Datavisualisatie ‘Vermissing in kaart brengen’

Bekijk hier de gebruikte dataset voor de bovenstaande visualisatie.

Meer mannen dan vrouwen vermist: ‘De media laat echter anders zien’

5 januari 2025 – Jaarlijks worden er tussen de 15.000 en 20.000 meldingen van vermissingen gedaan. Daarvan blijven circa 20 mensen langer dan een jaar vermist, waarvan ongeveer 15 nooit meer worden teruggevonden. Hoewel de media vaak vermissingszaken uitlicht, schijnt dit niet in contrast te staan met de werkelijke cijfers: meer mannen dan vrouwen raken vermist maar de media besteed vaker de aandacht aan vrouwelijke vermissingszaken.

Steeds vaker mannen

Op de website van Politie.nl staan op dit moment 234 mensen geregistreerd als langdurig vermist, verspreid over de afgelopen 65 jaar. Deze mensen zijn tot op de dag van vandaag nog niet teruggevonden. In deze registraties komt naar voren dat er steeds vaker mannen dan vrouwen vermist raken. Meer dan 63 procent van deze totaal aantal vermissingen zijn mannen. Tussen de jaren ’60 en ’90 is het aantal vermissingen tussen mannen en vrouwen ongeveer gelijk. De mannelijke vermissingszaken nemen echter aanzienlijk toe vanaf het jaar 2000. In de periode tussen oktober 2003 en oktober 2008 werden 29 mannen en 8 vrouwen als vermist geregistreerd. Tussen december 2013 en januari 2017 waren dit 15 mannen tegenover slechts 1 vrouw.

Geweld, ontvoering of wraakacties

‘Hoewel elke vermissing zijn eigen verhaal kent, zijn er wel algemene verklaringen over deze cijfers’, vertelt Jesse Wams, taakaccenthouder vermissingszaken, Politie Zuid-Nederland. ‘Mannen hebben gemiddeld vaker een levensstijl die hen vatbaarder maakt voor vermissing. Denk hierbij aan een grotere kans op dakloosheid, psychische problemen zoals depressie of verslaving, en een lagere neiging om hulp te zoeken’, aldus Wams. Ook nemen mannen vaker deel aan criminele activiteiten, wat hen kwetsbaarder maakt voor verdwijningen door geweld, ontvoering of wraakacties. Zo is op 6 december 2013 de 50- jarige Henk Vierwind plotseling verdwenen. Deze man stond ook wel bekend als de “Veluwse drugshandelaar”. Vierwind was in tijd van zijn vermissing ondergedoken op een vakantiepark in Harderwijk omdat er  – volgens zijn vriendin – al een tijdje vreemde figuren rondom zijn huis liepen. De kans is groot dat Vierwind slachtoffer is geworden van een ripdeal, en dat kan een verklaring zijn van zijn vermissing.

 ‘Aandachttrekkende zaken’

Desondanks vrouwen minder vaak vermist raken dan mannen, staan hun zaken vaker in de publieke aandacht, vooral wanneer sprake is van verdachte omstandigheden zoals ontvoering of geweld. Dit kan leiden tot de indruk dat vrouwen vaker vermist raken dan de cijfers aantonen. Volgens Wams is hier een eenvoudige maar vervelende verklaring voor: ‘Vermissingen van vrouwen, met name jongere vrouwen of meisjes, krijgen onevenredig veel media-aandacht omdat dit “aandachttrekkende zaken” zijn. Zaken als die van Anne Faber of Natalee Holloway zijn hier duidelijke voorbeelden van, mede omdat vrouwen vaak worden gezien als kwetsbaarder’. Mannen wordt daarentegen minder snel als kwetsbaar bestempeld, waardoor deze vermissingszaken minder vaak uitgebreid in beeld komen. Bovendien verdwijnen mannen regelmatig door eigen keuzes of risicovol gedrag, zoals in verband met criminaliteit of dakloosheid, wat in de media vaak als minder “nieuwswaardig” wordt gezien. Hierdoor blijven veel mannelijke vermissingen onderbelicht, terwijl zaken rondom vrouwen vaak een langdurige mediacampagne krijgen. ‘Mannen raken vaker vermist, maar de media laat echter anders zien’, sluit Wams mee af.

Dataverantwoording
De datavisualisatie is gebaseerd op geregistreerde langdurige vermissingen, gepubliceerd door Politie.nl https://www.politie.nl/gezocht-en-vermist/vermiste-volwassenen?page=1 . De dataset is samengesteld op 10 december 2024. Dit betekent dat eventuele wijzigingen sindsdien niet zijn meegenomen, en sommige personen mogelijk weer zijn gevonden of dat er nieuwe informatie beschikbaar is. De werkelijke aantal vermissingen kunnen daardoor afwijken van de gepresenteerde cijfers. De focus ligt uitsluitend op vermissingszaken waarbij de persoon voor het laatst in Nederland is gezien. Vermissingen van Nederlanders die in het buitenland plaatsvonden (58 gevallen, vastgesteld op 10 december 2024), zijn buiten beschouwing gelaten om de visualisatie te beperken tot een kaart van Nederland. De data omvat zowel volwassen- als kindervermissingen, om zo een zo volledig mogelijk beeld te geven zonder onderscheid te maken op basis van leeftijd. Ook zijn alle jaartallen meegenomen om een representatief overzicht van alle vermissingen te bieden. Mensen die al 40 jaar vermist zijn, worden net zo weergegeven als mensen die slechts enkele maanden vermist zijn; er is bewust geen onderscheid tussen deze groepen gemaakt omdat elke vermissing telt.

De locaties van de iconen in de datavisualisatie variëren tussen de plek waar de persoon voor het laatst is gezien en de woonplaats, afhankelijk van de beschikbare en bruikbare informatie van de politie. Als geen specifieke locatie bekend is van de laatste waarneming, is het icoon geplaatst in de woonplaats. In sommige gevallen zijn familieleden of partners die op hetzelfde moment vermist zijn geraakt, niet op de éxact zelfde plek geplaatst. Dit is gedaan omdat de visualisatie niet toestaat om meerdere iconen op dezelfde plek te plaatsen. Bij een overlappend icoon zouden personen verdwijnen van de kaart, wat het totaalbeeld zou verstoren. Er is een onderscheid gemaakt tussen mannen en vrouwen, wat visueel wordt weergegeven met de kleuren rood en blauw om het aantal vermissingen per geslacht duidelijk en eenvoudig zichtbaar te maken op de kaart.