“Ik moet een jaarlijkse rolstoelverklaring tekenen voor iemand zonder benen”
Huisartsen zijn de poortwachters van onze zorg, ze beschermen de tweede lijns zorg tegen onnodige drukte(en hogere kosten) Steeds meer zorg verhuist van de tweede naar de eerste lijn , hierdoor krijgt de huisarts het alleen maar drukker. “Huisarts zijn is een hartstikke mooi vak. We zorgen niet alleen voor zieken maar doen ook preventief beleid om mensen gezond te houden. Hierdoor staan wij centraal in de wijk, we zijn een baken voor mensen in de wijk.” vertelt huisarts en praktijkhouder Kevin Claessen, die met meer dan 3600 patiënten een grote praktijk heeft.
Een huisarts maakt dus veel uren, vooral als praktijkhouder komen er extra lasten bovenop. Toch wordt er verwacht dat huisartsen 36 uur per week werken. Christof Zwart, voorzitter van stichting De Bevlogen Huisartsen, benoemt dat deze 36 uur niet heel realistisch is. “Hoewel een 36-urige werkweek ideaal is, maken huisarts-praktijkhouders door contractuele verplichtingen van 8-18 uur spoedzorg minimaal 50 uur per week.” De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) berekent die 50 uur per week niet. “Om te berekenen hoeveel fulltime uren huisarts-praktijkhouders werken, is elke huisarts gemaximeerd op 36 uur, zelfs als deze 60 uur maakt.”
De administratie neemt toe
Wanneer Claessen in de avond nog werk moet afmaken, is hij vaak bezig met administratieve lasten. Voor bijna alles wat nodig is, moet de huisarts een verwijzing of verklaring schrijven. De zorgverzekeraar bedenkt steeds meer regels voor de huisartsen. In maart 2022 hadden huisartsen door heel Nederland een scheurkalender vol met krankzinnige voorbeelden naar de tweede kamer gesuurd. Behalve de zorg die een huisarts moet verlenen moet de huisarts op deze manier ook voor alles een vinkje zetten.
Huisarts en wijksamenwerkingsverband voorzitter Mieke Barnhoorn merkt dat zij ook tegen problemen aanloopt door de administratieve lasten van de zorgverzekeraar. De zorgverzekeraars zorgen volgens de artsen vooral voor veel administratieve lasten: heel veel betaaltitels voor kleine bedragen (soms echt dubbeltjes), heel veel regeltjes, weinig vertrouwen en weinig echte ondersteuning. Door de toenemende administratieve lasten stoppen huisartsen ook. “Ik ken mensen die al die domme regels niet meer zien zitten en ermee stoppen.” aldus Claessen.
Meer geld, minder zorg
Hoewel Claessen erg trots op zijn vak is, loopt hij ook tegen problemen aan. Vooral de zorgverzekeraar is volgens hem te machtig. Er komen meer patiënten in Nederland en minder huisartsen die praktijken willen overnemen. Doordat de huisarts meer en meer papierwerk krijgt van de zorgverzekeraar, besluiten meer artsen te stoppen.
GRAFIEK 1: Ontwikkeling zorgkosten als percentage van het BBP (2000-2020)
De overheid probeert kosten te besparen op de zorg. Toch is vanaf 2000 tot 2020 het percentage van het Nederlandse Bruto Binnenlands Product (BBP) dat we aan de zorg besteden met 4,5% toegenomen: van 10% naar 14,5%.
GRAFIEK 2: Financieringsvormen van zorg & welzijn (2000 vs 2019)
In deze grafiek is te zien dat overdrachten van de overheid van net boven de 20% naar dichterbij de 40% zijn gegaan. Daarentegen is de financiering van sociale en vrijwillige premies flink verminderd.
GRAFIEK 3: Percentage uitgaven aan huisartsenzorg van Zorgverzekeringswet
In deze grafiek is duidelijk te zien dat het aandeel van de huisartsenzorg in de totale uitgaven van de Zorgverzekeringswet is gestegen van 2,5% in 2015 naar 2,95% in 2024. Hoewel dit niet de genoemde 5% is, laat het wel zien hoe weinig huisartsen krijgen. Het verschil in percentages is te verklaren door de gehanteerde definities. Deze grafiek zich strikt beperkt tot de basisuitgaven binnen de Zorgverzekeringswet maar andere bronnen rekenen vaak aanvullende budgetten.
Hoewel de zorgkosten toenemen, neemt de kwaliteit af. Claessen en Barnhoorn geven beiden aan dat zij niet de gewenste medicijnen mogen voorschrijven. Soms komt dat door een medicijntekort, maar vaak doordat de zorgverzekeraar goedkopere medicijnen wil gebruiken, terwijl het verschil in prijs minimaal is.
Poortwachter zonder poort
Het scenario is somber: “Collega’s stoppen omdat ze het papierwerk zat zijn.” Als de praktijkhouder omvalt, verdwijnt het “baken in de wijk” en komt de poortwachtersfunctie in gevaar.
Barnhoorn, Claessen en Zwart geven allemaal hetzelfde aan: zij willen vooral meer vertrouwen. Claessen besluit: “Ik zou niet alleen wat meer geld onze kant op willen zien, maar ook ondersteuning. De verzekeraars vragen ons om meer papierwerk, wat heel stom is, want ons werk is gebaseerd op vertrouwen. Geef ons meer vertrouwen, vooral vanuit de verzekeraar. Wij lossen veel op, en wat we krijgen zijn eigenlijk meer regeltjes. Dat stoort mij mateloos. Het roer moet om.”