Reportage: De normaliteit van drugs op festivals: ‘Af en toe een poedertje of pilletje moet kunnen, toch?’

Photo by Colin Davis on Unsplash

Langzamerhand duiken we de zomer weer in en dat betekent ook dat het festivalseizoen weer is begonnen. Kunnen genieten van muziek terwijl je nipt aan je favoriete drankje. Echter is drank niet het enige dat tegenwoordig geconsumeerd wordt. Het drugsgebruik onder festivalgangers wordt steeds meer genormaliseerd. Hoe kan dat?

Stap voor stap richting de grote norse man. Een afgetrainde vent die ieders bezittingen doorzoekt en broeken fouilleert. Nog een stap dichterbij. De adem zit de jongen, die Pieter heet, hoog en de brandende zon geeft hem een gloeiend voorhoofd. Een gevoel van twijfel schiet door zijn hoofd. Nog twee meter en dan is hij het slachtoffer van de grote man. Zweet druipt langzaam over zijn rug naar beneden. Met zijn adem ingehouden, treft hij de spierbundel. Handen glijden langzaam over zijn trui richting zijn broek. In zijn capuchon wordt stevig geknepen en zijn zakken worden leeg getrokken. Er is geen ruimte voor een hap adem. Kaken op elkaar en naar voren kijken. ‘Prima’, is het enige woord dat de krachtpatser uitbrengt en hij duwt hem weg. Een opluchting van adem volgt en kleur vloeit terug in zijn gezicht. De bewaker kon niks vinden. Niemand, behalve hijzelf, weet dat hij zojuist met zes gram drugs het festivalterrein is toegelaten.

Steeds meer gebruik

In de afgelopen jaren is het gebruik van drugs steeds meer genormaliseerd. Vooral onder de festivalgangers is dit onderwerp in de huidige samenleving een normale gang van zaken. De vraag is hoe drugs van een groot taboe naar bijna een gewoonte is veranderd.

Volgens het uitgaansrapport van het Trimbos-instituut is drugs onder uitgaansgebruikers drie keer zo vaak toegenomen als in het jaar 2020. De drug 3-MMC, beter bekend als Miauw, heeft sinds een aantal jaar zijn debuut gemaakt in de festivalwereld. 61 procent van de festivalgangers gebruikt deze drug. Naast 3-MMC blijft ook XTC een favoriete pil onder gebruikers. Meer dan 90 procent van festivalgangers gebruikt wel eens XTC. Dat deze cijfers zo flink zijn gestegen heeft te maken met het normaliseren van het gebruik.

Het fanatiek wakker stampen van de mollen onder de grond. Muziek zo hard, dat vogels vervroegd op trektocht gaan. In de brandende zon loopt het festivalterrein van Supersized Kingsday vol met enthousiaste festivalgangers. De aftrap van het festivalseizoen is begonnen en dat betekent een hele zomer lang festivals. Ook voor de twintig jarige Pieter, die zojuist de bewakers heeft getrotseerd en onderweg is naar de kluisjes. ‘Het is warm dus eerst gaan mijn jas en shirt uit’, zegt hij. ‘Ook moet ik mijn schoenen even uitdoen’, vertelt hij met een knipoog. Het is inmiddels bekend dat zijn zes gram was verstopt in zijn schoenen. Uiteraard is de zes gram niet alleen voor hemzelf. ‘Ik moet zo mijn vrienden zoeken, want ik heb ook voor hen meegenomen’, verklaart Pieter. Tijd om naar de wc te gaan, want dat is de plek waar je zonder pottenkijkers aan de slag kan met het innemen van drugs. Het is ook de plek waar de beveiliging of politie je niet zo snel kan pakken, en dat is wat Pieter natuurlijk wil voorkomen.

Het gevaar van de drugshond

Op veel festivals is een ‘Zero Tolerance’ beleid. Dat betekent dat drugs in geen enkel geval is toegestaan. Als iemand toch gepakt wordt, loopt diegene de kans op ontzegging van het festival voor meerdere jaren. Toch zijn organisatoren niet naïef en is het algemeen bekend dat drugs in veel gevallen wél het festivalterrein opkomt. Inmiddels is het gebruik van drugs ook een vraagstuk bij de overheid en wordt het gebruik van MDMA wellicht in de toekomst gelegaliseerd omdat de gevaren toch niet zo heftig blijken dan eerst bekend was. Beveiliging en evenementorganisaties houden zich in ieder geval nog altijd bezig met de veiligheid van het gebruik.

Daar weet festivalbeveiliger Kars van Hoorn alles van. ‘Als organisator van een evenement moet men bij de gemeente een vergunning aanvragen. Een van de eisen om een vergunning te krijgen kan zijn dat de organisatie maatregelen moet nemen die drugsgebruik en drugshandel moeten voorkomen,’ vertelt hij. ‘Wanneer er een hoger risico is op drugsgebruik dan zullen er dus ook meer maatregelen moeten worden genomen door de beveiliging.’ Hij spreekt over maatregelen zoals het fouilleren van bezoekers bij binnenkomst, dubbele hekken zodat er geen drugs door het hek kan worden doorgegeven en beveiliging die binnen het festivalterrein rondloopt en drugsgebruik probeert op te sporen. Maar ook van Hoorn weet dat er toch wel drugs het terrein op wordt meegenomen. ‘We proberen vooral de grote hoeveelheden, die echt bedoeld zijn voor handel, eruit te vissen.’

‘Het inzetten van drugshonden is dan ook niet handig,’ legt van Hoorn uit. ‘Honden vinden meer drugs waardoor de politie opvolging moet geven aan aanhoudingen. Hiervoor is meer capaciteit nodig die vaak niet beschikbaar is.’ Ook vertelt hij dat er een risico bestaat dat gebruikers bij het zien van een drugshond de drugs niet verder mee durven te nemen. Hierdoor bestaat het risico dat de gebruiker in een keer een veel hogere dosis tot zich neemt. Dat is een situatie die zowel de beveiliging als de festivalganger liever wil voorkomen.

Waarom?

Door de brandende zon loopt Pieter richting zijn vrienden. Het zakje met zijn drugs heeft hij inmiddels uit zijn schoen gehaald en is nu een stuk toegankelijker voor gebruik. Bij zijn vrienden aangekomen deelt hij de inhoud van het zakje door vier. Met een sleutel verdwijnt het witte poeder door alle neusgaten. ‘Eigenlijk gebruikt bijna iedereen die ik ken wel eens een keer’, vertelt hij. ‘Dit is inmiddels doodnormaal geworden en niemand kijkt er meer raar van op.’ En dat klopt, want midden in het publiek komt het zakje naar boven en niemand die er wat van zegt. Drugs is de normaalste zaak op een festival.

Dat blijkt ook uit onze eigen peiling, die is afgenomen onder 30 respondenten die al meer dan vier jaar naar festivals gaan. Op de vraag of je tenminste één iemand kent bij wie je drugs kan krijgen op een festival, antwoord 47 procent dat ze die mogelijkheid hebben. 43 procent geeft zelfs aan dat zij bij meer dan drie mensen wel aan drugs kunnen komen. Van de 30 respondenten geven 28 aan dat meer mensen in de vriendengroep vaker drugs dan alcohol gebruiken. ‘Ik vind dat er wel veel mensen drugs gebruiken binnen mijn omgeving. Gelukkig zijn de meeste van mijn vrienden ook bekend met de risico’s en gaan ze, voor zover dat mogelijk is, er verantwoordelijk mee om. Er zijn er wel eens een aantal slecht gegaan en hier hebben ze ook van geleerd. En binnen onze vriendengroep schiet dan ook iedereen gelijk te hulp. Daarvan ben ik er eentje, omdat ik zelf nooit drugs gebruik,’ aldus een van de respondenten.

Om meer kennis op te bouwen over de normaliteit van drugs op festivals is het belangrijk om achter de ‘waarom-factor’ te komen. Wat maakt het dat steeds meer mensen kiezen voor middelen zoals 3-MMC of XTC. Er zijn verschillende motieven die hierop terugvallen. Veel gebruikers kiezen voor 3-MMC of XTC omdat zij, dankzij dit middel meer energie krijgen en dus langer door kunnen gaan. Op festivals – die zo de hele dag duren – is dit voor gebruikers dus een juiste reden. Ook geven veel mensen aan dat het de nieuwsgierigheid over drugs tot gebruiken aanzet. Hoe meer mensen in je omgeving drugs gebruiken, hoe makkelijker het is om dat ook ‘een keer te proberen’. Een andere reden is het effect dat 3-MMC of XTC op het lichaam heeft. Van beide drugs word je als persoon socialer en dat vergroot sociale saamhorigheid. Zo beleven mensen over het algemeen een leukere tijd. XTC zorgt ook voor een euforisch gevoel, waardoor je een festival spannender kan ervaren. Dit is ook een reden die veel mensen in acht nemen als het gaat om motieven van drugsgebruik.

Het einde van de middag nadert. Pieter is omringt met zijn vrienden en geniet vol van de harde muziek die over het festivalterrein te horen is. Het zakje met zijn drugs is inmiddels op. ‘Gelukkig lopen er genoeg mensen rond bij wie ik kan lenen’, vertelt hij. Er komt zo nooit een einde aan het gebruik. Iedereen heeft wel iets bij zich en bij de meesten is het lenen van drugs absoluut geen probleem. ‘Ook de beveiliging knijpt wel eens een oogje dicht bij het fouilleren,’ spreekt hij uit ervaring. Dat vinden Pieter en zijn vrienden niet erg. Iedereen komt hier voor een leuke tijd, en dat wordt dan af en toe versterkt door het gebruik van drugs.

‘Nederland is het drugsgebruik inmiddels gewend dus af en toe een poedertje of pilletje moet kunnen, toch?’ sluit Pieter mee af.