Wat gebeurt er als je even stopt met daten?
Acht maanden lang zette ik daten en seks met mannen op pauze: wat ontstaat er als mannen niet langer het middelpunt van je denken zijn?
Mannen spelen al lange tijd een grote rol in hoe ik mezelf zie. Niet altijd bewust, maar wel constant. Ik merk het aan kleine dingen: hoe ik me in de stad pas mooi voel wanneer mannen kijken, en hoe ik op datingapps ongeduldig wacht tot het aantal likes oploopt. Het is iets wat vanaf mijn puberteit langzaam mijn leven in is geslopen, maar inmiddels zo vanzelfsprekend voelt dat ik me pas afvraag hoeveel ruimte het eigenlijk inneemt nu ik probeer ermee te stoppen.
Sinds mijn achttiende probeer ik mannen te ontmoeten via datingapps. In de beginjaren werkte dat ook: ik kreeg er twee relaties uit, allebei ongeveer twee jaar. Maar in de jaren daarna bleef ik terugkeren naar dezelfde apps, steeds opnieuw, soms met hoop, soms uit verveling, soms omdat ik me eenzaam voelde. Ik downloadde ze, verwijderde ze weer, maakte nieuwe accounts aan en begon opnieuw. Wat ooit voelde als een mogelijkheid om iemand te leren kennen, werd langzaam iets wat me bezighield zonder mij echt iets positiefs op te leveren.
Gaandeweg merkte ik dat het daten me steeds minder bracht. Veel ontmoetingen bleven oppervlakkig, gesprekken draaiden om dezelfde vragen en verwachtingen, en het gevoel echt gezien te worden bleef uit. Toch bleef ik gaan. Niet omdat het me blij maakte, maar omdat stoppen een angst opriep die moeilijk te negeren is: dat ik nooit die liefde zou ervaren waar ik zo naar verlangde, en dat dit misschien iets over mijn eigen waarde zei. Diezelfde twijfel liep mee in mijn seksuele contacten: ook daar ging ik soms verder dan ik eigenlijk wilde, zonder dat het me dichter bij die intimiteit bracht.
Dat gevoel van vastlopen blijkt niet alleen persoonlijk. Ook buiten mijn eigen ervaringen om is er iets aan het verschuiven. De afgelopen jaren laten cijfers zien dat datingapps hun groeimoment voorbij zijn: het aantal gebruikers van de twee grootste datingappbedrijven Match Group Inc. (o.a. Tinder en Hinge) en Bumble Inc. (o.a. Bumble en Badoo) neemt af en de omzet stagneert. Na een periode van snelle expansie rond de coronaperiode, waarin online daten werd gepresenteerd als dé manier om liefde te vinden, lijkt de rek eruit. Steeds meer mensen haken af, pauzeren of verdwijnen stilletjes van de apps: moe van het zoeken, het swipen en het voortdurende gevoel dat er altijd iets beters te vinden zou zijn.
Tegelijkertijd besefte ik dat die onrust niet alleen door datingapps werd veroorzaakt. Ze brachten iets in een stroomversnelling dat al veel langer in mij aanwezig was. De apps maakten mijn onzekerheid zichtbaarder, maar ze hadden haar niet bedacht. Ze vergrootten het verlangen om gezien te worden, en versmalden tegelijk de ruimte om echt stil te staan bij wat ik zelf nodig had.
Toen ik alle datingapps van mijn telefoon gooide, voelde dat in eerste instantie helemaal niet bevrijdend. Het voelde alsof ik aan het afkicken was van een verslaving. Ik was onrustig, leeg en voortdurend alert. In die periode bleven woorden door mijn hoofd spoken. Op sociale media doken steeds vaker begrippen op als decentering men en celibacy. Filmpjes van vrouwen die er bewust voor kozen om mannen niet meer als het middelpunt van hun leven te beschouwen keek ik vol met interesse.
Dat idee leek me wel wat, dus besloot ik zo’n acht maanden geleden vaarwel te zeggen tegen niet alleen de datingapps, maar ook tegen seks.
Pas daarna begon ik terug te kijken. In gesprekken met mijn beste vriendin, die vertelde over seksuele ervaringen van vrouwen om haar heen, merkte ik hoe vaak ik verhalen hoor van vrouwen die grensoverschrijdende situaties meemaken. Situaties waarin grenzen vervaagden, waarin verwachtingen zwaarder wogen dan eigen verlangens. Terwijl ik luisterde, moest ik denken aan mijn ervaringen. Hoeveel van de seksuele contacten die ik had gehad, waren werkelijk voortgekomen uit een volmondige ja van mij?
In die terugblik viel me ook iets anders op. Ik had al langer door dat ik het moeilijk vond om nee te zeggen zodra ik bij iemand thuis was, ondanks dat ik meer dan eens vooraf gezegd had dat ik liever geen seks wilde, of dat ik moeite had met het aangeven van mijn grenzen. Toch kwam het vaker voor dat wanneer ik vroeg of iemand een condoom wilde gebruiken, het antwoord simpelweg nee was. Zonder verdere toelichting. Juist de herhaling maakte duidelijk dat dit geen misverstand was. Het had niets te maken met datingapps of individuele onhandigheid, maar met mannen ontmoeten binnen een context waarin mijn woorden kennelijk pas gewicht kregen als ik ze bleef herhalen.
Wat ik later bij mijn eigen ervaringen herkende, beschrijft hoogleraar sociologie en culturele studies aan de Universiteit van Glasgow Karen Cuthbert ook in haar onderzoek naar vrouwen die (tijdelijk) stoppen met seks en daten. Volgens haar gaat celibaat zelden over een afwijzing van seks zelf. “De vrouwen die ik sprak zagen zichzelf nog steeds als seksuele wezens,” schrijft ze, “maar hun opeenstapeling van negatieve ervaringen met mannen dwong hen als het ware tot deze keuze.” Veel van de vrouwen die zij interviewde, vertelden hoe seks een plek werd waar machtsverschillen steeds opnieuw voelbaar waren: “Ze voelden zich gebruikt, ingeruild na seks, of gereduceerd tot iets lichamelijks. Hun persoonlijkheid, hun gedachten, hun grenzen deden er niet toe.”
Cuthbert verklaart dat de vrouwen die zij sprak het celibaat niet ervaarden als “een vrije keuze, maar een vorm van zelfbescherming.” Juist die noodzaak – het gevoel dat doorgaan geen optie meer was – maakt volgens Cuthbert duidelijk dat het probleem niet bij individuele vrouwen ligt, maar bij een heteroseksuele cultuur waarin grenzen structureel onder druk staan.
Effecten
In de maanden na mijn beslissing merkte ik dat er iets verschoof. Ik voelde me zekerder, minder afhankelijk van bevestiging van buitenaf. Vriendinnen zeiden dat ik rustiger was geworden, stabieler, minder meegesleept door emotionele pieken en dalen. Dat het verwijderen van datingapps daarbij hielp, lijkt duidelijk. We weten inmiddels uit onderzoek dat online daten het mentale welzijn kan ondermijnen, en in mijn geval verdween met het swipen ook een constante bron van onrust. Tegelijkertijd is het moeilijk om die rust aan één oorzaak toe te schrijven. Er is nog nauwelijks onderzoek gedaan naar het vrouwelijke celibaat: Karen Cuthbert publiceerde in 2023 het eerste – en laatste – onderzoek naar dit fenomeen in bijna dertig jaar. Wat ik wél weet, is dat ik in deze periode meer tijd nam voor vriendschappen, hobby’s, meditatie en zelfontwikkeling. Misschien zat de winst niet alleen in wat ik losliet, maar ook in wat er daardoor ruimte kreeg.
Die keuze bracht niet alleen rust, maar ook nieuwe vragen. In het fragment hieronder bespreek ik met mijn therapeut, Lieve Peters, wat er kan schuren aan zo’n harde keuze voor jezelf maken.
Dataverantwoording: In deze productie zijn de cijfers gebruikt van de jaarverslagen van Match Group Inc. en Bumble Inc., de twee grootste beursgenoteerde bedrijven binnen de online datingindustrie. Samen vertegenwoordigen zij een groot deel van de wereldwijde datingappmarkt, met apps als Tinder, Hinge, Bumble en Badoo. Door deze bedrijven naast elkaar te zetten, wordt zichtbaar of ontwikkelingen in online daten breder spelen, en niet slechts het gevolg zijn van het beleid of succes van één specifieke app.
Voor 2025 zijn bij het aantal betalende gebruikers de cijfers tot en met het derde kwartaal (Q3) gebruikt. Volledige jaarcijfers zijn op het moment van publicatie nog niet beschikbaar. Datingbedrijven rapporteren hun betalende gebruikers per kwartaal als momentopname, omdat gebruikers voortdurend kunnen instromen en uitstromen. De bedrijven hebben ook geen voorspellingen gemaakt in hun kwartaalverslagen voor het aantal betalende leden in Q4. De cijfers zijn niet cumulatief (ze worden dus niet bij elkaar opgeteld, zoals dat wel bij de omzet gebeurd). Door Q3 te gebruiken als meest recente en definitieve meetpunt blijft de vergelijking met eerdere jaren gebaseerd op daadwerkelijk gerapporteerde data, zonder aannames of schattingen. De omzetcijfers van beide bedrijven van 2025 waren ook nog niet openbaar gemaakt op moment van publicatie. De bedrijven hebben echter wel in hun derde kwartaalverslagen een voorspelling gemaakt van de omzet van Q4, die bij de overige kwartalen is opgeteld om de cijfers van 2025 te vormen in de grafiek.