
Woensdag 18 maart trekt Nederland naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen. Sinds eind jaren ‘90 is een daling in de opkomst te zien, met de aankomende verkiezingen als potentieel dieptepunt: de kans bestaat dat de opkomst voor het eerst onder de 50 procent ligt. Onder jongeren ligt dit percentage nog lager. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 ging slechts 36 procent van hen stemmen.
Veel jongeren hebben dus weinig interesse in lokale politiek. Landelijk is dat anders: bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2023 ging 73% van de 18- tot 35-jarigen stemmen. Hoe ontstaat dit verschil dan? Onder andere doordat veel jongeren de landelijke politiek interessanter vinden dan de plaatselijke, zo is te lezen in het rapport ‘De lokale niet-stemmer’, van de Kennisbank Openbaar Bestuur.
“Ook zien we dat bij jongeren het gevoel kan leven dat politiek niet over hen gaat. Of dat politici de grote problemen van nu, zoals de woningnood of de klimaatcrisis, maar beperkt oplossen”, vertelt Gijs Boerwinkel, communicatieadviseur en woordvoerder van ProDemos.
Om de opkomst van jongeren op te krikken zijn er verschillende initiatieven. Zo vertelt Boerwinkel over een speciale stemhulp voor jongeren: Young Voice. “Ook geven we veel gastlessen en via kinder- en scholierenverkiezingen oefenen we met kinderen om te stemmen. Want uit onderzoek blijkt dat mensen die van jongs af aan gaan stemmen, eerder geneigd zijn dit de rest van hun leven te blijven doen”.
Daarom zou het verlagen van de stemgerechtigde leeftijd naar zestien jaar verandering teweeg kunnen brengen, adviseert Sarah de Lange, politicoloog en voormalig lid van de Raad voor Openbaar Bestuur. Op deze manier is het ook volgens haar makkelijker om jongeren eerder te enthousiasmeren voor de (lokale) politiek.
Of deze maatregelen daadwerkelijk zorgen voor een hogere opkomst onder jongeren, moet nog blijken. Duidelijk is wel dat zonder extra aandacht de kloof tussen jongeren en de lokale politiek voorlopig blijft bestaan.
In onderstaande audioreportage leggen twee verkiesbare jongeren uit hoe ze jongeren naar de stembus willen krijgen en wat ze willen veranderen in de gemeente.