Jongeren en online radicalisering: een brein in ontwikkeling 

Sociale media spelen een steeds grotere rol in het dagelijks leven van jongeren. Via platforms als TikTok Instagram en YouTube krijgen zij dagelijks nieuws, entertainment en meningen voorgeschoteld. Ook op gamingplatforms komen jongeren in aanraking met online gemeenschappen waarin extremistische ideeën en gewelddadige beelden worden gedeeld.

Onlangs riep Europees antiterrorismecoördinator Bartjan Wegter op tot meer druk op socialemediaplatforms vanwege de toenemende dreiging van online radicalisering. De combinatie van jonge gebruikers, algoritmes en steeds geavanceerdere technieken van kwaadwillenden maakt het voor overheden en platforms lastig om extremistische content tegen te gaan. 

Maar wat wordt hier eigenlijk tegen gedaan? De Europese Unie heeft de afgelopen jaren verschillende wetten ingevoerd en aangepast om online veiligheid te vergroten en de verspreiding van illegale content tegen te gaan. De vraag is in hoeverre deze maatregelen jongeren daadwerkelijk beschermen tegen online radicalisering. 

Jongeren vormen daarbij een belangrijke groep. Tijdens de jeugd is het brein nog volop in ontwikkeling. Vooral gebieden die betrokken zijn bij impulscontrole, het inschatten van risico’s en het nemen van beslissingen ontwikkelen zich nog. Tegelijkertijd zijn jongeren bezig met hun identiteit en zoeken zij aansluiting bij anderen. Dat kan hen in bepaalde omstandigheden gevoeliger maken voor beïnvloeding en groepsdruk, aldus Jochebed Bouter, verpleegkundige in het Universitair Medisch Centrum Utrecht.

Radicalisering ontstaat echter niet alleen door biologische ontwikkeling. Ook sociale omstandigheden, persoonlijke ervaringen en online contacten kunnen een rol spelen. Extremistische groepen kunnen daar gebruik van maken door jongeren via sociale media te benaderen, bijvoorbeeld met ideologische boodschappen, gewelddadige beelden of een gevoel van verbondenheid. Hierdoor kunnen jongeren steeds verder worden blootgesteld aan extremistische ideeën, zonder dat zij zich bewust zijn van de invloed die deze content op hen heeft.  

In dit buitenlanditem onderzoek ik welke rol sociale media spelen bij de radicalisering van jongeren en wat Europa daartegen doet. Daarbij kijk ik naar Europese regelgeving én naar de manier waarop jongeren zelf met radicale ideeën in aanraking komen.