Estia Vonken over afvalvrij leven: ‘De motivatie moet vanuit jezelf komen’
In 2016 stelde kabinet Rutte 111 een plan op waarbij Nederland in 2050 zou moeten beschikken over een circulaire economie. In deze circulaire economie bestaat bijna geen afval en worden grondstoffen steeds opnieuw gebruikt. Echter blijkt daar uit onderzoek weinig van terecht te komen. Hoe is het om een ommekeer te maken naar een afvalvrij bestaan? En welke stappen zou je zelf kunnen ondernemen?
Estia Vonken (48) is nu zo’n vier jaar bewust bezig met het verminderen van haar afval en nog steeds vindt ze nieuwe manieren om haar afvalbak leeg te houden.
De vele verpakkingen op het aanrecht voor het maken van één gerecht creëerden voor Vonken hét besefmoment: ‘misschien moet ik minder afval gebruiken..’. Dat de plaatselijke supermarkt voor tien dagen zou sluiten, vormde voor haar een extra motivatie om naar andere (verpakkingsvrije) producten opzoek te gaan. Dit was het begin van de 10 dagen challenge die ze met zichzelf aanging. Echter bleef deze challenge niet bij tien dagen, maar werd het afvalvrije leven verlengt met ondertussen alweer vier jaar.
Volledig afvalvrij leven bleek lastig, maar ze probeerde toch naar nieuwe alternatieven te zoeken voor de inmiddels weer geopende supermarkt. Veel nieuwe winkeliers waar ze komt zijn enthousiast en willen graag meewerken. Een aantal winkeliers moeten wel even wennen. ‘Bij de slager moesten ze er bijvoorbeeld echt even aan wennen dat ik ook geen plasticjes tussen het vlees wil, maar op een gegeven moment weten de medewerkers ervan en kunnen ze er rekening mee houden,’ aldus Vonken. Een enkeling heeft er wat moeite mee. ‘Vaak mag ikzelf dan nog wel komen met mijn bakjes en zakjes, maar willen ze niet dat anderen daarvan weten.’
Dit was het begin van de 10 dagen challenge die ze met zichzelf aanging
‘Ik vraag ook altijd aan de winkels waar ik kom of ze een sticker op hun deur willen plakken met de tekst: ‘neem een eigen verpakking mee.’ Niet iedereen wilt dat dan.’ Een te grote stap misschien? ‘Ja precies..’, zegt Vonken met een teleurgestelde blik.
Tips om minder afval te produceren
Tip 1
Kijk in je eigen afvalbak
Tip 2
Niet recyclen, maar voorkomen
Tip 3
Bewust boodschappen doen
Om haar producten op voorraad te houden, gaat Vonken elke week naar de markt. ‘De markt is echt een goede plek om mee te beginnen!’, vertelt ze met enthousiasme in haar stem. ‘Hier kan je al het groente en fruit gewoon makkelijk meenemen in je eigen bakjes en zakjes.’ Daarnaast is Vonken ook één keer in de twee weken te vinden in de Nieuwe Graanschuur in Amersfoort. Bekijk hiernaast hoe zij daar haar producten verzamelt.
Vonken hoopt dat er in de toekomst meerdere mensen zullen zijn die stappen gaan zetten. ‘Veel mensen kan het allemaal niet zo heel veel schelen’, vertelt ze met een duidelijk hoorbare teleurstelling in haar stem. ‘De overheid probeert nu wel met van alles te minderen. Zo worden wegwerpbekertjes op werk afgeschaft, maar tegelijkertijd zie je ook weer mensen die zich daar omheen proberen te manoeuvreren. Ze willen onder de regeltjes uitkomen.’ Ook uit de data hiernaast blijkt dat er in de jaren niet veel is veranderd. Sterker nog; de afvalproductie is gestegen
‘Voorleven en voordoen, dat is wat we moeten doen’, zegt ze. Hiermee bedoelt ze dat we mensen niet moeten vertellen wat ze moeten doen, maar dat we door het zelf te doen, mensen kunnen inspireren. Zo merkt Vonken ook dat haar kinderen steeds vaker zelf actie ondernemen. ‘Ze nemen bijvoorbeeld uit zichzelf een bakje of zakje mee naar de winkel. Vroeger zouden ze hebben gezegd: ‘dit doe ik voor mama’.’
Wellicht kunnen andere landen ook aan Nederland voordoen hoe we minder afval zouden kunnen produceren, want uit de data hiernaast blijkt dat wij als land nog een slag hebben te slaan.
‘Het is belangrijk om alles in kleine stapjes te doen. Probeer dus niet alles in één keer te doen,’ benadrukt Vonken. Ze verwijst hierbij naar een quote van Anne-Marie Bonneau: ‘We don’t need a handful of people doing zero waste perfectly. We need millions of people doing it imperfectly.’
Daarnaast vindt ze dat je vooral niet te streng op jezelf moet zijn. Zelf had ze dat wel op het begin. ‘Ik verplichtte mezelf dan echt om naar de graanschuur te gaan, terwijl het bijvoorbeeld eigenlijk heel hard onweerde. Nu zou ik het dan gewoon voor een keertje op een andere manier oplossen. Als je gewoon het hele jaar je best doet, kan het best een keertje anders.’
‘We don’t need a handful of people doing zero waste perfectly. We need millions of people doin it imperfectly’
Hoe je het ook wendt of keert en welke regels er ook door de overheid worden opgelegd, Vonken weet één ding zeker:
‘De motivatie moet wel eerst vanuit jezelf komen.’
Verantwoording
De gevisualiseerde data is afkomstig vanuit de database van de rijksoverheid. De voortgang van de uitvoering van het Landelijke afvalbeheerplan (LAP20) wordt jaarlijks gepresenteerd in twee afzonderlijke rapportages. Eén van deze rapportages is de monitor rapportage die ik heb geraadpleegd voor de data over de afvalproductie van consumenten.
De cijfers die een vergelijking maken tussen de afvalproductie van landen in de EU zijn gepubliceerd op het CBS. Zij hebben deze cijfers van Eurostat.