Vijftig jaar F-side: een harde kern van verschillende groepen en generaties 

Vijftig jaar F-side: een harde kern van verschillende groepen en generaties 

De onderlinge verdeeldheid lijkt tussen de verschillende groepen op het vak de laatste jaren toe te nemen. In hoeverre vormen de verschillende groepen binnen de F-Side van Ajax nog één geheel? 

In het begin van de jaren zeventig kwamen Engelse voetbalfans steeds vaker naar Nederland. Volgens sporthistoricus Jurryt van de Vooren was dit een belangrijke aanleiding voor het ontstaan van het hooliganisme in Nederland. Vooral de wedstrijd Feyenoord – Tottenham Hotspur speelde hierin een belangrijke rol. Door de komst van Engelse supporters maakten Nederlandse voetbalfans steeds vaker kennis met een andere, fanatiekere manier van supporten. Dit had invloed op de sfeer en het gedrag van supporters in en rondom de voetbalstadions. 

Ook de Ajax-supporterscultuur werd beïnvloed door internationale voetbalwedstrijden. Ajax-supporters kwamen tijdens wedstrijden in het buitenland in aanraking met andere supportersculturen. Ze zagen hoe supporters van grote buitenlandse clubs hun team aanmoedigden en namen bepaalde elementen daarvan over. Volgens Van de Vooren was er in de jaren vijftig en zestig nog geen sprake van hooliganisme zoals dat later in de jaren 70 ontstond. De manier waarop supporters hun club steunden, veranderde geleidelijk door deze internationale invloeden. Van de Vooren zegt hierover: “Dus eigenlijk door het bezoeken van internationale wedstrijden is ook wel de manier van supporten veranderd.” 

Sinds 1976

Uiteindelijk is de F-side ook in de jaren 70 opgericht, 3 oktober 1976 was de officiële datum van oprichting. De F-side werd in Nederland gezien als de eerste harde kern in het land. Een groep van onstuimige tieners en twintigers vormde de eerste lichting. De supporters namen plaats in het vak F van stadion de Meer, hier ontstond de naam F-side. Deze groep bestaat sinds oktober 2026 vijftig jaar en is nog steeds deel van de huidige F-side in de Johan Cruyff Arena, ze worden nu gezien als ‘de oude garde’. 

Ajax stadion "De Meer"; toiletten aan westzijde

De eerste scheiding van een nieuwe en een oudere generatie vond plaats na het staafincident in 1989, keeper Franz Wohlfart van Austria Wien werd geraakt door een gegooide staaf vanuit de F-side. Er werden hierdoor geplaatst rondom vak F en daardoor besloot de harde kern te verplaatsen naar vak M, waarvan nog steeds een doek is te zien op de F-side in het huidige stadion. Na de verplaatsing van de harde kern naar vak M, kwam er een nieuwe generatie op vak F van jonge supporters buiten Amsterdam, ze werden uitgemaakt als ‘boertjes’. Hier ontstond de eerste splitsing van F-side. 

Er ontstonden verdere ongeregeldheden in stadion De Meer die gevolgen kregen. Er konden steeds minder supporters naar wedstrijden van Ajax komen vanwege veiligheidsmaatregelen die de club moest nemen. In 1996 verliet Ajax stadion De Meer en verhuisde het naar het huidige stadion, de Johan Cruyff Arena. De toenmalige F-side groep kreeg een plek toegewezen op de zuidtribune achter het doel. Hier is de harde kern nog steeds actief.  

Ultras Amsterdam

In januari 2001 kwam er een nieuwe generatie supporters, de ‘Ajax Ultras’ die later bekend zouden staan als VAK410. De verhuizing van De Meer naar de ArenA deed volgens deze groep de sfeer niet ten goede. Deze groep supporters was het wachten op een plek op de F-side zat en besloten zelf het heft in handen te nemen. Op de noordtribune was het een zogenaamde dode boel en dus besloot deze generatie van Ajaxsupporters daar plaats te nemen. Ajax zelf was voorstander van een sfeergroep aan de noordkant van het stadion. De eerste wedstrijden vond dit plaats in vak 415, dit was naast het uitvak.  

Een snelle ontwikkeling volgde, waarbij het steeds drukker en sfeervoller werd aan de noordzijde van de ArenA. Vooral jonge, fanatieke Ajax-supporters namen hier plaats en moedigden hun ploeg gedurende de hele wedstrijd staand aan. Dit zorgde tot frustraties bij de reguliere seizoenskaarthouders in deze vakken, waardoor er regelmatig spanningen en zelfs ruzies ontstonden op de thuistribunes. Als gevolg hiervan liepen de vakken uiteindelijk weer leeg.  

Bij de start van het nieuwe eredivisie seizoen in augustus vond er een nieuwe start plaats op de tribunes. De groep fanatieke supporters mag plaats nemen in vak 410, de groep bestaat uit zo’n 400 fans tussen de 16 en 20 jaar. Onder de overige Ajax-fans werd hier minder positief naar gekeken en ze gaven deze generatie supporters weinig kans op een goede toekomst in het stadion. Uiteindelijk bleef deze groep zo’n 15 jaar bestaan tot ze op een andere naam over zouden gaan. 

In het seizoen 2016/2017 werden er staanplaatsen gemaakt op de F-side. Hierdoor maakte het overgrote deel van VAK410 de overstap naar de zuidkant van het stadion. Door de verplaatsing veranderde de groep ook van naam en gingen zij voortaan verder als Ultras Amsterdam. Ze namen plaats bij de F-side die toen al bestond uit meerdere generaties. Volgens harde kernlid Luca zorgde dit ervoor dat er twee grote groepen op één vak ontstonden, de oude garde (F-side) en de jonge garde (Ultras Amsterdam). 

Jurryt van de Vooren beweert het volgende: “Het is nu juist zo dat elke generatie heftiger wil zijn dan zijn voorgangers, bij generaties spreken we over 3-5 jaar. En dat zie je onder andere bij Ajax heel extreem. Die supporters zijn toch altijd net iets ruiger, wilder en oncontroleerbaarder dan de generatie voor hun.” Leden van de harde kern zelf beweren dat de verschillende generaties verschillende aandelen hebben op de tribunes.  

Volgens harde kernlid Thimo heeft elke groep zijn eigen aandeel en zorgen de groepen niet voor verdeeldheid. Ultras Amsterdam is de grootse groep en zorgt voor de sfeer, doeken, vuurwerkacties en andere bijzaken. F-side 76 Crew maakt tifo’s. Dan zijn er nog hooligan groepen als 4th, 5th en Gajesgang, deze groepen zijn de ‘baas’ op de tribune volgens Luca. Daarnaast is er nog een Molukse supportersgroep genaamd AFCA Maluku en is er een groep opgericht voor en door de jeugd met de naam Ajax Future die ook bij wedstrijden van Jong Ajax aanwezig zijn. Overkoepelend voor deze groepen is de AFCA-supportersvereniging die nauw in contact is met de club zelf. 

“Het is lastig om te zeggen wanneer je precies onderdeel bent van een groep, het is een proces waar je in groeit en uiteindelijk zal je steeds meer in die groep rollen” zegt Moos van de F-side. De grootte van de groepen is hierdoor lastig in te schatten, omdat er geen ledenadministratie is. Wel kan er gekeken worden naar de bekendheid van de groepen om in te schatten hoe groot de aandelen van deze groepen zijn. De ‘hooligan’ groepen blijven het liefst zo anoniem mogelijk.

Verschillende groepen, één F-side

De F-side vormt nog steeds één geheel, maar is tegelijkertijd verdeeld in verschillende groepen en generaties met ieder hun eigen rol, visie en manier van supporten. Door de jaren heen zijn er meerdere splitsingen ontstaan, onder andere door generatieverschillen en de komst van nieuwe supportersgroepen. Hoewel deze groepen soms verschillende belangen en opvattingen hebben, betekent dit volgens de leden van de harde kern niet dat er sprake is van verdeeldheid. 

Iedere groep levert op zijn eigen manier een bijdrage aan de sfeer en cultuur op de tribune. De onderlinge verschillen lijken dus vooral te zorgen voor een andere taakverdeling dan voor daadwerkelijke afscheiding. Toch blijft het bestaan van meerdere groepen en generaties een mogelijke bron van spanningen. De F-side van tegenwoordig is hierdoor niet één hechte groep, maar eerder een verzameling van verschillende groepen die samen de harde kern van Ajax vormen. 

Over de auteur