René wil een nieuw vuurwapen laten zien. Dat gaat goed tot dat wapen ineens afgaat. Er gaat een kogel dwars door het arm en been van een groepslid. Wat doet de groep? Ze brengen de gewonde naar het bos, laten hem zelf 112 bellen. Zo kan de groep een verhaal fabriceren dat hun vriend is beschoten door een wildvreemde. Terwijl Joris alle wietplantages ontruimt. Een onwaarschijnlijk scenario zou je denken, maar als een hele groep hetzelfde verklaart aan de politie, dan zal het toch wel waar zijn?
Een kantelpunt?
Tussen de jaren 2010 en 2012 kwam er een soort kantelpunt voor Joris. Hij was toen al 10 jaar lang altijd keihard aan het werk, voor de groep, en om te groeien. Maar die groei kwam er nooit. Of misschien soms, maar dat duurde nooit lang.
‘René deed het zo: eerst maakte het ene deel van de groep (gefaciliteerde) groei door en waren de andere de sukkels. Die werden met de grond gelijkgemaakt. En dan wisselde hij het om. Zodat je constant aan het switchen was tussen je goed voelen. Want ik maak groei door. En je rot voelen omdat René je net weer helemaal de grond in had geboord. Dat is een heel makkelijk spelletje, verdeel en heers. Maar na een tijdje denk je wel, ben ik hier nu weer?’
Maar echt nadenken over weggaan gaat dan nog niet volgens Joris. Hij verkeerde in zo’n overlevingsstand dat hij niet verder kon of durfde na te denken. Zelfs niet als er groepsleden weggaan.
‘Op een gegeven moment verliet een meisje de groep. Waarvan René zei dat hij haar de groep had uitgezet. Achteraf bleek dat helemaal niet waar te zijn. Een jaar later, zei René dat dat meisje hem had gebeld, of ze terug mocht komen. Maar dat René haar niet terug wilde. Dat was gewoon een methode om ons speciaal te laten voelen.’
De doorslag
Joris is in 2015 de rechterhand van René, wat betekende dat hij minder bij groepsbesprekingen hoefde te zijn. Renés grootste fout, volgens Joris. Want daardoor kon hij voor het eerst in 17 jaar nadenken zonder dat René hem probeerde te beïnvloeden.
Volgens een Politie Cashiers uit 2021 over sektarische bewegingen is het moment dat een sektelid wat meer afstand kan nemen van de sekte vaker het kantelpunt. De sekteleider verliest dan hun greep op de volgeling waardoor de volgeling weer helder en kritisch na kan denken.
Joris werd dat jaar een aantal keren beschuldigd dat hij zijn ‘vrienden’ zou naaien. Dat was over de periode van 17 jaar al eerder gebeurd. Maar deze keer was net één keer te veel.
‘Elke keer als ik werd beschuldigd was er iets in mij wat schreeuwde ‘fuck you, het is niet waar. Tot ik het niet meer kon slikken.’
Dat jaar confronteerde Joris René. Hij liep weg tijdens een groepsbespreking. Iets wat hij daarvoor nooit had durven doen. Want als je al vaker een mes tegen je keel hebt gehad, waarom zou je dan denken dat René je niks aan zou doen?
‘Op een gegeven moment kwam René bij mij. Ik had gezegd dat ik niet bij de groep zou zijn omdat ik hoofdpijn had. Toen kwam hij mij ‘wel even mores leren’. Ben je slappeling heb je weer hoofdpijn zei hij dan. En ik ging gewoon weer door het lint. Ik dacht, maak me maar dood, dan ben ik van jou af. Ik kon het geen dag langer meer aan. René werd toen een klein mannetje op mijn bank. Hij ging huilen en toen ik uitgeraasd was, ging hij heel empathisch doen. Hij probeerde mij nog binnen te houden, maar ik kon het niet meer geloven. Het werkte niet meer, ik had verwacht dat hij mij de keel zou doorsnijden, maar dat deed hij niet. Dus dat toneelstukje dat werkte niet meer.’
En wat dan?
De maanden na de confrontatie heeft Joris zo ongezien mogelijk zoveel mogelijk spullen weggehaald van de groep. Want hij wilde al het geld dat hij in de groep had gestoken terugkrijgen. Tegelijkertijd helpt Joris mensen in de groep losbreken. Niet lang na Joris z’n vertrek viel de groep uit elkaar.
Gerecht
Joris en 3 andere ex-leden slepen René voor de rechter. Leden melden aan de rechtbank dat ze te maken kregen met zweepslagen, verwurgingen en klappen op de oren. Er waren ook verklaringen over het jarenlange seksuele misbruik van de vrouwelijke leden van de groep, maar dat is niet onderzocht. In 2021 wordt er 30 maanden celstraf opgelegd. René zou zich volgens de rechtbank lange tijd schuldig hebben gemaakt aan excessief verbaal en fysiek geweld.
René ontkent de beschuldigingen. Hij geeft toe een ‘enkel klapje’ te hebben uitgedeeld maar ontkent hij. René gaat na de uitspraak in hoger beroep. Het OM eist op 3 april een half jaar meer dan eerder de eis was. 15 mei is de uitspraak.
Joris is nu getrouwd met Linda die hij binnen de groep heeft leren kennen. Het gaat goed, hij heeft een eigen bedrijf, geeft veel lezingen, is bezig met een boek en is niet meer continu bezig met de sekte.