Vermissingszaken in Nederland
Hoe DNA-onderzoek en het Veteranen Search Team hun bijdragen leveren aan vermissingszaken
Het vinden van vermiste personen en het opsporen van de dader is een groot proces voor zowel politie als recherche. Sinds de afgelopen jaren is dit proces vereenvoudigd door verschillende nieuwe technieken die in Nederland steeds beter worden benut. Zo wordt DNA-onderzoek geavanceerder en biedt het meer en meer mogelijkheden tot het vinden van een vermist persoon. Daarnaast biedt het Veteranen Search Team ondersteuning tijdens het oplossen van vermissingszaken.
Stap in deze productie in de schoenen van de forensische onderzoeker en loop mee met het Veteranen Search Team tijdens een zoekactie. We gaan ons verdiepen in een echte vermissingszaak en hoe de technieken van tegenwoordig zorgen voor een snellere kans op een doorbraak.
Zo leer je pas écht hoe een vermissingszaak wordt opgelost.


Het was de laatste zomerdag van 2017 toen de 25- jarige Anne Faber spoorloos verdween tijdens haar fietstocht. Haar vriend stuurt haar die avond meerdere appjes uit bezorgdheid maar hier wordt niet meer op gereageerd. Ook nadat hij contact opneemt met vrienden en familie van Anne, is er nog steeds geen teken van leven. Het is dan rond middernacht als hij met de moeder van Anne het politiebureau van Utrecht binnenstapt.
Een melding van een vermissing wordt gemaakt…
Vermist in Nederland
Om dieper op een specifieke vermissingszaak in te gaan, is het belangrijk om eerst te weten hoe de situatie van vermissingen op dit moment is in Nederland. In de visualisatie hieronder, staat een overzicht van personen die in Nederland tussen 1959 en 2024 als vermist zijn geregistreerd en nog steeds niet zijn gevonden. Niet elke melding van een vermissing wordt opgelost door de politie of recherche. Er blijft tot op de dag van vandaag nog altijd een groep mensen die nooit meer zijn thuisgekomen, en nooit meer zullen thuiskomen.
‘In algemene zin kunnen wij – als politie – meegeven dat wij altijd zo goed mogelijk in verbinding blijven staan met burgers, om tijdig hulp te kunnen bieden of inschakelen als er zorgen zijn om het welzijn van iemand.’
– Jesse Wams, taakaccenthouder vermissingszaken Politie Den Haag
–
Terug naar het jaar 2017
De politie pakt de vermissingszaak pas de volgende dag serieus op, als Anne die zaterdag niet komt opdagen bij een afspraak. Er wordt meteen een opsporingsbericht verspreid en een rechercheteam samengesteld. Anne haar telefoongegevens worden nagetrokken en dan blijkt het dat het helemaal mis is. Uit haar telecomdata komt de volgende dag naar voren dat Anne’s iPhone om 19:58 als laatst contact heeft gemaakt met de dichtstbijzijnde zendmast op het Berkenlaantje in Soest. Anne haar zaak wordt steeds serieuzer want het lijkt erop dat zij niet uit zichzelf is verdwenen. Er wordt een politiehelikopter ingezet die warmtebeelden scant over het nabije bos, maar het levert niks op. Haar foto wordt verspreid door haar vriend en wordt in datzelfde weekend 130.000 keer gedeeld op sociale media. Haar familie en vrienden gaan meteen in de bossen van Baarn en de Hollandsche Rading opzoek en een paar dagen later wordt voor het eerst het Veteranen Search Team ingeschakeld…

Het Veteranen Search Team
Leer meer over het Veteranen Search Team
‘Het is goed dat mensen dit werk doen, omdat het voor families heel fijn is om hun dierbare terug te krijgen. Veteranen zijn absoluut geen negatieve mensen. De mensen die dit werk doen, doen dit vanuit hier.’ Ze wijst met haar vinger naar haar hart.
– Mariska van der Kraats, oprichter van het Veteranen Search Team

Poster van Anne

Einde zoektocht
‘Ik werd tijdens de vermissing van Anne Faber opgebeld door Dennis, de directeur van de VST. Hij vertelde mij wat er op dat moment speelde en dat ze opzoek waren naar veteranen die konden helpen met zoeken. Ik stapte meteen in de auto met het idee dat deze spontane opzet voor één keer zou zijn. Achteraf bleek het stiekem een succesformule te zijn, waarvan we toen nog niet wisten dat het zo goed zou gaan lopen.’
– Mark Haverland, veteraan die er tijdens de Anne Faber zaak bij was
DNA-onderzoek
Leer meer over DNA-onderzoek

Bron afbeelding: NOS

De jas van Anne

Michael P.

De gevonden auto
Het Veteranen Searchteam heeft in de Anne Faber zaak bewezen een krachtige aanvulling te zijn in de zoekacties. Door de combinatie van discipline en samenwerking kan het VST moeilijk toegankelijk terrein effectief doorzoeken, kleine aanwijzingen vinden door het inzetten van een linie en samenwerken met andere instanties, zoals de politie en forensische experts. Deze samenwerking vergroot de kans dat kritieke sporen worden gevonden, zoals de jas en de rugzak in de zaak van Anne. Zonder deze vondsten zou het onderzoek waarschijnlijk minder snel voortgang hebben geboekt.
De moderne ontwikkelingen in forensisch DNA-onderzoek zijn een gamechanger voor het oplossen van vermissingszaken. Technieken zoals het stubben maken het mogelijk om minuscule hoeveelheden biologisch materiaal te analyseren en een profiel op te bouwen, zelfs op zwaar vervuilde of beschadigde objecten. Door het gebruik van DNA-databanken wordt kostbare tijd bespaard en het onderzoek sneller toegespitst. In de zaak van Anne leidde het DNA op haar jas binnen enkele dagen naar de dader, Michael P.
De voortdurende innovaties in DNA-onderzoek en het groeiende belang van DNA-databanken, in combinatie met de steeds vakere inzet van het Veteranen Search Team, dragen aanzienlijk bij aan het oplossen van vermissingszaken. Beide methoden kunnen zowel gelijktijdig, zoals in de zaak van Anne Faber, als afzonderlijk worden ingezet. Samen zorgen zij ervoor dat de kans op een doorbraak toeneemt en vermissingszaken sneller en efficiënter tot een oplossing komen.
We zullen waarschijnlijk in de toekomst deze technieken steeds vaker voorbij zien komen.
Eva Thijs
Dataverantwoording dataset
De datavisualisatie is gebaseerd op geregistreerde langdurige vermissingen, gepubliceerd door Politie.nl https://www.politie.nl/gezocht-en-vermist/vermiste-volwassenen?page=1 . De dataset is samengesteld op 10 december 2024. Dit betekent dat eventuele wijzigingen sindsdien niet zijn meegenomen, en sommige personen mogelijk weer zijn gevonden of dat er nieuwe informatie beschikbaar is. De werkelijke aantal vermissingen kunnen daardoor afwijken van de gepresenteerde cijfers. De focus ligt uitsluitend op vermissingszaken waarbij de persoon voor het laatst in Nederland is gezien. Vermissingen van Nederlanders die in het buitenland plaatsvonden (58 gevallen, vastgesteld op 10 december 2024), zijn buiten beschouwing gelaten om de visualisatie te beperken tot een kaart van Nederland. De data omvat zowel volwassen- als kindervermissingen, om zo een zo volledig mogelijk beeld te geven zonder onderscheid te maken op basis van leeftijd. Ook zijn alle jaartallen meegenomen om een representatief overzicht van alle vermissingen te bieden. Mensen die al 40 jaar vermist zijn, worden net zo weergegeven als mensen die slechts enkele maanden vermist zijn; er is bewust geen onderscheid tussen deze groepen gemaakt omdat elke vermissing telt.
De locaties van de iconen in de datavisualisatie variëren tussen de plek waar de persoon voor het laatst is gezien en de woonplaats, afhankelijk van de beschikbare en bruikbare informatie van de politie. Als geen specifieke locatie bekend is van de laatste waarneming, is het icoon geplaatst in de woonplaats. In sommige gevallen zijn familieleden of partners die op hetzelfde moment vermist zijn geraakt, niet op de éxact zelfde plek geplaatst. Dit is gedaan omdat de visualisatie niet toestaat om meerdere iconen op dezelfde plek te plaatsen. Bij een overlappend icoon zouden personen verdwijnen van de kaart, wat het totaalbeeld zou verstoren. Er is een onderscheid gemaakt tussen mannen en vrouwen, wat visueel wordt weergegeven met de kleuren rood en blauw om het aantal vermissingen per geslacht duidelijk en eenvoudig zichtbaar te maken op de kaart.
Verantwoording bronnen
Informatie omtrent het Veteranen Search Team is afkomstig vanuit de organisatie zelf dat toestemming heeft gegeven om de informatie mogen te gebruiken. Aan de hand van interviews met bronnen, jaarverslagen en meeloopdagen tijdens zoekacties is hier het grotendeel van de informatie naar voren gekomen. Informatie omtrent de zaak Anne Faber is gebaseerd op verhalen van veteranen die dat graag wilde delen en de podcast Moordzaken aflevering 57 ‘De zaak Anne Faber’. Overige informatie is uit nieuwsartikelen gehaald en gecheckt op de waarheidsgetrouwheid. Alle beelden van het Veteranen Search Team zijn zelf gemaakt en behoren tot mijzelf als rechtmatige eigenaar. Beelden in de zaak van Anne Faber zijn zelf gemaakt en indien anders, is de naam van de rechtmatige eigenaar van het beeld meegenomen op de afbeelding gezet. Informatie over DNA-onderzoek en databanken is afkomstig van een diepgaand deskresearch waarin verschillende bronnen met elkaar zijn vergeleken op betrouwbaarheid en indien de waarheid werd gesproken, meegenomen in deze productie. Alle bronnen staan onderaan deze verantwoording genoteerd.
Bronnenlijst APA:
· Bakker, H., & De Jong, M. (2021). Het gebruik van DNA in het opsporingsproces. Geraadpleegd op 2 december 2024, van https://www.researchgate.net/publication/353024794_Het_gebruik_van_DNA_in_het_opsporingsproces
· Nederlands Forensisch Instituut. (z.d.). Bonaparte: Slachtofferidentificatie bij rampen. Geraadpleegd op 2 december 2024, van https://www.forensischinstituut.nl/forensisch-onderzoek/bonaparte-slachtofferidentificatie-bij-rampen
· Nederlands Forensisch Instituut. (z.d.). DNA-databank vermiste personen. Geraadpleegd op 2 december 2024, van https://dnadatabank.forensischinstituut.nl/dna-databanken/dna-databank-vermiste-personen
· Politie. (z.d.). Vermiste volwassenen. Geraadpleegd op 2 december 2024, van https://www.politie.nl/gezocht-en-vermist/vermiste-volwassenen?page=2
· Politieacademie. (z.d.). Overzicht opleidingen: 2024. Geraadpleegd op 2 december 2024, van https://www.politieacademie.nl/opleidingen/overzicht-opleidingen/4300090-007-2024
· Vrije Universiteit Amsterdam. (z.d.). Forensisch bewijs: Theorie en praktijk. Geraadpleegd op 2 december 2024, van https://studiegids.vu.nl/NL/vakken/2022-2023/R_Forbew#/
· Vrije Universiteit Amsterdam. (z.d.). Jasper van der Kemp. Geraadpleegd op 2 december 2024, van https://research.vu.nl/en/persons/jasper-van-der-kemp
· WODC. (2021). JV2021-01: Jaarverslag 2021. Geraadpleegd op 2 december 2024, van https://repository.wodc.nl/bitstream/handle/20.500.12832/3076/JV202101-volledige-tekst.pdf?sequence=1&isAllowed=y




