Robert van der Noordaa is een Nederlandse ingenieur en onderzoeksjournalist die zich al jarenlang bezighoudt met desinformatie, propaganda en de manier waarop sociale media worden ingezet om de publieke opinie te beïnvloeden. Hij woonde jarenlang in Rusland en Oekraïne en raakte na de Russische annexatie van de Krim in 2014 steeds meer gespecialiseerd in Russische beïnvloedingscampagnes. Sindsdien onderzoekt hij hoe landen, organisaties en andere partijen sociale media gebruiken om politieke ideeën te verspreiden, verdeeldheid te zaaien en mensen te beïnvloeden.
Van der Noordaa richt zich daarbij vooral op het opsporen en analyseren van zogenoemde trollenlegers: grote netwerken van nepaccounts die gecoördineerd berichten, hashtags en bepaalde standpunten verspreiden. Hij kijkt daarbij niet alleen naar de inhoud van berichten, maar vooral naar de onderlinge verbanden tussen accounts. Met behulp van speciale software en onderzoeksmethoden probeert hij bloot te leggen wie er achter deze netwerken zitten en met welk doel ze worden ingezet. Volgens hem is propaganda tegenwoordig namelijk lang niet altijd meer een kwestie van overduidelijke leugens of nepnieuws. Ook het gericht verspreiden van bepaalde meningen en politieke sentimenten kan een vorm van beïnvloeding zijn.
Een van zijn bekendste onderzoeken deed hij samen met journalist Mark Miserus. Zij brachten het trollenleger van de Nederlandse zanger Dotan aan het licht. Daarbij ontdekten ze honderden nepaccounts die zich voordeden als fans en positieve verhalen over de zanger verspreidden. Daarnaast deed Van der Noordaa uitgebreid onderzoek naar Russische desinformatiecampagnes, onder meer rondom de MH17-ramp en internationale verkiezingen. Ook de opkomst van kunstmatige intelligentie en de mogelijkheden daarvan om nepaccounts en misleidende beelden te creëren, vormen een steeds belangrijker onderdeel van zijn werk.
Zijn onderzoeken en publicaties verschenen onder meer in de Volkskrant, NRC, De Groene Amsterdammer, Bellingcat en The Wall Street Journal. Door zijn werk heeft hij niet alleen inzicht gekregen in de technieken achter moderne propaganda, maar ook in de persoonlijke gevolgen van het blootleggen ervan. Zo kreeg hij jarenlang te maken met bedreigingen vanwege zijn onderzoeken. Daarmee is hij een interessante gesprekspartner over de ontwikkeling van propaganda: van traditionele staatspropaganda tot de steeds moeilijker herkenbare beïnvloeding via sociale media.
luister hier de podcast met Robert van der Noordaa
