Een mogelijke nieuwe wet die nu in discussie is: strenger toezicht en extra controles op religieuze avond- en weekendscholen. Het kabinet wil kunnen ingrijpen wanneer moskeeën en kerken schadelijke stof doceren. Wat is de impact van deze mogelijk nieuwe wet voor religieuze scholen terwijl dit nog een politieke discussie is?
Dominee en voorzitter van de kerkenraad Gert Jan Baan begint luid en duidelijk te praten: “Here God. We danken U aan het begin van deze catechisatie les dat U ons weer bij elkaar brengt vanavond. Dat we rond Uw Woord weer bezig mogen zijn en nadenken over de gemeente die wij zijn. Wij bidden U of U ons wijsheid wil geven: de leiding van Uw Heilige Geest. Bovenal Here: wilt U ons een leerzame en gezegende avond geven?”
Het leslokaal van de leerlingen.
Zoals iedere andere dinsdagavond komen deze jongeren samen in een sober ingericht klaslokaal met houten tafels en een groot leeg wit schoolbord dat voor iedereen goed zichtbaar is. Voor ieder van hen ligt er overduidelijk Het Dikke Blauwe boek op tafel. De dominee deelt nog een ander fragiel boekje aan iedereen uit. Zoals in elk schoollokaal zitten enkele leerlingen wat onderuitgezakt. De leerlingen zoeken naar paginanummer 283 vers 11. Er heerst enig geroezemoes maar zodra de les begint wordt iedereen alert en kan je een spelt horen vallen. Het tempo van de les wordt vervolgens hoog opgeschroefd.
Reactie en zorgen
“Door deze nieuwe wet roep je iets in het leven dat met duizenden scholen te maken heeft. Het is met een kanon in de lucht schieten. Om zoiets op te tuigen voor de enkele incidenten die er zijn vind ik raar”, zegt evangelisatiewerker Joop Noordzij.
Volgens berichtgeving van de NOS zijn er vanuit vele kerken en moskeeën geluiden van grote zorg over de komst van de nieuwe wet die nog in discussie is. Hier in de gereformeerde Bethelkerk in de Rotterdam- Zuidwijk vinden ze het geen directe bedreiging vormen.
Terwijl iedereen zich in de pauze naar de aula verplaatst voor een warme kop thee, koffie of chocolademelk om de kou hierbinnen wat te verzachten, vertelt Baan dat zij als christenen niet zo benauwd worden van deze wet. Hij is niet bang dat ze hier uitspraken doen die de overheid mogelijk afkeurt. Ze zijn hier open en hebben niks te verbergen. Vanuit het oogpunt van privacy vindt hij het niet fijn dat deze wet in discussie is. Wel kan hij zich voorstellen dat geradicaliseerde mensen zich meer zorgen over de wet maken maar hier doen ze dat niet volgens hem.
De aula waar de pauzes worden gehouden.
Daarnaast denkt hij dat de overheid het onmogelijk voor elkaar gaat krijgen om genoeg inspecteurs in te zetten. Hij zegt zelfverzekerd: “Dat gaan ze toch niet voor elkaar krijgen.” Met deze gedachte in het achterhoofd ziet hij geen directe reden voor zorgen.
Maar volgens Noordzij kan het wel een bedreiging worden als de inspecteurs antichristelijk zijn. Ook leerlingen van de dinsdagavondles maken zich daar toch wel zorgen over. Mensen die niet gelovig of zelfs antichristelijk zijn, kijken anders naar het leven dan dat zij dat hier doen. Dat kan een vervelende beoordeling gaan opleveren. Het ligt vervolgens ook aan de manier waarop de media omgaan met de informatie die naar buitenkomt en hoe er dan over hen geschreven gaat worden, vertellen Naomi (21) en Aron (19).
Vrijheid van religie in het onderwijs
Volgens onderwijshistoricus Pieter Slaman is het slecht om de vrijheid van onderwijs in te perken. In Nederland is er zo’n honderdzeventig jaar strijd geweest over de vraag of er een openbare school moeten komen of veel bijzondere scholen. Het gevecht dat toentertijd is gestreden heeft ervoor gezorgd in de huidige samenleving dat mensen zelf mogen bepalen hoe ze hun kinderen kunnen opvoeden.
“Er zijn natuurlijk thema’s binnen ons geloof waarop het spannend wordt als de inspectie daarnaar komt kijken maar dit zijn geen nieuwe dingen. Het zou dan wel kunnen gaan spannen tussen de Bijbelse lijn en de huidige maatschappij”, vertelt Noordzij
Algemeen bekend is dat christenen moeite hebben met alternatieve samenlevingsvormen. Baan vertelt dat ze hier geen homoseksuele mensen afschrijven maar op grond van de Bijbel staat er wel dat de Heer van hen vraagt dat je als man en vrouw een huwelijk aangaat. Dat is hun christelijk geloof en dat wordt vervolgens wel meegegeven. Daarmee betekent het volgens hen niet dat ze stigmatiseren, discrimineren of oproepen tot haat maar wel dat ze eerlijk met die Bijbel om moeten kunnen gaan. “De grond van de Bijbel laat ons niet toe om zo – dus anders dan als man en vrouw – te leven.”
Les stof van de dinsdagavond.
Deze gedachtegang is redelijk in strijd met artikel 6 van de grondwet waarin staat dat er vrijheid van godsdienst en levensovertuiging is. Dat houdt in: iedereen heeft het recht op zijn eigen godsdienst en of levensovertuiging. Dit mag individueel of in gemeenschap met anderen. Maar iedereen heeft zich wel te houden aan de wet.
Volgens Noordzij staat de vrijheid van godsdienst in Nederland over het algemeen best stevig. Hij zegt ook dat ze hier in de kerk niet hun boodschap gaan aanpassen. Als er echt gecontroleerd moet worden of ze hier tijdens de lessen oproepen tot haat of discriminatie dan is zijn antwoord daarop: “kom maar kijken.”
Een van de leerlingen van de avond denkt dat de vrijheid van meningsuiting en godsdienst er minder op zal worden als er controles worden uitgevoerd. Ze zou het lastig vinden als er structureel toezicht zou komen. Voor Naomi is het geloof heel persoonlijk en de kerk is haar tweede thuis. “Het zou een beetje voelen als inbraak als er iemand langskomt in je veilige bubbel”, vertelt ze.
Uit artikel 23, vrijheid van onderwijs blijkt dat de overheid wel beperkingen mag opleggen als dit noodzakelijk is voor de openbare orde, gezondheid of rechten van anderen.
Impact voor religieuze avond- en weekendscholen
Strengere controles kunnen worden gezien als inbreuk op de vrijheid van religie en onderwijs. Aan de andere kant heeft de overheid de plicht om kinderen te beschermen tegen schadelijke invloeden en ze heeft de plicht om de rechtstaat te bewaken. Het CDA, SGP, ChristenUnie en Denk vinden dat minderheden altijd de ruimte hebben gekregen binnen de grenzen van de wet, om naar hun eigen geloof en opvattingen te leven en dat moet zo blijven vinden zij. Controles zullen volgens hen dan de godsdienstvrijheid tijdens lessen beperken.
Het Dikke Blauwe boek.
De leerlingen van dinsdagavond school denken ondertussen dat het voor de sfeer van de les wel gaat uitmaken als er een inspecteur langskomt. De spontaniteit van de lessen zal er eventueel onder kunnen gaan lijden. Noordzij komt langs met een bak chocolaatjes: “Willen jullie er een?” Naomi en Aron pakken een Mars en Bounty en na deze kleine onderbreking praten ze verder. Volgens hen zullen ze voorzichtiger en terughoudender worden in het uiten van hun geloofsovertuiging. Naomi zou toch bang zijn dat ze iets fout zou kunnen doen. “De dingen die in de Bijbel staan kunnen door andere mensen als extreem of heftig worden opgevat. Het voelt alsof er meer een vergrootglas op ons ligt hoe wij over de dingen denken.” Als die inspecties echt doorgaan kan Naomi het ook nog wel positief bekijken. Haar hoop zou dan zijn dat mensen gaan inzien dat het christendom iets moois is. Dat mensen worden geïnspireerd in plaats van dat het ze afschrikt.
Noordzij en Baan worden er niet zo benauwd van als er inspecties tijdens hun lessen zullen komen. Voor zover het besproken wordt bij de SGP en ChristenUnie verwoordt dat min of meer ook wat de Bethelkerk erover denkt. “Al vind ik dat ze daar wel wat angstiger gereageerd hebben dan echt nodig is”, zegt Noordzij.
De slinger naast de uitgang van het lokaal met daarop: ontmoetingspunt.
Aan het eind van de dinsdagavond les vouwt iedereen de handen bij elkaar en sluit de ogen: “We bidden U om Uw zegen. Over alles wat we vanavond hebben besproken”, zegt Baan.
De kerkzaal.