Factcheck: Telt Nederland twee miljoen mensen die een betaalde baan combineren met mantelzorg?

Bron: National Cancer Institute via Unsplash

Op 19 februari 2026 publiceerde de Sociaal Economische Raad het advies: De arbeidsmarkt van de toekomst kan niet zonder een goede combinatie van werk en mantelzorg. Hierin stelt de Raad dat ‘zo’n 2 miljoen Nederlanders hun betaalde baan combineren met mantelzorg’. De nadruk van het advies ligt vervolgens op het feit dat deze combinatie voor een groeiende groep mensen leidt tot overbelasting. Veel nieuwsmedia namen het cijfer over. Toch blijkt het verhaal achter dit cijfer een stuk ingewikkelder. 

Waarop is dit cijfer gebaseerd? 

Deze ‘twee miljoen’ vindt zijn oorsprong in verschillende bronnen. Zo wordt in het verdiepende SER-advies onder andere verwezen naar een rapport uit 2024 van stichting Werk en Mantelzorg, een organisatie die zich inzet voor betere ondersteuning van werkende mantelzorgers. Hierin stellen zij dat ongeveer een kwart van de werknemers ook mantelzorger is. Het rapport specificeert niet op welke jaartallen deze schatting is gebaseerd, waardoor de actualiteit van het cijfer moeilijk te controleren is. Uitgaande van de 25 procent en het aantal werkenden volgens het CBS tussen 2015 en 2022, ligt het aantal werkende mantelzorgers dan tussen 2,1 en 2,5 miljoen. 

Verderop in het rapport worden cijfers van het Sociaal Cultureel Planbureau aangehaald. In een rapport uit 2019 (Werk en Mantelzorg: Kwaliteit van leven en het gebruik van ondersteuning op het werk) stelt het SCP dat tussen de één op de vier en één op de zes werknemers mantelzorger is. In nieuwere cijfers (SCP (2025) Mantelzorg onder werkenden: Het geven van mantelzorg, combinatieproblemen met werk en ondersteuning door werkgevers) constateert het Planbureau echter een daling naar vijftien procent van de werknemers die actief zijn als mantelzorger. Dit zijn cijfers uit najaar 2022. Het aantal werkenden lag volgens het CBS toen op 9,55 miljoen, wat betekent dat het aantal mantelzorgers rond de 1,43 miljoen lag.  

In de bijlagen van het advies is de adviesaanvraag van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport te zien. Hierin staat het volgende: Het RIVM geeft aan dat het aantal werkende mantelzorgers van 1,8 miljoen in 2023 verder zal stijgen naar 2,1 miljoen in 2040.  

De gebruikte bronnen komen daarmee uit op uiteenlopende schattingen, variërend van 1,4 tot 2,5 miljoen mensen. Astrid van Kleef, persvoorlichter bij de SER, vertelt daar het volgende over: “Het is lastig om precieze cijfers te geven. Verschillende bronnen geven verschillende cijfers. Een bron uit 2023 is bijvoorbeeld al enigszins achterhaald. Maar gezien de vergrijzing en ontgroening (minder jongeren) kun je deze cijfers voorzichtig extrapoleren.” Ook ziet niet iedereen die mantelzorg verleent zichzelf als mantelzorger. “Het cijfer van twee miljoen is dus een gemiddelde van deze bronnen. Daarom schrijven we ‘zo’n twee miljoen’, maar die nuance raakt in de media soms verloren.” 

Conclusie  

Kan gesteld worden dat Nederland zo’n twee miljoen werkende mantelzorgers telt? De beschikbare cijfers laten zien dat dit aantal sterk varieert, afhankelijk van bron, definitie en meetmoment.  

Volgens wetenschapscommunicatie-expert Anne Land-Zandstra is enige vereenvoudiging in publiekscommunicatie onvermijdelijk: “Wanneer je schrijft voor een algemener publiek dat niet volledig thuis is in het desbetreffende vakgebied, moet je keuzes maken in wat je wel en niet in detail vertelt. Er is een grijs gebied tussen extreme precisie en zoveel weglaten dat de waarheid geweld wordt aangedaan.” 

Ook wetenschapsjournalist Jop de Vrieze stelt dat het gebruik van afgeronde cijfers niet per se problematisch is, zolang ze het juiste beeld geven: “Bij berichtgeving draait het om welk type aantal wordt bedoeld, niet om een precieze hoeveelheid. Uiteindelijk is de vraag die je wilt beantwoorden: waarvoor wordt een bepaald cijfer gebruikt? Is het daarvoor precies genoeg en kan de onderbouwing van het cijfer datgene waar het cijfer voor wordt gebruikt, bijvoorbeeld bij beleid, een publiek debat of investeringen, dragen?”  

Als laatste vertelt Karin Proper, CSO van het RIVM en projectleider op het gebied van arbeid en gezondheid, dat het getal goed uit te leggen is op basis van de verschillende onderzoeken en methoden. “In het ene onderzoek wordt bijvoorbeeld verwezen naar huidig aantal werkende mantelzorgers, terwijl in andere onderzoeken een voorspelling gedaan wordt van het aantal werkende mantelzorgers in de toekomst. Dat laatste kan op diverse manier geschat worden. Daarnaast zijn er verschillende definities over mantelzorg in de omloop, en kan er ook verschil zitten in wat er onder werkenden wordt verstaan. Bijvoorbeeld minstens 1 uur per week betaald werk, of minstens 12 uur.” 

Kortom: het cijfer is geen precieze meting, maar wel een bruikbare indicatie van de omvang van de groep werkende mantelzorgers, mits de nuance en onzekerheid eromheen duidelijk worden gecommuniceerd. In de media en beleidscontext is dit niet altijd het geval, waardoor het risico bestaat dat het cijfer als een vaststaand feit wordt gepresenteerd.