Tekst & Beeld Mies Vesseur

Wie door Zaandam wandelt, kan er bijna niet omheen: de kleurrijke muurschilderingen die zijn geïnspireerd op het werk van Claude Monet. Achter dit bijzondere project zit streetart kunstenaar Piotr Baczynski, beter bekend onder zijn artiestennaam BC ESOBE. Oorspronkelijk afkomstig uit Polen en tegenwoordig woonachtig in Amersfoort, verbindt hij de stad met zijn Monet muurschilderingen. 

Hoe ben je in de street art terechtgekomen? Dat hangt ervan af wat je onder straatkunst verstaat. Mijn eerste werk met spuitverf op straat maakte ik in 2001 in mijn geboortestad Opole in Polen. Ik werd enorm geïnspireerd door de hiphopcultuur in de jaren ’90 en begin jaren 2000. Destijds was het alleen maar illegaal schilderen, maar in plaats van letters schilderde ik dieren en meubels, dus ik denk dat je het wel straatkunst kunt noemen. Mijn eerste officiële muren kwamen ergens rond 2006 in Engeland, waar ik woonde voordat ik naar Nederland kwam.

Wat blijft je na al die jaren inspireren om kunst te maken? Het is als een onbegrensd universum van mogelijkheden; als ik schilder, bouw ik mijn eigen wereld op. Maar bovenal is het voor mij heel leuk en een soort ontspanning proces. Dus zolang het nog leuk is, blijf ik het doen.

Wat is het meest uitdagende aspect van het leven als straatkunstenaar? Mijn chaotische levensstijl, haha.

Monet in streetart
In Zaandam krijgt het erfgoed van Claude Monet een kleurrijk nieuw leven. De Franse impressionist verbleef in 1871 vier maanden in de stad en maakte er maar liefst 25 schilderijen van het Zaanse landschap, de molens en de karakteristieke huizen. Ruim 150 jaar later werken streetartkunstenaars Pjotr Baczynski en zijn collega’s aan een bijzonder project: alle 25 Zaanse schilderijen van Monet vertalen naar grote muurschilderingen in Zaandam. Zo veranderen kale gevels in kleurrijke kunstwerken die geschiedenis, kunst en de wijk met elkaar verbinden. Het initiatief, ondersteund door Stichting Monet in Zaandam, heeft als doel om Monet zichtbaar te maken in het straatbeeld én bewoners actief bij kunst in hun eigen buurt te betrekken.

Waarom heb je ervoor gekozen Monet zijn schilderijen te gebruiken voor je streetart? Ik schilder veel verschillende dingen en het idee voor de muurschilderingen van Monet ontstond vrij spontaan. Ik wilde een muur in de stad beschilderen die langer zou blijven staan. Ik zocht naar iets dat niet op typische graffiti leek en meer verbonden was met de plek zelf. Ik kwam erachter dat Monet in Zaandam was geweest, dus dacht ik: waarom zou ik niet iets maken dat op zijn schilderijen is gebaseerd? De eerste twee muren waren binnen een week klaar, en ik heb er veel positieve reacties op gekregen. 

Wat voor inspiratie heb je uit het werk van Monet gehaald? De manier waarop hij het moment vastlegt, bepaalde kleurencombinaties en zijn manier van schilderen met lagen.

Jullie slogan is “The walls that connect, not divide.” Wat bedoelen jullie daarmee? De kern van het idee is dat grenzen geen barrières hoeven te zijn. Muren scheiden mensen doorgaans, maar beschilderde muren brengen mensen samen, zetten gesprekken op gang en zetten mensen aan het denken of laten glimlachen. Ook pas ik de originele afbeeldingen aan door ergens in de schildering mijn eigen details toe te voegen, zoals de eigenaren van de muur of hun huisdieren. Tussen de tijd van Monet en nu is er ook veel veranderd in de stad zelf, dus ik probeer ook een stukje geschiedenis in de muurschilderingen te verwerken.

Stichting Monet
Constance is vrijwilliger bij Stichting Monet. "Ik vind het fantastisch,"vertelt ze. "De muurschilderingen hebben echt een verbindende functie in Zaandam. Het is een project vóór en dóór bewoners."

Stichting Monet helpt Pjotr bij het realiseren van zijn idee. "Het is het doel van de stichting om Monet in Zaandam op de kaart te zetten. Daarom konden wij dit initiatief alleen maar toejuichen,"aldus Constance.

Samen met andere initiatieven helpt Stichting Monet onder meer bij het inzamelen van geld voor de streetartkunstenaars. Daarnaast biedt de stichting een wandelroute aan langs alle muurschilderingen van Pjotr.

Constance is enthousiast over zowel de muurschilderingen als over Pjotr. "De kunstenaars zijn echt omarmd door de Zaanse inwoners. Ze hebben ervoor gezorgd dat Zaandam weer wat vrolijker en kleurrijker is geworden."

Wat is jullie doel met deze muurschilderingen? Om alle 25 muren, die voor iedereen gratis toegankelijk is, in de stad te verfraaien, gebaseerd op alle 25 schilderijen die Monet maakte tijdens

Welke muurschildering is je favoriet, en waarom? Er zijn er een paar, allemaal om verschillende redenen. Maar ik denk dat nummer 2 voor mij de beste is. Dat is die op de hoek van de Peperstraat, waar toeristen foto’s van maken. Technisch gezien is het niet de beste, maar ik heb echt genoten van het proces. Ik heb deze muur samen met mijn vriend Sprayverso uit Mexico gemaakt. Hij past mooi bij de plek. We kregen veel leuke, positieve reacties van mensen uit de buurt. Sommige mensen blokkeerden zelfs de weg met hun auto’s om ons te zien schilderen. Na deze muur ontmoette ik Simone Ronchetti en zij vertelde me dat Monet 25 schilderijen had gemaakt; zo is het hele project begonnen.

Wat hoop je dat mensen ervaren als ze een Monet-muurschildering tegenkomen? Ik zie dat veel mensen de tijd nemen om naar de muurschildering te kijken. Hoe meer tijd ze besteden aan het bekijken van de details, hoe meer ze kunnen zien en misschien ook iets voelen. Ik hoop dat ik ze aan het lachen breng of aan het denken zet als ze naar de muurschilderingen kijken.

Denk je dat Monet iets gemeen heeft met de straatkunstenaars van nu? Waarschijnlijk wel. Hij probeerde ook het moment vast te leggen, en schilderde later ook op grotere doeken. Net als wij doen!

Heeft het werken aan het Monet-project je kijk op kunst of op Zaandam veranderd? Wat kunst betreft ben ik nu meer geïnteresseerd in het schilderen van landschappen. Als het om Zaandam gaat, is het nu wat kleurrijker geworden.

Heb je reacties van buurtbewoners gekregen die je zijn bijgebleven? Ja, veel positieve reacties. Maar degene die me het meest is bijgebleven, was niet zo positief, maar eerder grappig. Ik heb een muur samen met kinderen gemaakt en daar hebben we een zwart-witte versie van een oude Monet geschilderd. Later las ik dat het schilderij eruitzag alsof het door kinderen was gemaakt, wat ook zo was, en dat Monet eruitzag als een versleten kerstman. Dat was grappig.

Heb je nog veel ideeën voor toekomstige muurschilderingen? Ik heb nog veel ideeën, eigenlijk te veel, om op de Monet-muurschilderingen te verwerken. Ik wil dat elke muur qua stijl en techniek een beetje anders is dan de vorige. Ik rond het project af als er 25 muren zijn, gebaseerd op al zijn schilderijen uit Zaandam.

Als je vandaag een gesprek met Monet zou kunnen hebben, wat zou je hem dan vragen? Ik zou hem vragen om samen met mij een leuke muur te schilderen met spuitbussen.