Roken lijkt de laatste tijd weer zichtbaarder te worden in films en series en op sociale media. Althans, dat stelde Frank van Leeuwen tijdens zijn introductie tekst over Stoptober in de uitzending van Goedemorgen Nederland op 1oktober. Naast films, series en sociale media zouden ook artiesten meer roken op podiums. Maar betekent deze grote zichtbaarheid ook dat het daadwerkelijk terugkeert in ons dagelijks leven?
“Roken is steeds zichtbaarheid”
‘Vandaag is de dag dat Stoptober weer begint, in een tijd dat goede intenties verdampen. Influencers roken voor hun miljoenen volgers, artiesten paffen op het podium en ook in films en series duikt de sigaret weer volop op.’ Dat zei Frank Leeuwen precies tijdens de uitzending van ‘Goedemorgen Nederland’ aan het begin van Stoptober. Maar klopt het dat roken weer zo zichtbaar is geworden in de populaire cultuur?
Deze uitspraak bestaat eigenlijk uit drie verschillende beweringen: influencers zouden veel roken op sociale media, artiesten zouden op het podium roken en de sigaret zou weer vaker opduiken in films en series. Al deze drie onderdelen zijn niet allemaal even sterk te onderbouwen.
Wat wel duidelijk is: de sigaret is de afgelopen tijd opnieuw opvallend aanwezig in de populaire cultuur. Zo schrijft ‘Metro’ dat bekende Nederlanders en internationale artiesten op sociale media’s en in muziekvideo’s met sigaretten verschijnen. Ook wordt er aandacht besteed aan een mogelijke terugkeer van de sigaret als bepaalde esthetiek.
Zichtbaarheid van roken onder influencers
Zangeres Julia Kleijn, die meer dan één miljoen luisteraars per maand heeft op Spotify, meer dan 200 miljoen streams en meer dan 100.000 volgers heeft op Instagram, herkent het beeld van een samenleving waarin roken weer normaal wordt niet. Ze ziet wel dat roken op TikTok soms als een soort aesthetic wordt neergezet, waardoor het cool of aantrekkelijk lijkt.
Tegelijkertijd ziet Kleijn juist een sterke trend richting gezondheid. Zo zegt ze dat ze meerdere bekende artiesten in haar omgeving sporten, stoppen met roken of gezonder eten juist ziet promoten. Volgens haar is dat ‘tegengeluid’ juist steeds groter geworden. De zichtbaarheid van een sigaret op sociale media betekent daarom niet automatisch dat roken ook populairder wordt. Cijfers van het CBS ondersteunen dat onderscheid. In 2025 rookte 17,8 procent van de volwassenen in Nederland. In 2014 was dat nog 25,7 procent. Het aandeel rokers is dus over de lange termijn duidelijk gedaald.
Roken als onderdeel van films en cultuur
Dat Van Leeuwen de sigaret in films en series noemt, komt niet volledig uit de lucht vallen. De geschiedenis van tabak en Hollywood laat zien dat sigaretten al tientallen jaren onderdeel zijn van de filmindustrie. Volgens het ‘Smokefree Media Archive’ waren er vanaf de jaren twintig van de vorige eeuw samenwerkingen tussen tabaksbedrijven en Hollywood en werden acteurs betaald om sigaretten te promoten. Ook later werd geprobeerd sigaretten en merken zichtbaar te maken in films.
De aanwezigheid van sigaretten op het scherm is daarmee een serieus en historisch onderwerp. Een recent voorbeeld dat door ‘Metro’ wordt genoemd, is dat acht van de tien films die in 2025 en 2026 voor een Oscar waren genomineerd, rokende personages bevatten.
Ook Julia Kleijn herkent dat films en series roken soms bewust inzetten als onderdeel van de sfeer. Ze noemt onder andere de series ‘Mad Men’ en ‘Peaky Blinders’. Volgens haar gaat het daarbij eerder om een bepaalde tijdsperiode, kunst of amusement dan om een directe aansporing om zelf te gaan roken.
Artiesten, optredens en de veranderende norm
Voor artiesten ligt de situatie volgens Kleijn anders. Ze kan zich voorstellen dat een artiest voor de grap of als onderdeel van een bepaalde uitstraling met een sigaret op het podium verschijnt. Ze geloofd echter niet dat dit voor veel mensen inspirerend werkt. Zelf zou ze het niet gebruiken voor haar Instagram of branding. Roken is slecht voor de gezondheid en ook voor haar stem zegt ze en past daarom niet bij het beeld dat ze van zichzelf wilt neerzetten.
Ook de regelgeving laat zien dat de maatschappelijke norm rond roken sterk is veranderd. In Nederland geldt op veel plekken een rookverbod. De NVWA, Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, vermeldt onder meer dat binnenruimtes van horecagelegenheden en gebouwen waar gewerkt wordt geheel rookvrij moeten zijn. Daardoor is roken in het openbare leven veel minder vanzelfsprekend dan vroeger.
Dat betekent niet dat artiesten nooit rokend te zien zijn. Er zijn voorbeelden van artiesten die een sigaret gebruiken als onderdeel van hun imago of optreden. Maar er is onvoldoende bewijs om te stellen dat artiesten tegenwoordig in brede zin weer massaal rokend op het podium staan.
Conclusie
De uitspraak van Frank van Leeuwen is gedeeltelijk waar. Het klopt dat sigaretten opnieuw opvallend zichtbaar zijn in delen van de populaire cultuur. Bekende influencers en artiesten verschijnen rokend op sociale media en in recente films komen rokende personages nog steeds regelmatig voor. De geschiedenis van televisie laat bovendien zien dat de combinatie van tabak en entertainment al veel langer bestaat.
Maar de uitspraak van Van Leeuwen wekt ook de indruk dat roken als geheel weer terugkeert. Daarvoor is geen bewijs. Integendeel: cijfers van het CBS laten zien dat in 2025 17,8 procent van de Nederlands nog rookt terwijl dit percentage in 2014 nog 25,7 procent was.
De ervaring van Julia Kleijn sluit hierbij aan. ‘Roken kan zichtbaarder of esthetischer worden afgebeeld zonder dat het daardoor automatisch normaler wordt in het dagelijks leven. Van Leeuwen signaleert dus een echte ontwikkeling in de media, maar trekt die ontwikkeling te gemakkelijk door naar de samenleving als geheel. Vandaar dat zijn uitspraak als oordeel: gedeeltelijk waar is.
