BUITENLAND- In Rusland gaan kiezers deze week naar de stembus voor de parlementsverkiezingen. Van 18 tot en met 20 september wordt er gestemd op de Staatsdoema. Slechts een maand voor de verkiezingen is de oppositiepartij Yabloko uitgesloten. Dit maakt de keuze op het stembiljet beperkt. Er zullen geen westerse verkiezingswaarnemers aanwezig zijn bij deze verkiezingen.
Op papier is Rusland een parlementaire democratie, net zoals Nederland. In realiteit is er in het parlement weinig om over te discussiëren. Wetsvoorstellen van de president worden doorgaans door het parlement goedgekeurd. Daardoor heeft het parlement in de praktijk veel minder invloed op de politieke besluitvorming dan de formele staatsinrichting doet vermoeden.
Onder de Russen leven de verkiezingen niet echt. Er zijn verkiezingsdebatten te volgen, er hangen posters door het land en er worden folders uitgedeeld. De een is meer geïnteresseerd in politiek, de ander gaat niet stemmen door gebrek aan kennis. In die zin ligt de structuur niet heel ver van die van Nederland. Echter is er in Rusland weinig vrije keuze tijdens de verkiezingen. Naar verwachting zal Verenigd Rusland de grote meerderheid behouden in het parlement. De overige partijen hebben weinig speelruimte, stelt Ruslandkenner Dénis van Vliet. Rusland heeft de verkiezingswaarnemers van de OVSE/ODIHR niet uitgenodigd, wel uit de BRICS-landen. Van Vliet: ‘Dan geven ze toch een soort legitimiteit aan elkaar. Van joh, nee, het is allemaal prima verlopen, die verkiezingen. En daarmee willen ze eigenlijk een soort tegenwicht bieden aan het Westen.’
Ruslandkenner en politicoloog Mikhail Turchenko weerlegt de uitspraak van van Vliet. Volgens hem zou oppositiepartij Yabloko juist veel steun kunnen krijgen als de partij met een landelijke kandidatenlijst mee zou mogen doen. Hij verwijst naar de resultaten van Extreme Scan, een onderzoeksbureau naar de partijvoorkeuren van Russen voorafgaand aan de Doema-verkiezing. Volgens ExtremeScan zou Yabloko, als de partij op het stembiljet had gestaan, kunnen rekenen op 24,6 procent van de stemmen van kiezers die een partijvoorkeur hebben. Verenigd Rusland staat in die meting op 31,8 procent.
Yabloko, de enige geregistreerde partij die zich openlijk tegen de oorlog in Oekraïne keert, werd op 10 augustus door de Hoge Raad van de kandidatenlijst geschrapt. Het nationaal-conservatieve Rodina sleepte Yabloko voor de rechter vanwege hun ‘extremistische’ houding. Een beroep van de partij werd later ook afgewezen. Deze keuze toont aan dat het Russische politieke regime, en de mensen die dit politieke regime leiden, geen anti-oorlogsboodschappen of anti-oorlogsstemmen binnen het regime zullen tolereren. Enige vorm van tegengeluid wordt gezien als gevaarlijk of ongepast.
Turchenko vertelt dat een autoritair regime als Rusland verkiezingen blijft houden om legitimiteit te winnen. ‘Het is een soort proef die je moet afleggen om de burgers, ervan te overtuigen dat dit regime legitiem en rechtmatig is. En uitsluitend daarom, organiseert dit regime verkiezingen’, verklaart Turchenko. De verkiezingen worden gehouden om de president zijn steun, populariteit en stabiliteit te tonen, zelfs als de cijfers zijn gefabriceerd. Zondag zullen de eerste resultaten van de verkiezingen bekend zijn. Hoogstwaarschijnlijk dus zonder verrassende uitkomsten.
Verslaggeefster Nadia Dune Bielat legt in een explainer uit waarom Rusland, ondanks het gebrek aan keuze, nog altijd parlementsverkiezingen organiseert. Ruslandkenner en politicoloog André Gerrits geeft daarbij duiding.
