Artikelen

Woensdag 18 maart trekt Nederland weer naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen. Sinds eind jaren ‘90 is een daling in de opkomst te zien, met aankomende verkiezingen als potentieel dieptepunt: de kans bestaat namelijk dat de opkomst voor het eerst onder de 50 procent ligt. Onder jongeren ligt dit percentage nog lager: afgelopen gemeenteraadsverkiezingen wist slechts 36 van hen het stemlokaal te vinden.  
Veel jongeren lijken weinig interesse te hebben in de lokale politiek. Toch is dat op landelijk niveau anders: daar stemt meestal zo’n 65 tot 80 procent namelijk. Hoe ontstaat dit verschil dan? Onder andere doordat veel jongeren zich in eerste instantie interesseren in de landelijke politiek, is te lezen in het rapport ‘De lokale niet-stemmer’, van de Kennisbank Openbaar Bestuur. Dit kan komen doordat ze minder affiniteit hebben met een bepaalde woonplaats. Veel oudere mensen leven vaak langer op dezelfde plek, terwijl jonge stemgerechtigden soms net op een plek zijn gaan wonen, of op het punt staan te verhuizen.  
Daarnaast speelt ook mee dat mensen zich überhaupt minder interesseren in de lokale politiek of er te weinig kennis van hebben. Dit komt onder andere doordat de media er minder aandacht aan besteedt en er minder actief campagne wordt gevoerd. Ook blijkt uit gegevens van het Lokaal Kiezersonderzoek 2022 dat veel mensen zich meer verbonden voelen met Nederland, dan met hun eigen gemeente.   
Om de opkomst van jongeren op te krikken zijn er verschillende initiatieven. Zo wordt er in het onderwijs meer rekening mee gehouden. Het vak burgerschap wordt vanaf dit jaar bijvoorbeeld een verplicht examenvak op het MBO. Daarnaast is het noodzakelijk om jongeren op andere manieren te bereiken dan de normale manier. Jongeren luisteren soms sneller naar een hippe influencer, dan een traditionele politicus. 
Wat tevens verandering teweeg zou kunnen brengen is het verlagen van de leeftijd waarop mensen mogen stemmen naar zestien jaar, zo adviseert politicoloog en voormalig lid van de Raad voor Openbaar Bestuur, Sarah de Lange. Op deze manier is het volgens haar makkelijker om jongeren eerder te enthousiasmeren voor de (lokale) politiek. Dit kan vervolgens de kans vergroten dat ze daadwerkelijk gaan stemmen.  
Veel jongeren blijven weg bij lokale verkiezingen door desinteresse of een gebrek aan kennis. Er zijn verschillende initiatieven die kunnen helpen, waaronder meer aandacht voor de politiek in het klaslokaal herkenbare rolmodellen. Ook het verlagen van de stemgerechtigde leeftijd naar 16 jaar kan jongeren eerder betrekken bij politiek en hun interesse vergroten.