Veel vormen van drugsgebruik zijn in Nederland verboden, zei premier Rob Jetten op 4 september. Volgens de politie is gebruik op zichzelf niet strafbaar. Toch kunnen gemeenten het gebruik op bepaalde plekken wel verbieden. Welke regels zijn bepalend voor zijn uitspraak?

Bewering

“Maar feit is natuurlijk dat heel veel vormen van drugsgebruik in Nederland verboden zijn.”

Oordeel

Nog niet definitief vast te stellen. De geraadpleegde bronnen maken onderscheid tussen gebruik, bezit en plaatselijke gebruiksverboden. Welke verboden Jetten precies bedoelde, is nog niet duidelijk.

Bron van de bewering

Tijdens de persconferentie na de ministerraad van 4 september 2026 vroeg NOS-journalist Jonker aan Jetten hoe hij naar drugsbeleid kijkt. Moeten drugs worden gereguleerd of juist strenger worden verboden?

Jetten antwoordde dat hierover verschillende opvattingen bestaan in de Tweede Kamer. Vervolgens stelde hij dat veel vormen van drugsgebruik al verboden zijn. Hij noemde daarbij geen specifieke middelen, situaties of wetsartikelen. De uitspraak staat in het officiële transcript van de persconferentie.

Gebruiken en bezitten

De politie schrijft op haar website dat drugsgebruik niet strafbaar is. Op dezelfde pagina maakt zij onderscheid met drugsbezit, dat wel strafbaar wordt genoemd.

Ook de regering maakt dit verschil. In een schriftelijk antwoord aan de Tweede Kamer van 22 juli 2025 staat dat het gebruik van harddrugs niet strafbaar is, maar het bezit ervan wel. Wie drugs heeft gebruikt, is volgens deze uitleg dus niet alleen vanwege dat gebruik strafbaar. Daaruit volgt niet dat die persoon de drugs ook mocht bezitten.

De regering legt uit waarom gebruik niet wordt bestraft. Mensen die na drugsgebruik gezondheidsproblemen krijgen, moeten hulp kunnen zoeken. Angst voor vervolging mag hen er niet van weerhouden om naar een arts of andere zorgverlener te gaan.

Tegelijk waarschuwt de regering in hetzelfde antwoord voor de gezondheidsrisico’s van drugs. Dat gebruik op zichzelf niet strafbaar is, betekent dus niet dat de overheid het als onschuldig beschouwt.

Een verbod op straat

De algemene uitleg over drugsgebruik vertelt niet het hele verhaal. Gemeenten kunnen ook regels stellen aan het gebruik in de openbare ruimte.

Een voorbeeld staat in de Amsterdamse Algemene Plaatselijke Verordening. Artikel 2.7, eerste lid, bevat een verbod op harddrugsgebruik op of aan de weg en op andere publiek toegankelijke plaatsen. Deze bepaling richt zich dus wel op het gebruiken zelf.

Voor iemand die tijdens het uitgaan drugs gebruikt, maakt de locatie daarmee verschil. De landelijke uitleg dat gebruik op zichzelf niet strafbaar is, betekent niet dat gebruik op iedere plek is toegestaan.

Amsterdam laat zien dat er lokale gebruiksverboden bestaan. Dit voorbeeld bewijst alleen niet hoeveel verboden er in Nederland zijn of welke daarvan Jetten bedoelde. Daarvoor moet zijn uitspraak verder worden afgebakend.

Wat bedoelde Jetten?

In het aangehaalde antwoord maakte Jetten geen onderscheid tussen landelijke regels en plaatselijke verboden. Ook legde hij niet uit of hij met ‘vormen van drugsgebruik’ uitsluitend het gebruiken bedoelde, of bijvoorbeeld bezit meerekende.

Die onduidelijkheid maakt het lastig om zijn uitspraak als geheel te beoordelen. Als hij doelde op gebruik in bepaalde openbare ruimten, zijn daar voorbeelden van te vinden. Als hij bedoelde dat drugsgebruik in het algemeen strafbaar is, komt dat niet overeen met de aangehaalde uitleg van de politie en de regering.

Conclusie

Volgens de geraadpleegde politievoorlichting en het regeringsantwoord is drugsgebruik op zichzelf niet strafbaar. Er bestaan wel lokale verboden, zoals het Amsterdamse verbod op harddrugsgebruik op publiek toegankelijke plaatsen.

Daarom kan Jettens uitspraak niet alleen met de algemene uitleg over drugsgebruik worden beoordeeld. Eerst moet duidelijk zijn welke verboden hij bedoelde. Voor een definitief oordeel ontbreken nog zijn toelichting en de afgeronde controle van de wetsbepalingen die op de datum van zijn uitspraak golden.