‘Leesclubs voor Jongeren: Ontdek de Kracht van Samen Lezen’
Door redacteur Anna Popken en Foto’s Anna Popken
Het delen van leeservaringen op sociale media creëert een nieuw imago voor lezers. Uit KVB Boekwerk-onderzoek blijkt dat jongeren nu minstens één boek per week lezen, wat een Opmerkelijke toename is ten opzichte van enkele jaren geleden. Fysieke boekenclubs worden populairder doordat ze een gevoel van verbinding creëren. Deze clubs verbeteren niet alleen de leesvaardigheid, maar maken lezen ook een interactieve ervaring.
‘Ja, ik heb zes! Kom maar hier met dat Bunny boek,’ roept een deelneemster met glunderende ogen. Het felroze boek met een konijn op de voorkant gaat van hand tot hand, terwijl Siebe Brouwer, organisator van de Boekenbabbelaars boekenclub, verder gaat met de dobbelsteen. Het is een spel waarbij leden door te dobbelen boeken kunnen winnen of ruilen.‘Ik heb twee, ’zegt hij. ‘Dan moeten alle boeken naar links,’ vertelt Britt op ’t Hoog, die de spelregels nauwkeurig bijhoudt. Zij is een collega van Siebe die af en toe helpt bij boekenclub evenementen. Met een diepe zucht worden de boeken doorgegeven, van Nederlandse literatuur tot Disney’s Frozen. ‘Vandaag draait het om een leuke afsluiting van het jaar met boeken en lezen,’ zegt Siebe enthousiast. ‘Straks doen we nog een superleuke quiz om te zien hoeveel jullie weten over het afgelopen boekenclubjaar!’
Glinsterende foute kersttruien, kerstmutsen, een verlichte kerstboom, cadeautjes en kerstkransjes.
Om tien voor zeven ‘s avond staan enkele deelnemers op de door straatlantaarns verlichte weg voor de grote deuren van een authentiek gebouw. Zodra de bel gaat, zwaaien de glanzende deuren open. Siebe, een lange jonge man met bruin krullend haar, opent met enige moeite de enorme deur. ‘Fijn dat jullie er zijn, kom gauw binnen. Jullie weten de weg toch?’ Beiden knikken naar hem en een van hen stelt zich kort voor. ‘Met ongeveer 50 deelnemers is het soms moeilijk bijhouden wie wie is,’ geeft Siebe toe. Hij sluit de deur en loopt de hal van bibliotheek Huis 73 in ’s-Hertogenbosch binnen.
Siebe is niet de oprichter van de Boekenbabbelaar-club, maar heeft deze sinds een jaar overgenomen van de vorige organisator. Hij werkt voor de bibliotheek Huis 73 en richt zich vooral op jongeren. ‘Ik heb de bieb altijd al een fijne plek gevonden. De bibliotheek is een van de weinig plekken waar iedereen welkom is. Je hoeft niks te consumeren of te brengen, en het brengt allerlei soorten mensen bij elkaar, zegt hij.
De boekenclub verbindt jongeren met elkaar. Volgens Siebe kan het voor mensen juist fijn zijn om naast al die beeldschermen even iets anders te doen en lekker je hoofd leegmaken met een verhaal. “Verder kan een boekenclub mensen met elkaar in contact brengen, wat bij de Boekenbabbelaars een belangrijk aspect is. Er zijn vriendschappen ontstaan en dat is echt mooi als dat gebeurt,’ voegt hij toe.
Leesclubs richten zich meestal op volwassenen of ouderen, maar jongeren leesclubs waren een aantal jaar geleden zeldzaam. Meerdere organisaties, zoals de algemene bibliotheek en vrijwilligersorganisatie Senia (leesclubs in Nederland), merken dat jongeren nu meer behoefte hebben aan leesclubs. Volgens Siebe had lezen onder jongeren niet altijd een kleurrijk en enthousiast imago. Dit is veranderd door platforms zoals BookTok (Tiktok) of Booktube (YouTube) , waar jongeren boekentips en inspiratie delen. Een aantal leden van de Boekenbabbelaars geeft aan dat BookTok een bron van inspiratie is voor nieuwe titels. Sommigen vinden de fysieke boekenwinkel het beste, zoals lid Linn van den Heuvel: ‘Boeken afstruinen en de tijd nemen om nieuwe titels te ontdekken.’
Els Stronks, hoogleraar vroegmoderne Nederlandse letterkunde, heeft veel kennis over leesclubs en lezen onder jongeren. Zij stelt dat lezen onder jongeren nu wordt gepresenteerd op sociale media als warm, gezellig en leuk, wat hen stimuleert om te lezen. Volgens haar is praten over wat je leest goed voor de lees- en luistervaardigheid.
“Je hoeft het boek niet te lezen”
Siebe ziet de boekenclub als een plek voor nieuwkomers in de stad, voor boekenliefhebbers en als motivatieplek. ‘De boekenclub krijgt maandelijks twee tot drie nieuwe aanmeldingen. Sommigen komen maar een paar keer, anderen blijven hangen en zie ik elke maand verschijnen. Het is fantastisch om te zien dat mensen hier komen om anderen in de stad te leren kennen die dezelfde passie delen en om dieper in te gaan op wat ze lezen. Precies wat wij doen met de club! Ik bereid altijd een aantal vragen voor, maar vaak ontstaat de discussie al na de vraag “Hoeveel sterren geef jij het boek?”
‘We hadden ooit een boek dat een deelnemer liefelijk en niet bijzonder vond, terwijl een ander lid er maatschappelijke relevantie in zag. Ik vroeg de lezers of hun beoordeling veranderde na de discussie, en dat was voor sommige zo. Dit toont aan dat je meer uit een verhaal kunt halen door erover te praten. Het verbetert je leesvaardigheid en motiveert je om beter te lezen. Het is belangrijk te begrijpen wat je leest en te erkennen dat iemand het verhaal anders kan interpreteren dan jij, ’aldus Siebe
Bij de boekenbabbelaars is het niet verplicht om een boek te lezen of helemaal uit te hebben. ‘Dit klinkt misschien vreemd, maar we willen niemand dwingen iets te lezen wat ze niet leuk vinden of niet begrijpen,’ vertelt Siebe. Sommige leden gebruiken de boekenclub om gemotiveerd te worden om een boek te lezen dat besproken wordt. Volgens Siebe komen er veel verschillende genres aan bod, en moeten sommige leden nog overtuigd worden om van bepaalde genres te gaan houden. Leden mogen zelf titels voorleggen, zolang het boek in het Nederlands als in het Engels beschikbaar is. Veel leden lezen liever in het Engels en kopen hun boeken zelf, fysiek of als e-boek. Siebe helpt graag als ze het boek via de bibliotheek willen lenen, zodat ze het gratis kunnen lezen.
‘Ik heb dit jaar bijna 148 boeken gelezen’
In de bibliotheek wordt het steeds drukker. Siebe rent nog een paar keer op en neer, als hij de bel weer hoort rinkelen, om de deur open te doen. De laatste deelnemers komen via het trapje naar de tussenverdieping waar de bijeenkomst plaatsvindt. Saskia der Steen is een van hen. Terwijl ze haar jas uittrekt, komt een wollen, gekleurde kerstrui tevoorschijn. Ze is niet de enige die zich heeft gekleed naar het kerstthema. Een lange houten tafel in het midden is al gevuld met feestelijk geklede deelnemers, omringd door goed gevulde boekenkasten. Glitterkersttruien, kerstmutsen, een verlichte kerstboom, ingepakte boeken, en kerstkransjes voor bij de koffie en thee.
Voor Saskia is lezen een avontuur, een kans om andere werelden te verkennen en te genieten van een goed verhaal. De boekenclub geeft haar de motivatie om weer te gaan lezen als ze even geen zin heeft of het uitstelt. ‘De club motiveert je om te lezen, omdat je daarna met een leuke groep mensen kunt praten en nieuwe perspectieven ontdekt,’ zegt Saskia.
De leden stellen zich soms voor aan degene naast hen, terwijl anderen bij bekende gezichten gaan zitten. De ruimte vult zich al snel met gebabbel over de feestdagen en de laast gelezen boeken. ‘Ik heb dit jaar bijna 148 boeken gelezen,’ vertelt Linn van den Heuvel, die schuin tegenover Saskia zit. De aantallen vliegen je om de oren: van net twintig tot 50 of meer.
Siebe en Britt staan voor de groep en leggen het eerste spel uit waarbij iedereen een ingepakt boek heeft meegenomen. Het is deze avond een speciaal boek-gerelateerde activiteit. Deze vindt elke twee maanden plaatsvindt. De dobbelsteen gaat rond en chaos ontstaat, want iedereen wil zoveel mogelijk boeken verzamelen. Na twee rondes heeft iedereen één of meer boeken en is de tafel gevuld met pakpapier. Britt roept: ‘Tijd voor pauze met wat lekkers!’
Terwijl de organisatie de quiz voorbereidt, genieten de deelnemers van de lekkernijen en praten enthousiast met hun buren. Velen sluiten zich aan bij de boekenclub om mensen te leren kennen en verbinding te vinden. ‘Je wordt misschien niet meteen vrienden, maar je leert mensen wel beter kennen,’ zegt Selina van Klaveren. Ze vindt het leuk om bekende gezichten terug te zien en soms iemand in de bieb te treffen. Voor anderen, zoals Linn, is het een motivatie om meer te lezen en nieuwe genres te ontdekken. Naast deze club heeft ze met vrienden een andere opgericht, waardoor ze elke maand minstens twee boeken leest. Selina van Klaveren ziet de club niet per se als motivatie om meer te lezen, maar om nieuwe genres te proberen en meer begrip te krijgen van wat ze leest. Zij heeft net als Linn kortgeleden zelf een boekenclub opgericht op haar werk. ‘Enkele collega’s lezen of willen meer lezen, dus hopelijk pakt dit goed uit!’
De quiz zorgt voor gezonde spanning, terwijl deelnemers antwoorden schrijven. Bij de vraag ‘Wie van ons heeft de meeste boeken gelezen?’ kijken alle ogen naar Linn. Na een juichkreet krijgen de winnaars hun prijs, en Britt deelt tassen uit met het clublogo als bedankje voor iedereen. Hoewel de avond eindigt, maakt bijna niemand aanstalten om te vertrekken. Ze wisselen snel nog wat tips voor het nieuwe jaar begint.
