Overasselt is op de vroege ochtend van 1 september opgeschrikt door een geweldsexplosie. Een groep van tientallen mannen liep zwaar bewapend over straat, op weg naar een woning in het Gelderse dorp. De aanleiding zou een vermeende cocaïneroof zijn. Een beveiliger die gestationeerd was rondom het huis, is geliquideerd. Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel noemde het geweld “ongekend en nieuw”. In hoeverre is dit buitenproportionele geweld ongekend en nieuw in Nederland?

Onderscheiding

Ieder jaar vinden er talloze schietincidenten plaats in Nederland die te linken vallen aan de georganiseerde misdaad. De schietincidenten zijn niet nieuw, maar dit incident onderscheidt zich wel van de andere incidenten op basis van een aantal factoren. De massaliteit van de groep is er één van, nog nooit eerder is er op de camera’s zo’n grote groep bewapende mannen vastgelegd. Op camerabeelden van de desbetreffende woning zijn tientallen gewapende jongeren te zien, de meeste zijn voorzien van zware automatische vuurwapens. Een andere onderscheidende factor is de schotenwisseling van de verdachten met de politie die volgde op de arrestatie. Misdaadjournalist Mick van Wely zegt hierover: “Er wordt wel vaker het vuur geopend op de politie, maar het gebeurt niet vaak.”

De uitspraak van de minister

David van Weel noemde de hordes gewapende jongeren ongekend en nieuw. Van Wely noemt de uitspraak van David van Weel pertinente onzin: “Ik stoor mij daar enorm aan.” Van Wely haalt een reeks incidenten aan: “Het is weer een hoofdstuk in de serie van de Nederlandse drugs-bv, die bol staat van hele ernstige incidenten.” Wel benoemt Van Wely dat hij de massaliteit van deze actie nog niet eerder heeft gezien, maar hij sluit niet uit dat dit vaker is gebeurd: “Dit is toevallig vastgelegd op camera’s, hoeveel incidenten zouden er nog meer zijn geweest?”

Massaal, niet nieuw

Van de camerabeelden valt niet met precisie af te lezen hoeveel actieve schutters er zijn, het lijkt erop dat er maar één actieve schutter is. Dat is veel minder dan het aantal actieve schutters in 2012 in de Staatsliedenbuurt in Amsterdam, daar waren acht actieve schutters. In dit licht is de schietpartij helemaal niet zo ongekend en nieuw. Volgens Van Wely moet je dit incident dan ook niet zien in de massaliteit, maar in de heftigheid. Volgens de misdaadjournalist is dit het zoveelste heftige incident in de reeks: “Het gaat om de heftigheid van de georganiseerde misdaad waarin dit zich manifesteert.”

Nieuw in grootte

Het geweld in Overasselt is volgens de minister ongekend en nieuw. Volgens verschillende bronnen Is deze massaliteit niet eerder in de openbaarheid vertoond. De geweldsuitbarsting is echter in Overasselt qua hevigheid niet nieuw. Zo is er in 2010 in Breda een hevige schietpartij geweest met meerdere verdachten, waarbij een 10-jarige jongen is omgekomen. Een ander voorbeeld dat hiermee in lijn ligt, is de schietpartij in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt, waarbij twee mannen werden geliquideerd en er tijdens een achtervolging op de politie werd geschoten. Het aantal bewapende mannen in Overasselt is inderdaad ongekend en nieuw, in ieder geval in de openbaarheid. De vorm en de heftigheid zijn allesbehalve nieuw en vallen in lijn met een reeks eerdere incidenten.