De totale studieschuld in Nederland is voor het eerst gedaald naar €28 miljard. Dat blijkt uit een rapport van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) dat op 5 oktober werd gepubliceerd. Begin 2026 hadden studenten en oud-studenten samen namelijk €800 miljoen minder schuld dan een jaar eerder. Toch groeit het aantal mensen met een studieschuld van €50.000 of meer. Dat zijn er inmiddels ongeveer 145.000, blijkt uit de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Een belangrijke verklaring voor de daling is de terugkeer van de basisbeurs in 2023. Het aantal huidige studenten met een studieschuld daalde van ruim 609.000 in 2023 naar ongeveer 400.000 in 2026. De hoge schulden blijven echter een probleem, vooral onder studenten die tijdens het leenstelsel hebben gestudeerd.

Emma Mouthaan, oprichter van het platform Skere Student, ziet dit dan ook terug in de cijfers. Met haar platform helpt ze jongeren om beter met geld om te gaan. Tijdens haar eigen studie bouwde ze zelf een studieschuld van meer dan €70.000 op. Met haar platform pleit ze voor betere financiële voorlichting aan studenten. ‘Je ziet gewoon dat hun studieschuld echt een heel stuk hoger is’, zegt Mouthaan over studenten die onder het leenstelsel hebben gestudeerd.

Basisbeurs helpt, maar is niet genoeg

Volgens Emma zorgt de terugkeer van de basisbeurs ervoor dat studenten minder hoeven te lenen. Studenten kunnen met de basisbeurs en eventueel een aanvullende beurs een deel van hun kosten betalen.

‘Wat je heel erg ziet in de statistieken is dat studenten eigenlijk met de hoogte van de basisbeurs, of eventueel de aanvullende beurs als ze die krijgen, hun lening hebben verminderd’, vertelt ze. Toch is de basisbeurs volgens haar niet genoeg om alle studiekosten en dagelijkse uitgaven te betalen. Vooral studenten die op zichzelf wonen, hebben te maken met hoge kosten zoals de huur, boodschappen en hun studie.

‘De basisbeurs is eigenlijk nog niet eens genoeg om een kamer van te huren, laat staan om je boodschappen van te doen en daarnaast ook nog je collegegeld van te betalen en je studieboeken’, zegt de oprichter van Skere Student. Hierdoor blijven sommige studenten afhankelijk van een lening. De studenten die thuis wonen, hebben vaak lagere maandelijkse kosten dan de studenten die op kamers wonen. Ook verschilt het per studie hoeveel tijd er overblijft om naast de studie ook nog te werken.

Rente maakt hoge schulden groter

Naast het bedrag dat studenten lenen, speelt volgens Emma ook de rente een belangrijke rol. De rente op studieschulden was jarenlang nul procent, maar liep vanaf eind 2022 weer op.

‘Vanaf eind 2022 werd duidelijk dat lenen niet meer gratis zou zijn’, zegt Mouthaan.

Vooral bij hoge schulden kan rente veel verschil maken. Wanneer iemand weinig aflost, daalt de schuld minder snel en kan het bedrag door de rente oplopen. Volgens Mouthaan kan de rente zelfs zo hoog zijn dat een maandelijkse aflossing niet genoeg is om de rente te dekken.

‘Dus die rente is echt wel voor een groot deel de boosdoener en de oorzaak van die groeiende hoge studieschulden’, zegt Mouthaan.

Volgens Mouthaan moeten studenten daarom beter begrijpen wat lenen op de lange termijn betekent.

Financiële kennis speelt een rol

Mouthaan zegt dat betere financiële kennis studenten kan helpen bewuster met geld om te gaan. ‘Dus daarbij zie je dat het niet alleen gaat om de grote keuzes goed krijgen, zoals bijvoorbeeld niet maximaal lenen aanklikken als je dat niet per se nodig hebt. Maar ook dus de kleine keuzes van elke keer bij de Lidl boodschappen doen of bij de Nettorama in plaats van de Albert Heijn of de Ecoplaza’, zegt ze.

Ook kleinere uitgaven zoals boodschappen en andere dagelijkse kosten spelen volgens haar een rol.

Ze vindt dat financiële educatie meer aandacht moet krijgen, zodat jongeren niet alleen weten hoe een DUO-lening werkt, maar ook hoe ze hun inkomsten en uitgaven kunnen beheren. ‘Het zijn allemaal stuk voor stuk relatief kleine keuzes. Maar wat je heel erg ziet is dat die kleine keuzes compounden.’

Niet alleen de student is verantwoordelijk

De oprichter vindt dat de verantwoordelijkheid niet alleen bij studenten ligt. Volgens haar moet er namelijk ook gekeken worden naar de manier waarop de studiefinanciering is ingericht.

Zo zet ze vraagtekens bij de aanvullende beurs, waarvan de hoogte onder meer afhangt van het inkomen van de ouders. Dit kan volgens haar tot lastige situaties leiden wanneer ouders op papier voldoende verdienen, maar ze hun kind niet financieel ondersteunen.

‘Je kan er vraagtekens bij zetten dat het inkomen van jouw ouders bepaalt wat jij als toeslag krijgt. Zeker als je 18 plus bent en zeker als je niet meer thuis woont’, zegt Mouthaan. Volgens haar zou DUO ouders beter moeten informeren over de gevolgen van hun financiële positie voor de studiefinanciering van hun kinderen, als het huidige systeem blijft bestaan.

Wat moet er veranderen?

Mouthaan wil dat de rente op studieschulden voorspelbaarder wordt. Studenten weten bij het aangaan van een lening niet precies hoeveel rente ze gedurende de volledige aflosperiode zullen betalen.

‘Ik denk echt dat sowieso het systeem waarbij je niet weet wat je lening gaat kosten op het moment dat je hem aangaat bizar is’, zegt ze.

Ze pleit ervoor om de rente die geldt op het moment dat een student leent, vast te zetten voor de hele aflosperiode. Volgens haar kunnen studenten dan beter inschatten wat lenen uiteindelijk kost.

Tegelijkertijd benadrukt ze dat lenen niet altijd verkeerd is. Sommige studenten hebben het geld nodig om hun studie en levensonderhoud te betalen.

‘Betere financiële voorlichting voorkomt onnodig hoge schulden, maar niet schulden die hoog zijn in het algemeen.’

Gevolgen van een hoge studieschuld

Hoewel de totale studieschuld voor het eerst daalt, blijft het aantal mensen met een schuld van €50.000 of meer groeien. Daarmee blijft de vraag wat voor gevolgen een hoge studieschuld heeft voor de toekomst van studenten bestaan.

In onze reportage over studieschulden vertellen Karin Radstaak van het Nibud en onderzoeker Ariane de Gayardon wat een hoge schuld kan betekenen voor bijvoorbeeld wonen, carrièrekeuzes en financiële vrijheid.

Ook schuiven Tamara Madern, lector Schuldpreventie en Vroegsignalering, en Yassine Kaddouri, ervaringsdeskundige, aan bij ons in de uitzending. Zij bespreken de gevolgen van studieschulden en de keuzes die studenten maken.