“Het onderwijs is van ons”: de school die de bijles industrie de deur wees
Rector Rob Schuurmans van het Frencken College in Oosterhout nam twee jaar geleden een principieel besluit: geen enkele commerciële bijlespartij meer welkom op school. Sindsdien bedient de school zijn leerlingen zelf. Maar opvallend weinig andere scholen volgden dit voorbeeld.
Bron & Beeld: Rob Schuurmans
Elke week opnieuw gaat de telefoon. Een bijlesbedrijf dat vraagt of er toch niet een uitzondering mogelijk is. Of een non-profitorganisatie met “een uniek concept”. Rob Schuurmans, rector van het Frencken College in Oosterhout, heeft steevast hetzelfde antwoord: nee. “We zien het verzorgen van goed onderwijs als onze verantwoordelijkheid”, zegt hij. “En voor verreweg de meeste leerlingen is dat ook voldoende.”
Het Frencken College is een havo-vwoschool met bijna 1500 leerlingen. Twee jaar geleden maakte Schuurmans een einde aan de samenwerking met een commercieel bijlesinstituut dat jarenlang op school actief was. De aanleiding was een brief van het Ministerie van Onderwijs en de VO-raad, de koepelorganisatie voor voortgezet onderwijs, die stelden dat betaald aanvullend onderwijs “per definitie kansenongelijkheid in de hand werkt”. Schuurmans las de brief en trok zijn conclusie. “Wat we in stand hielden was principieel onwenselijk. Dat besluit was vrij snel genomen.”
Het instituut dat op school actief was, rekende 350 euro per maand per leerling voor huiswerkbegeleiding, een bedrag dat Schuurmans zelf “aanzienlijk hoog” noemt. Op het hoogtepunt namen ruim honderd leerlingen deel. Klachten van ouders over de kosten of de ongelijkheid waren er nauwelijks. Toch koos de school ervoor te stoppen. “Onderwijs, daar zijn wij van. Op het moment dat een leerling extra begeleiding nodig heeft, is het aan ons om dat te bieden.”
De vraag was wat er voor in de plaats zou komen. Het antwoord van het Frencken College was pragmatisch: minder. Elke les werd met vijf minuten ingekort, van vijftig naar vijfenveertig minuten, in overleg met de medewerkers. De vrijgekomen tijd werd gebruikt om studielessen en een verlengde lesdag in te richten, betaald vanuit het schoolbudget. De vrijwillige ouderbijdrage ging niet omhoog. “We hebben dit volledig vanuit onze eigen middelen betaald. Extra lessen betalen met een ouderbijdrage, dat vind ik ook niet de bedoeling.”
Het resultaat valt Schuurmans mee. Inmiddels maakt één op de drie leerlingen, zo’n 450 van de bijna 1500, gebruik van de gratis studielessen. Dat zijn er vier keer zoveel als het maximum dat het commerciële instituut bereikte. De schoolresultaten zijn niet verslechterd, vorig jaar waren ze zelfs beter dan het jaar daarvoor. “Dat zal niet uitsluitend toe te schrijven zijn aan ons besluit”, nuanceert Schuurmans. “Maar het heeft in ieder geval geen negatief effect gehad.”
Schuurmans staat daarmee haaks op een bredere trend. Uit onderzoek van Ouders & Onderwijs en EenVandaag onder 2.716 ouders in 2024 blijkt dat een kwart van de middelbare scholen nog steeds samenwerkt met een commercieel bijlesbureau of die actief aanraadt, ondanks ministeriële richtlijnen die dit uitdrukkelijk verbieden. Onderwijsminister Mariëlle Paul stelde die richtlijnen in datzelfde jaar op, maar handhaving blijft lastig. “Het verbaast me dat niet meer scholen nadenken over de vraag: moeten we dit nog wel willen?”
De media-aandacht die zijn besluit destijds trok, van BN De Stem tot EenVandaag, verraste Schuurmans. “Ik vond het niet zo nieuwswaardig. We deden iets wat heel erg logisch is.” Wat hem meer verbaasde was wat er na die aandacht niet gebeurde. Nauwelijks een school belde om te vragen hoe hij het had aangepakt. “Dat had ik een logisch gevolg gevonden. Dat heeft niet zo plaatsgevonden.” Ook beleidsmakers klopten nooit aan. Alleen commerciële partijen deden dat, om te vragen of het besluit toch niet herzien kon worden.
Inmiddels gaat Schuurmans een stap verder. Het Frencken College is een samenwerking aan het opzetten met de MAVO in Oosterhout waarbij eigen leerlingen bijles geven aan MAVO-leerlingen, voor een vergoeding van tien euro per uur. “Onze leerlingen leren van het uitleggen, hun leerlingen leren van het uitleg krijgen.” Een digitale marktplaats koppelt vraag en aanbod, met een tussenpersoon die toezicht houdt op de contacten. “Het functioneert hartstikke goed.”
Dat het tien euro kost en niet gratis is, roept de vraag op of Schuurmans daarmee zijn eigen principe niet doorbreekt. Hij denkt van niet. “De afstand in euro’s is zo groot ten opzichte van commerciële tarieven, dat ik dat accepteer vanwege het dubbele leereffect.” Maar de grens is getrokken bij elke externe partij die ouders ook maar iets in rekening brengt. Zelfs een non-profitorganisatie als WIJs Bijles, die in Amsterdam gratis bijles biedt via een solidariteitsmodel, is op het Frencken College vooralsnog niet welkom, tenzij zij echt volledig zonder kosten naar ouder en school blijven. “Op het moment dat je een bijdrage vraagt, ben je per saldo kansenongelijkheid aan het werken.”
Die consequente houding maakt Schuurmans tot een uitzondering in het Nederlandse onderwijslandschap. Zijn boodschap aan andere scholen is ondertussen helder. “Je zou als school niet mee moeten werken aan betaalde bijlesprogramma’s. Die zijn voor sommige leerlingen toegankelijk en voor heel veel anderen niet.” Of ze hem horen, is een andere vraag. De telefoon staat aan, maar de meeste bellers zijn geen collega-rectoren.
Bekijk hieronder ook de andere delen van het drieluik: