Tussen ambitie en gezelligheid: de zoektocht van jonge voetballers

Tussen ambitie en gezelligheid: de zoektocht van jonge voetballers

VEP en SC Woerden tegenover elkaar tijdens het bekertoernooi (2-2)

De training zit erop. In de kleedkamer wordt nagepraat en gelachen, maar soms hangt er ook spanning in de lucht. Wie staat er zaterdag in de basis? Wie moet genoegen nemen met een plek op de bank? Wanneer jonge voetballers de overstap maken van de jeugd naar de senioren, verandert er veel. De tegenstanders zijn sterker, de concurrentie neemt toe en de verwachtingen worden anders. Tegelijkertijd blijft voetbal een plek voor ontspanning en vriendschap. Hoe vinden jonge voetballers de balans tussen presteren en plezier wanneer ze de stap naar het seniorenvoetbal maken?

Een nieuwe fase

David Gravendeel doorliep de volledige jeugdopleiding van SC Woerden en speelt inmiddels in het eerste elftal. Toch was de overstap naar de senioren wennen, vooral door het fysieke verschil. ‘Het junioren voetbal is een stuk minder fysiek en er wordt ook wat anders van je verwacht’, vertelt hij. ‘Je moet soms slimmer zijn omdat je fysiek uiteindelijk te kort komt tegen iemand die 20 jaar ouder is.’ Ook staat hij als speler van het eerste elftal meer in de belangstelling. ‘Er zijn meer mensen die wat van je vinden omdat je in het eerste elftal speelt. Dat maakt de druk wel iets anders.’

Ramon Ultee ziet die ontwikkeling van dichtbij. Sinds dit seizoen is hij hoofdtrainer van SC Woerden, nadat hij daarvoor enkele jaren als assistent-trainer actief was. De KNVB probeert met Onder 21 competities de verschillen tussen jonge spelers en oudere senioren te verkleinen. ‘Als je voorheen doorging vanuit Onder 19 en in een tweede elftal ging voetballen, was je 19 of 20 jaar en stond je tegenover een 30-jarige gast op het middenveld. Dan had je een pittige middag, en dat wilden ze hiermee veranderen.’

De aanpassingen van de KNVB moeten ervoor zorgen dat jonge voetballers met meer plezier de overstap naar de senioren maken. Want hoewel het Nederlandse voetbal de afgelopen jaren weer meer leden heeft gekregen, betekent dat niet automatisch dat iedere speler behouden blijft.

Het ledenaantal groeit, maar niet iedereen blijft

Het totale ledenaantal van de KNVB laat sinds de coronaperiode weer een stijgende lijn zien. In seizoen 2020/21 telde de bond 1.157.479 leden. Vier seizoenen later waren dat er 1.261.967. Toch vertellen die cijfers niet het hele verhaal. Achter de groei gaat ook een groep jonge voetballers schuil die besluit te stoppen.

Uit KNVB-onderzoek naar stopmotieven onder seniorenmannen blijkt dat 35,8 procent van de gestopte voetballers van 19 tot en met 29 jaar een gebrek aan plezier noemt als reden om te stoppen. Binnen de antwoorden over verminderd plezier worden het team (35,9 procent) en zaken binnen de vereniging (31,6 procent) vaak genoemd. Juist dat laatste sluit aan bij wat Gravendeel belangrijk vindt aan zijn club. Voor hem is de gezelligheid bij SC Woerden een belangrijke reden om te blijven voetballen.

Ook Ultee ziet hoe belangrijk de onderlinge band is. Hij probeert ervoor te zorgen dat jonge spelers zich thuis voelen binnen de selectie. Trainingskampen, etentjes en contact met oudere teamgenoten spelen daarin een rol. ‘Het sociale aspect is een superbelangrijke uitlaatklep. Na een week hard werken zaterdags een balletje trappen en daarna in de kantine wat leuks doen.’ De cijfers van de KNVB laten zien dat juist het team en de vereniging een rol spelen bij het verlies van voetbalplezier.

Toch herkent Ultee het plezierverlies niet als een grote trend in zijn eigen ervaring. In ongeveer tien jaar heeft hij naar eigen zeggen zo’n vijf spelers meegemaakt die aangaven geen plezier meer te hebben en te willen stoppen. Vaker liggen studie, werk of tijdgebrek aan een vertrek ten grondslag. Als een speler wil stoppen, gaat hij het gesprek aan, maar overhalen doet hij niet: ‘Ik hou niet van smeken of ompraten: nee is nee.’

Wanneer presteren plezier onder druk zet

Een goede sfeer is belangrijk, maar niet altijd voldoende om plezier te behouden. Ook speeltijd en concurrentie kunnen invloed hebben op de keuze om door te gaan. Dat merkt Gravendeel wanneer hij niet in de basis staat. Hij baalt daarvan en vindt het soms moeilijk om vanaf de kant toe te kijken. Toch probeert hij respectvol te blijven naar de trainer en zich op trainingen opnieuw te bewijzen.

Ultee herkent dat spanningsveld. Spelers die hun rol kennen, kunnen volgens hem beter omgaan met beperkte speeltijd dan spelers die verwachten in de basis te staan en herhaaldelijk op de bank belanden. ‘Als je wekelijks maar 10 minuten speelt, kom je op een gegeven moment met minder plezier.’ Ook verwachtingen van teamgenoten en supporters kunnen op amateurniveau zwaar wegen en buiten het voetbal doorwerken.

Dat sluit aan bij het KNVB-onderzoek: plezierverlies heeft niet alleen te maken met wat er op het veld gebeurt, maar ook met de omgeving waarin een speler voetbalt. Toch ziet Ultee prestaties en plezier niet als tegenpolen. Bij SC Woerden is winnen belangrijk, maar de sfeer moet goed blijven. ‘Als we met plezier voetballen, komen de resultaten vanzelf.’ Ambitie kan jonge spelers motiveren, maar wanneer de druk te groot wordt of de speeltijd tegenvalt, kan diezelfde ambitie juist een reden worden om af te haken.

Selectie of vriendenteam?

Na hun jeugdopleiding moeten jonge voetballers kiezen: blijven ze in een selectie spelen of sluiten ze aan bij een vriendenteam? Een selectie vraagt meer trainingen en brengt concurrentie mee; een vriendenteam biedt vaak meer vrijheid. Een groot deel van Gravendeel zijn vrienden speelt inmiddels in een vriendenteam, terwijl hij zelf in de selectie blijft. Toch begrijpt hij die keuze. Voorlopig wil hij zelf blijven presteren. ‘Ik vind het prestatiegerichte voetbal momenteel nog het leukst en vind mezelf nog te jong om dat op te geven.’

Ultee vindt het zonde wanneer talentvolle spelers na hun jeugdopleiding niet meer aansluiten bij de selectie en is blij met Gravendeel zijn keuze. Volgens hem moeten verenigingen jonge spelers langer voor prestatiegericht voetbal proberen te behouden. Gravendeel vindt eveneens dat clubs vrienden bij elkaar moeten houden en talentvolle spelers niet te gemakkelijk moeten laten vertrekken. ‘Ik merk dat een club soms te makkelijk gedag zegt tegen goeie voetballers.’

Een plek om te blijven

De overgang naar het seniorenvoetbal vraagt om meer dan wennen aan sterkere tegenstanders en hogere verwachtingen. Ook de sfeer binnen een team en het plezier in het spelletje bepalen of jonge spelers blijven voetballen. Bij SC Woerden probeert Gravendeel zich verder te ontwikkelen binnen het selectievoetbal. Hij begrijpt dat niet iedere leeftijdsgenoot daarvoor kiest, maar ziet zelf voorlopig geen reden om te stoppen.

Aan jonge voetballers die twijfelen om door te gaan, heeft hij dan ook een duidelijke boodschap: ‘Denk er goed over na, je denkt misschien dat je druk bent maar dat valt nu met school nog allemaal reuze mee. Als je daadwerkelijk gaat werken en ouder wordt dan ga je er een stuk minder tijd voor hebben dus geniet er nu nog van nu het kan.’

Uiteindelijk draait de overstap naar het seniorenvoetbal niet alleen om hoe goed je kunt worden, maar ook om de vraag of je het spelletje met plezier blijft spelen. Want een club kan nog zoveel leden hebben: het gaat erom dat jonge spelers een reden hebben om te blijven.

Over de auteur