MINI DOCU: EVEN ZONDER JOU
CREATIEF SCHRIJVEN
Een souvenir uit Kaapstad.
Op jonge leeftijd reisde Vera al veel met haar ouders en jongere zusje. Tijdens deze reizen ontstond haar liefde voor het ontdekken van nieuwe plekken en culturen. Op haar eenentwintigste laat ze haar studentenleven in Groningen achter en verhuist ze in haar eentje naar de andere kant van de wereld voor een stage bij Abang Travel in Kaapstad, waar ze een jongen ontmoet. Langzaam groeit er tijdens haar avontuur in Zuid-Afrika een gevoel voor hem en voor ze het doorheeft, is ze verliefd.
VOOR VERTREK
Ondanks het plotselinge overlijden van haar vader- waarmee ze de stage in Zuid-Afrika uitzocht- besloot zij toch af te reizen naar het continent aan de andere kant van de wereld om haar stage te vervullen.Vera voelde sterk de behoefte aan een nieuw begin en andere omgeving en besloot dit avontuur toch aan te gaan ondanks haar verdriet.. De eerste weken voelde ze zich eenzaam en tegelijkertijd voelde ze zich snel ‘thuis’ in haar nieuwe omgeving. Niemand kende haar verhaal hier, dat maakte het moeilijk om over haar vader te praten.
EERSTE ONTMOETING
Op een vroege ochtend in september wordt Vera gebeld door haar stage-collega, die afwachtend voor haar deur staat. Buiten vallen de eerste zonnestralen als een gouden regen over de felgekleurde huizen van Bo-Kaap. Ze loopt de frisse ochtendlucht in terwijl de rest van de wijk langzaam tot leven komt. Job en Vera schudden elkaar de hand en bestellen gezamenlijk een Uber die hun naar Abang Travel brengt.
Opgelucht na de eerste ontmoeting begint Vera aan haar stage; ze is blij dat haar collega vriendelijk en prettig in de omgang blijkt te zijn. Voor hem voelt de ontmoeting ook meteen ontspannen. Job ziet hoe Vera met een glimlach op hem afstapt en merkt dat het gesprek vanzelf op gang komt terwijl ze samen de Uber in stappen. Het gesprek verloopt zelfs makkelijker dan verwacht en voor hij het doorheeft, zijn ze al aangekomen bij hun stageplek.
Tegen de middag schuiven Job en Vera hun stoelen naar achteren en lopen ze de straat op met de zon inmiddels hoog boven Kaapstad. In de Company’s Gardens ploffen ze neer op een bankje, met papieren zakken gevuld met heerlijk geurende broodjes tussen hen in.
Tussen happen door dwalen hun gesprekken af naar verre bestemmingen waar ze allebei geweest zijn: authentieke straatjes, onbekende geuren, lange autoritten en plekken waar ze ooit nog naartoe willen. Hieruit volgen herinneringen uit hun beider leven zoals kleine momenten die zijn blijven hangen: van spontane ontmoetingen tot reizen die anders liepen dan gepland. Hun stemmen gaan op in het zachte geroezemoes van voorbijgangers.
De broodjes raken op, maar hun pauzes vullen zich steeds makkelijker met gespreksstof, tot het vertrouwde momentjes worden waarin ze elkaar stukje bij beetje beter leren kennen.
VERLIEFD TUSSEN DE GEUREN EN KLEUREN VAN ZUID-AFRIKA
Begin december krijgen ze een week vrij van stage. Vera gaat met haar huisgenoot en Job en zijn twee huisgenoten een week lang de Garden Route verkennen. Door de vele uren die ze met elkaar doorbrengen, het zwemmen met zeehonden, de hikes langs de ruige kust paden in Tsitsikamma, de waterval waar ze samen het koude water inspringen en die ene avond sterren kijken vanuit de jacuzzi in Knysna merkt Vera dat haar vriendschappelijke gevoel voor Job langzaam verandert.
Tijdens de trip maken ze ook een uitstap naar Addo National Park. Per ongeluk ontdekken Vera en Job een kleine, ondergrondse uitkijkpost bij een waterpoel, helemaal alleen. Terwijl de rest van hun groep iets anders aan het doen is, staan zij met z’n tweeën oog in oog met zo’n twintig buffalo’s, net als ze wegtrekken verschijnt er een neushoorn met een jong, rustig drinkend bij dezelfde waterpoel, wat een zeldzaam gezicht is omdat er in het park voornamelijk olifanten voorkomen.
Het was voor Vera een magisch, intiem moment dat ze samen deelden, helemaal zonder andere mensen om zich heen. Terug in Kaapstad veranderde ook Jobs gevoel naar Vera toe. Aanvankelijk onderdrukte hij zijn gevoel omdat hij dacht dat het niet wederzijds was. Door de belevenissen tijdens de Garden Route werd hem duidelijk dat hij deze gevoelens niet langer voor zichzelf kon ontkennen.
Later gaan ze met z’n tweeën op pad, een spontaan dagje weg naar het Silvermine National Park voor hen een soort niet-afgesproken date. Ze lopen over smalle paadjes die zich als slangen tussen grasvelden kronkelen, struiken en maken een duik in het hemelsblauwe meer.
Eenmaal terug bij het pad realiseren ze zich dat hun telefoons geen bereik hebben. Ze lopen langs de kant van de weg, zoekend naar een signaal om een Uber te bestellen. Voor de grap steken ze hun duimen op. Tot hun verbazing stopt een grijze auto met twee mannen die hen een lift aanbieden. Ze stappen lachend in en worden een klein stukje verderop afgezet, precies waar de Uber ze kan oppikken. Hun volgende stop brengt hen naar de historische wijnregio Constantia, bij een charmant wijnhuis omgeven door oude wijngaarden.
Ze kiezen voor een plekje op het terras waar de zon langzaam als een oranjebal onder gaat. Ze bestellen een rijkgevulde borrelplank met zachte kazen, vlees, zoete druiven en een glas robijnrode wijn. Ze praatten urenlang. Vera realiseert zich op dit moment dat ze verliefd begint te worden.
LIEFDE VAN ZUID-AFRIKA NAAR NEDERLAND
Twee weken voor vertrek begint Vera haar gevoel voor Job onzekerder te worden. Het avontuur zit erop en hij zal binnen enkele dagen terug naar zijn oude leven in Breda gaan. Zij zal binnen anderhalve week ook terugkeren naar haar oude studentenleven in Groningen en voelt de druk om af te studeren. Ze vraagt zich af of hun liefde voor elkaar genoeg is om het voort te kunnen zetten in Nederland. Zou de fysieke afstand ook een geestelijke afstand betekenen? Ze is bang dat de kilometers tussen Breda en Groningen hen uit elkaar zullen drijven en ze vraagt zich af of haar gevoel voor Job in Nederland nog hetzelfde zal blijven.
Uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau blijkt dat de manier waarop studenten hun dagelijkse leven inrichten, met verplichtingen zoals studie en werk invloed kunnen hebben op hun mentale welzijn. Daarnaast besteden studenten minder tijd aan hun sociale contacten wanneer studie en andere verplichtingen meer tijd vragen.
01-02-2025 09:16 (Vera)
Ben je al geland?
01-02-2025 10:01 (Job)
Net aangekomen op Schiphol
01-02-2025 10:02 (Vera)
Fijn om te horen, heb je een goede vlucht gehad?
01-02-2025 10:04 (Job)
Slecht geslapen want er zat een man naast me te snurken
01-04-2025 10:04 (Vera)
Hahaha
01-04-2025 10:05 (Job)
Nou zo grappig was het helaas niet
01-04-2025 10:06 (Vera)
Sorry, zijn je ouders je er ook al bijna?
01-04-2025 10:07 (Job)
Ja gelukkig wel. Ik mag nu het vliegtuig uit dus moet nu gaan oke?
01-04-2025 10:09 (Vera)
Snap ik succes met de autorit!
01-04-2025 10:10
Dankjewel
TUSSEN AFSTAND EN VERLANGEN
Terug in Nederland voelt alles anders. Kaapstad was gevuld met spontaniteit en eindeloze dagen samen. Het nieuwe dagelijkse leven moet ruimte maken voor schema’s, verplichtingen en de afstand tussen Breda en Groningen. Het is een harde val van romantiek naar realiteit. In Breda pakt Job zijn studentenleven weer op, terwijl even later Vera hetzelfde doet in Groningen. De overstap van elkaar kunnen zien binnen vijf minuten naar vier uur blijkt de nieuwe realiteit geworden. Gesprekken verplaatsen zich van bankjes in de Company’s Gardens in Kaapstad naar telefoonschermen en belmomenten op hun studentenkamers. Wanneer spreken we af? Wanneer bellen we? Wanneer zien we elkaar weer? Vragen die eerder vanzelfsprekend beantwoord werden.
20-02-2025 18:03 (Job)
Hee hoe was je dag?
20-02-2025 19:07 (Vera)
Lange dag gehad veel colleges, boodschappen voor de huisavond en nu met huisgenoten aan het koken. En jij?
20-02-2025 (Job) 19:09
Jeetje druk zeg. Hebben we nog tijd om elkaar te zien?
20-02-2025 19:10 (Vera)
Dit weekend moet ik aan een deadline en ben ook al heel lang niet meer met de studenten club geweest ze vragen elke week of ik alweer bij jou ben.
20-02-2025 19:12 (Job)
Flauw. Het is niet dat we elkaar zo vaak zien
20-02-2025 19:14 (Vera)
Nee, maar ik moet alles en alles regelen en iedereen tevreden houden. Die stomme boerenjongens uit mijn werkgroepje doen ook geen hol dus ik weet het ff nier meer.
20-02-2025 19:17 (Job)
Kunnen we niet beter even bellen, het zit wel hoog?
20-02-2025 (19:19) (Vera)
Ik kan pas morgen bellen want we hebben huisavond en iedereen wil wel uit.
20-02-2025 (Job)
Is goed. Veel plezier vanavond.
20-02-2025 (Vera)
<3
Het voelt voor hen beiden onwennig alsof ze elkaar opnieuw moeten leren kennen en daar is alleen in de weekenden wanneer beide agenda’s het toelaten ruimte voor.
Studie, vrienden en familie vragen ook hun aandacht. Vera voelt van alle kanten druk om haar dierbaren niet teleur te stellen. Ze moet ineens momenten met vriendinnen en familie overslaan, dat geeft haar stress. Zo gaan er soms weken voorbij zonder Job te zien.
Uit onderzoek van het Trimbos-instituut en partners (2025) blijkt dat het welzijn van studenten te maken heeft met verschillende factoren zoals studie en een sociaal leven. Studenten die moeite hebben om een balans te vinden tussen studie, een sociaal leven en verplichtingen ervaren dan ook vaker stress en mentale klachten. Het voortdurend keuzes moeten maken tussen je sociale leven en verantwoordelijkheden vergroot deze druk voor hen.
Verder blijkt dat een groot deel van de Nederlandse studenten kampt met mentale- klachten en prestatiedruk. Vijftig procent van de studenten ervaart emotionele uitputting en ongeveer drie op de tien studenten ondervinden ernstige psychische klachten, zoals stress, somberheid en angst.
Vera probeert alle ballen in de lucht te houden: haar beginnende relatie, de ontmoetingen met familie, vriendinnen, huisgenoten, studie en de rouw om het overlijden van haar vader. De druk van buitenaf voelt voor haar enorm. De worsteling van keuzes maken blijkt voor haar heel lastig te zijn.
Ook Job onderschat hoe het leven in Nederland je in beslag neemt en hoe weinig tijd er overblijft om een relatie op afstand te onderhouden. Hij geeft toe dat het leven met vrienden, drie keer in de week werken, familie zien, studeren, een relatie in stand houden hem meer druk geeft dan hij ooit gedacht had.
Onderzoek van de Universiteit van Amsterdam laat blijken dat mentale- en gezondheidsproblemen zich vaak opstapelen bij veel studenten, die meerdere verantwoordelijkheden tegelijk dragen: studie, een actief sociaal leven en persoonlijke omstandigheden lopen een groter risico op overbelasting.
In Kaapstad was die druk afwezig en kozen ze meer onbewust voor elkaar dan hier in Nederland.
Langzaam verandert de relatie voor hen beiden: het wordt niet minder maar anders. De momenten die ze samen hebben krijgen meer betekenis. Een weekendje bij elkaar zijn voelt niet meer vanzelfsprekend maar iets om naar uit te kijken. Elke keer weer afscheid moeten nemen op het treinstation begint te wennen maar blijft tegelijkertijd ook moeilijk. Sommige liefdes beginnen aan de andere kant van de wereld in een droom en bewijzen hun kracht aan deze kant in een rauwere werkelijkheid.
Nederland op de rem in levensverwachting
Uit de meest recente data uit eind 2024 blijkt een opvallend gegeven: de levensverwachting van de gemiddelde burger in Nederland is met -0,2 jaar gedaald ten opzichte van 2019. In de meeste andere EU-landen is juist een stijging te zien. Nederland ligt daarnaast hiermee ook onder het EU-gemiddelde. Volgens demograaf Ruben van Gaal van het Centraal Bureau voor de Statistiek is deze ontwikkeling niet zorgelijk en ook te verklaren door een combinatie van factoren, die hij nader toelicht.
Verschillen in levensverwachting binnen EU-landen
Uit de eerste visualisatie blijkt dat Nederland met -0,2 jaar levensverwachting is gedaald ten opzichte van 2019. Als we dit vergelijken met andere Europese landen ligt dit percentage lager. Uit de data blijkt dat de levensverwachting in landen zoals Litouwen, Tsjechië en Letland het meest gestegen. Landen zoals Griekenland, Spanje en Nederland het minste.
De landen met een sterkere stijging in levensverwachting, kunnen worden verklaard door een sneller herstel na de coronapandemie. “Daarbij is het belangrijk te beseffen dat deze landen vaak begonnen met een lagere levensverwachting. Hierdoor is er meer ruimte voor een verbetering, waardoor de toename relatief groter uitvalt. De stijging kan dan hoger lijken maar dat komt ook doordat zij van een lager uitgangsniveau komen en een inhaalslag maken, vertelt van Gaal.”
Daarnaast spelen een combinatie van verschillende factoren mee: levensstijl, sociaaleconomische omstandigheden, kwaliteit en toegankelijkheid van zorg en de mate van preventie. Factoren als roken, overmatig alcoholgebruik, ongezonde voeding en weinig beweging dragen bij aan het verlagen van de levensverwachting en verschillen in hart- en vaatziekten spelen ook een rol hierin.
Landen als Spanje, Italië en Zweden benadrukt van Gaal als voorbeeld vanwege de relatief hoge levensverwachting. In Spanje en Italië hangt dit samen met gunstige sterfte op hogere leeftijden en gezondere leefpatronen. Zweden onderscheidt zich daarnaast door sterke preventie en een goed georganiseerd zorgsysteem. “Het is echter belangrijk te benadrukken dat niet één factor doorslaggevend is, maar dat het altijd gaat om een totaalpakket van gedrag, zorg en sociale omstandigheden.”
Waarom Nederland zich anders ontwikkelt dan andere EU-landen
Uit de tweede visualosatie blijkt dat Nederland met haar levensverwachting onder het Eu-gemiddelde zit. “Dit duidt echter niet op een structurele trend, maar op een tijdelijke afwijking: de levensverwachting blijft een momentopname die sterk door uitzonderlijke omstandigheden kan worden beïnvloed.”
Van Gaal vertelt verder dat sinds 2022 zelfs de levensverwachting weer stijgt maar wel dat het herstel van de pandemie trager verloopt dan in andere landen. Hij benadrukt dat mogelijke verklaringen kunnen zijn uitegstelde zorg, minder deelname aan bevolkingsgroepenonderzoeken en een verhoogde kwetsbaarheid voornamelijk onder ouderen na corona. Nederland blijft dus herstellen, maar doet dit in een lager tempo andere europeese landen.
Eurostat en de OECD bevestigen dat verschillen in levensverwachting voortkomen uit een combinatie van leefstijl, sociaaleconomische omstandigheden, zorg en preventie. Factoren zoals roken, alcoholgebruik, voeding en beweging spelen hierin een belangrijke rol. Nederland scoort op deze punten gemiddeld, maar niet uitzonderlijk goed, wat kan bijdragen aan het relatief trage herstel.
“Binnen Nederland zijn de regionale verschillen niet enorm, maar wel hardnekkig. Je ziet lagere levensverwachting relatief vaak in grote steden en in sommige perifere regio’s. Dat heeft veel te maken met sociaaleconomische verschillen en verschillen in gezondheid en leefstijl, aldus van Gaalen.”
DATA VERANTWOORDING:
Voor dit artikel heb ik gebruikgemaakt van data van Eurostat (dataset: Change in life expectancy at birth, 2024 compared with 2019 naam van het artikel: Eu life expectancy estimated at 81,7 years in 2024. De data is niet specifiek gefilterd op een doelgroep en leeftijden. Ik heb de data geanalyseerd en vervolgens heb ik alle data geherstructureerd in Excel om het te kunnen gebruiken voor mijn visualisatie in Flourish.
Bronnen voor artikel die gebruikt zijn:
(volksgezondheidtoekomstverkenning.nl)
Mondelinge bron:
Ruben van Gaal van het CBS.